Z Wikipedii

Pagoda na górze Putuo

Stupa (sanskr. stūpa – kopiec, szczyt) zwana również pagodą – najprostszy typ budowli sakralnej buddyjskiej, rzadziej dźinijskiej, wywodzącej się z Indii. Ze względu na architekturę niezwykle odporna na trzęsienia ziemi. Zwykle funkcjonuje jako relikwiarz. Na terenie Sri Lanki ten typ budowli nosi nazwę dagoby; w Bhutanie, Nepalu i w Tybecie – czortenu, w Mongolii - suburganu.

[edytuj] Symbolika

Dla buddystów stupa jest materialną reprezentacją doskonałego oświecenia. Obrazuje przekształcenie wszystkich emocji i żywiołów w oświeconą mądrość i pięć rodzin buddów. Wnętrze stupy wypełniane jest relikwiami i mantrami.

[edytuj] Architektura

Stupa pierwotnie pełniła funkcję kopca sepulkralnego (mogilnego). Pierwsze indyjskie stupy przybierały formę półkulistej czaszy na podstawie o planie kwadratu lub koła. Wieńczył ją tzw. ganek (harmika) oraz maszt (jaszti) z parasolem (ćhattra) – jednym z symboli obecności Buddy - który z czasem przekształcił się w iglicę. Stupę zwykle otaczało kamienne ogrodzenie (wedika) z czterema ozdobnymi bramami (torana). Dobrym przykładem takiej wczesnej formy buddyjskiej stupy są budowle w Sanći i Bharhut. Stupy wznoszono nie tylko jako samodzielne budowle, lecz także jako ołtarze w obrębie świątyń.

Późniejsze stupy w Azji południowo–wschodniej przybrały kształt dzwonowaty a następnie bardziej się różnicowały.

Wraz z rozwojem buddyzmu w Polsce wybudowano do tej pory kilka stup. Dwie największe - Stupa Cudów i Stupa Oświecenia znajdują się Buddyjskim Ośrodku Medytacyjnym w Kucharach koło Drobina (ok. 100 km od Warszawy).

[edytuj] Pagoda

Pagoda w Pekinie, pocz. XX wieku

W Europie przyjęło się rozróżnienie stupy i pagody jednak nie jest ono prawdziwe i należy utożsamiać stupę z pagodą.^{[potrzebne źródło]} Pagoda jedynie posiada rozwinięte funkcje sakralne poza zwykłymi funkcjami relikwiarza.

Pagody budowane są na ogół w kształcie poligonalnych wież złożonych z wielu kondygnacji wyróżnionych bogato zdobionymi daszkami, często z odchylonymi ku górze narożami i ozdobnymi wspornikami. Pagody zdobione są ornamentami rzeźbiarskimi, złoceniami, laką i polichromią.

W takiej postaci pagody pojawiają się przede wszystkim w Chinach i Japonii, ale także w Nepalu oraz w Korei. Forma ta wywodzi się od indyjskiej stupy.

Najbardziej znane pagody znajdują się w:

• Birmie: Pagoda (właściwie stupa) Szwe Dagon w stolicy Birmy Rangun. Wybudowana na przełomie IX wieku i X wieku.
• Chinach: Mała i Wielka Pagoda Dzikich Gęsi w Xi'an z VII wieku oraz Żelazna Pagoda w Kajfengu z XI w.
• Japonii: przy świątyniach w Narze – Hōryūji z VII w. i Yakushiji z VIII w.

Forma pogody pojawia się także w europejskiej architekturze ogrodowej, przede wszystkim w stylu chinoiserie.

[edytuj] Czorten

Czorten w Ladakhu, Indie północne

Czorten, mcz’od–rten – tybetański odpowiednik stupy. Budowla sakralna pełniąca zwykłe funkcję relikwiarza. Może przybierać formę wielkich budowli, jak i małych szkaplerzyków.

[edytuj] Dagoba

Dagoba w Colombo, Sri Lanka

Dagoba (sanskr. dhātu garbha – relikwiarz) – typ budowli sakralnej, rodzaj monumentalnego relikwiarza buddyjskiego występujący na Cejlonie. Stanowi odmianę indyjskiej stupy. Budowana głównie z cegły, w kształcie czaszy o kształcie dzwonu (anda) na podstawie z trzystopniowego tarasu, ze zwieńczeniem (harmika) w formie iglicy. Do budowli przylegają bogato rzeźbione występy (wahalkada), często zawierające relikwie.

Szczególnie ważne i czczone dagoby to budowle wokół Anuradhapury, w północnej Sri Lance.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• theravada.int.pl - szeroki artykuł o stupie
• Stupa Cudów w Polsce (Kuchary)
• Stupa w Chanteloup (1775)

Nauczyciel polskiego zamordowany w Kirgistanie

W Kirgistanie został zamordowany Maciej Chowaniok – lektor języka polskiego na uniwersytetach w Biszkeku - poinformowały oficjalnie władze Uniwersytetu Śląskiego, z którym związany był młody naukowiec.

"Taser: broń, która nie zabija?"

Film o Robercie Dziekańskim, polskim imigrancie śmiertelnie rażonym paralizatorem przez funkcjonariuszy kanadyjskiej policji, dostał nagrodę na Europejskim Festiwalu Czterech Ekranów w Paryżu. Czterominutowy obraz dostał główną nagrodę w kategorii produkcji powstałych za pomocą aparatu komórkowego.

Polacy w rękach piratów MSZ: trzeba czekać

- Porwanie tankowca to trudna kwestia, dlatego nie można spodziewać się natychmiastowych rozwiązań - powiedział szef MSZ Radosław Sikorski. Wcześniej rzecznik resortu potwierdził, że na statku porwanym przez somalijskich piratów jest dwóch polskich marynarzy. Tymczasem według operatora statku, "Sirius Star" dotarł już do wybrzeży Somalii.

Sikorski: tarcza bez nadmiernego pośpiechu

Radosław Sikorski jedzie do Waszyngtonu. Oficjalnie na uroczystości z okazji 90. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Jednak w czasie zaplanowanych wizyt w Kongresie będzie rozmawiał o tarczy i zintensyfikowaniu polsko-amerykańskiej współpracy.

Obama popiera Saakaszwilego

Prezydent-elekt Barack Obama w telefonicznej rozmowie z prezydentem Gruzji Micheilem Saakaszwilim zapewnił go, że ma poparcie nowej amerykańskiej administracji - twierdzi Tbilisi.