Stonehenge
Z Wikipedii
Współrzędne: 51°10'44.85" N 1°49'35.13" W
Stonehenge – jedna z najsłynniejszych, europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu. Megalit położony jest w odległości 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Najprawdopodobniej związany był z kultem księżyca i słońca. Księżyc mógł symbolizować tutaj kobietę (biorąc pod uwagę jej co miesięczną menstruację), słońce - mężczyznę. Składa się z wałów ziemnych otaczających duży zespół stojących kamieni. Obiekt od 1986 jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz znajduje się pod nadzorem angielskiego Scheduled Ancient Monument. Należy do English Heritage, a otaczające go tereny do National Trust.
Spis treści |
[edytuj] Etymologia
Nazwa pochodzi od staro-angielskiego języka, gdzie stān oznaczało kamień (ang. stone) oraz albo hencg oznaczające otaczać (ang. hinge) lub hen(c)en oznaczające szubienicę. Ze słowa henge powstało słowo henges - kręgi, którymi teraz są nazywane tego typu obiekty.
[edytuj] Historia
W rozwoju budowli wyróżnia się cztery okresy chronologiczne:
- Stonehenge 1: około 2950-2900 p.n.e.
- Stonehenge 2: około 2900-2400 p.n.e.
- Stonehenge 3a: od około 2600 p.n.e.
- Stonehenge 3b: 2440-2100 p.n.e.
- Stonehenge 3c:
- Stonehenge 3d: 2270-1930 p.n.e.
- Stonehenge 3e:
- Stonehenge 3f: do około 1600 p.n.e.
Miejsce, w którym powstała budowla Stonehenge zyskało znaczenie kulturowe przed rokiem 2950 p.n.e. Świadczą o tym znajdujące się na zewnątrz megalitu groby datowane nawet na ok. 3100 rok p.n.e. oraz usypany z ziemi pierścień datowany również na ten okres.
[edytuj] Budowa
Samo Stonehenge zbudowane jest z kręgów: zewnętrzny o średnicy 100 m, wewnętrzny o trzydziestometrowej średnicy i ustawionych wewnątrz, na planie podkowy pięciu trylitów o wysokości 9 m. Przed trylitami ustawionych jest 19 głazów o mniejszych wymiarach. Na krąg wewnętrzny składa się 30 bloków kamiennych o wysokości 4,2 m. Bloki połączone były na czopy i wręby z poziomo ułożonymi płytami tworząc zamknięty krąg. Krąg zewnętrzny to rów i wał ziemny.
Oś podkowy wyznacza kierunek, z którego wschodzi słońce w najdłuższym dniu w roku. Sanktuarium wzniesione jest z dwóch rodzajów kamienia. Największe, granitowe bloki pochodzą z okolic Marlborough Downs (około 30 km na północ od Stonehenge) oraz mniejsze, błękitne skały z Pembrokeshire w Walii, czyli około 250 km od budowli. Leżący wewnątrz podkowy kamień, nazywany obecnie kamieniem ofiarnym, pierwotnie najprawdopodobniej stał u symbolicznego wejścia.
Dotychczas nie wiadomo jak ludność żyjąca w tamtej epoce mogła zbudować tak wielką budowlę.
[edytuj] Archeoastronomia
Stonehenge jest ukierunkowane północnowschodnio-południowozachodnio (NE- SW). Wielka debata na temat znaczenia Stonehenge wytworzyła się po publikacji Stonehenge Decoded przez angielskiego astronoma Geralda Hawkinsa w 1963 roku, który twierdził, że odnalazł wiele powiązań między ustawieniem głazów a pozycją obiektów niebieskich i słońca. Uważał, iż Stonehenge mogło być używane do przewidywania zaćmień. Jego badania zostały szeroko uznane w środowisku naukowym, jako że do ich przeprowadzania używał obliczeń komputerowych (wtedy należących do rzadkości). Następcami w badaniach byli C. A. Newham wraz z Sir Fredem Hoyle'em oraz inżynier Alexander Thom, który poświęcił na badania nad Stonehenge 20 lat. Ich teorie były ostro krytykowane przez Richarda Atkinsona i innych.
[edytuj] Repliki
Istnieje pełnych rozmiarów replika Stonehenge w Maryhill w Waszyngtonie wybudowana przez Sama Hilla jako pomnik wojenny. Stonehenge Aotearoa w regionie Wairarapa w Nowej Zelandii jest nowoczesną adaptacją ukierunkowaną w powiązaniu z Antypodami, zostało wybudowane przez Phoenix Astronomical Society z drewna i malowanego betonu. University of Missouri w Rolla ma własną kopię o połowę mniejszą od oryginalnego Stonehenge. Także East Stroudsburg University ma małą replikę. Carhenge zostało wybudowane z samochodów przez artystę Jima Reynolds'a w 1987 i znajduje się w Alliance, Nebraska. Tankhenge istniało przy granicy Berlina Wschodniego i Zachodniego po upadku muru berlińskiego i zostało skonstruowane z trzech sowieckich pojazdów.
[edytuj] Zobacz też
- kromlech - kamienne kręgi
- podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Polska strona o Stonehenge (pl)
- Galeria Zdjęć Stonehenge (en)
- Encyclopaedia Britannica - Stonehenge (en)
- Great Buildings - Stonehenge (en)
- Stone Pages - Stonehenge (en)
| Rosja: niespodziewana porażka drużyny Kowalczyka |
|
Piłkarze Dynama Moskwa doznali niespodziewanej porażki w 14. kolejce rosyjskiej ekstraklasy, ulegając w dalekim Władywostoku tamtejszej drużynie Łucz-Energia 0:1.
|
| OM: trzy "złota" Olejnika w biegu na orientację |
|
Michał Olejnik (UKS Azymut Pabianice) zdobył trzy złote medale w konkurencjach indywidualnych XIV Olimpiady Młodzieży "Kujawsko-Pomorskie 2008" w biegu na orientację. Także trzy medale (jeden złoty i dwa srebrne) wywalczyła Hanna Klimkowska (LKO Leszno).
|
| Puchar Davisa: sukces Polaków |
|
Polscy tenisiści zapewnili sobie zwycięstwo nad Białorusią w spotkaniu pierwszej rundy baraży o utrzymanie się w Grupie I Strefy Euroafrykańskiej rozgrywek o Puchar Davisa. Punkt na 3:0 zdobył debel Mariusz Fyrstenberg i Marcin Matkowski.
|
| Niemczyk o nominacjach Bonitty |
|
Zdaniem Andrzeja Niemczyka, byłego trenera kadry naszych siatkarek, Marco Bonitta, obecny szkoleniowiec reprezentacji powołał na igrzyska zawodniczki doświadczone i klasowe.
|
| GP Niemiec: kierowca McLarena ukarany |
|
Heikki Kovalainen, kierowca McLarena, został ukarany przez sędziów FIA (Międzynarodowa Federacja Samochodowa). Fin musi zapłacić 5 tysięcy euro.
|