Z Wikipedii

Su-24
Dane podstawowe
Państwo	ZSRR
Producent	ОКБ Сухого, Россия
Typ	samolot bombowy
Konstrukcja	metalowa, półskorupowa
Załoga	2 osoby
Historia
Data oblotu	2 lipiec 1967
Lata produkcji	1972 - 1993
Dane techniczne
Napęd	2 turboodrzutowe AL-21F-3 o ciągu z dopalaniem 108,4 kN (11 050 kG) każdy
Wymiary
Rozpiętość	10,366/17,638 m
Długość	22,67 m (Su-24M 24,532 m)
Wysokość	6,192 m
Powierzchnia nośna	51,024 - 55,168 m²
Masa
Własna	21 177 kg (Su-24M 22 250 kg)
Startowa	39 700 kg (maksymalna)
Uzbrojenia	7 000 kg (Su-24M 8 000 kg)
Zapas paliwa	11 800 l (19 800 l ze zbiornikami dodatkowymi)
Osiągi
Prędkość maksymalna	1 400 km/h (Su-24M 1450 km/h)
Pułap	16 500 m
Zasięg	2 535 km
Promień działania	775 km (na małej wysokości)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 działko GSz-6-23 kal. 23mm uzbrojenie podwieszane (bomby, rakiety) na 8 węzłach o łącznej masie do 7 000 kg (Su-24M 8 000 kg)
Użytkownicy
ZSRR/Rosja , Białoruś , Irak , Iran , Libia , Syria , Ukraina
Rzuty
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Su-24 (w kodzie NATO Fencer) - radziecki dwusilnikowy samolot bombowy o zmiennej geometrii skrzydeł, zdolny do działań w każdych warunkach atmosferycznych i o dowolnej porze doby, opracowany przez biuro konstrukcyjne Suchoja.

[edytuj] Historia

Na początku lat 60 z uwagi na silnie rozwiniętą obronę przeciwlotniczą państw NATO w ZSRR opracowano założenia jakie powinien spełniać nowy samolot uderzeniowy. Jedyną metodą na uniknięcie silnej obrony przeciwlotniczej był lot na niskim pułapie z bardzo dużą prędkością. W celu umożliwienia działania w każdych warunkach atmosferycznych nowy samolot miał mieć radar do wykrywania celów naziemnych. Początkowo planowano zainstalować nowy radar na samolocie myśliwsko-bombowym Su-7, jednak zrezygnowano z tych planów z powodu zbyt małych rozmiarów tego samolotu. Prace postanowiono prowadzić w oparciu o myśliwiec przechwytujący Su-15. W trakcie projektowania zdecydowano się na zastosowanie skrzydeł o zmiennej geometrii, dzięki czemu możliwe było osiągnięcie dużej prędkości, jak i dobrych charakterystyk startu i lądowania.

Oblotu pierwszego prototypu Su-24 oznaczonego T6-1 dokonał 2 lipca 1967 roku pilot doświadczalny Władimir Iljuszyn. Skrzydła o zmiennej geometrii posiadał dopiero drugi prototyp T6-2I, oblatany 17 stycznia 1970 roku przez tego samego pilota.

Pierwszy egzemplarz seryjny powstał w fabryce w Nowosybirsku w grudniu 1971. Próby państwowe Su-24 przebiegały bardzo ciężko i ukończono je dopiero w lipcu 1974 roku. Oficjalnie do uzbrojenia samolot został przyjęty w lutym 1975 roku. W toku produkcji seryjnej dokonywano drobnych zmian, przez co na zachodzie poszczególne serie produkcyjne otrzymywały kolejne oznaczenia Fencer-A, Fencer-B, Fencer-C.

Równolegle trwały prace nad ulepszoną wersją Su-24M (oznaczenie biura konstrukcyjnego T-6M), mającą rozbudowany system uzbrojenia, w skład którego wchodziła nowa generacja uzbrojenia kierowanego. Poprawiono dokładność nawigacji oraz systemów celowniczych, zainstalowano system samoobrony oraz zwiększono zasięg samolotu, poprzez dodanie instalacji tankowania w locie. Prototypy nowej wersji rozpoczęły loty w 1977 roku, produkcja rozpoczęła się w 1979 roku. Zewnętrznie nowy wariant rozróżnić można po dłuższym o 75 cm przodzie kadłuba. W NATO nowej wersji Su-24 nadano oznaczenie Fencer-D

W oparciu o wersję Su-24M stworzono wyspecjalizowny samolot rozpoznawczy Su-24MR (oznaczenie biura konstrukcyjnego T-6MR), posiadający najsilnilniejszy zestaw urządzeń rozpoznawczych wśród radzieckich samolotów taktycznych. W kodzie NATO otrzymał nazwę Fencer-E

Na bazie Su-24M powstała też supertajna wersja - Su-24MP przeznaczona do zwalczania stacji radarowych, z zewnątrz celowo nie odróżniająca się od pozostałych samolotów. W kodzie NATO nazwana Fencer-F

Obecnie bombowiec Su-24M stanowi trzon rosyjskiego lotnictwa uderzeniowego. Planowane jest jego zastąpienie nowoczesnym bombowcem Su-34 (dawniej Su-27IB), jednak prawdopodobnie nastąpi to nieprędko z uwagi na obecnie znikomą produkcję Su-34.

[edytuj] Wersje

• Su-24- pierwsza wersja, wyposażona w system nawigacyjno-celowniczy PNS-24 Puma, wytwarzana w latach 1971 - 1983
• Su-24M - udoskonalona, wprowadzono system nawigacyjno-celowniczy PNS-24M Tigr w miejsce PNS-24 Puma, produkowana w latach 1979 - 1993
• Su-24MK - wersja Su-24M przeznaczona na eksport, pierwszy lot w maju 1987, produkowana w latach 1988 - 1992. Odbiorcami były Irak, Libia, Syria. W czasie Pustynnej Burzy irackie samoloty uciekły do Iranu
• Su-24MR - wersja rozpoznawcza, usunięto system PNS-24, zainstalowano urządzenia rozpoznawcze zintegrowane w system BKR-1, oblatana w maju 1980 roku, wytwarzana w latach 1983 - 1993.
• Su-24MP - wersja przeznaczona do zwalczania stacji radarowych, pierwszy lot w marcu 1980.

[edytuj] Bibliografia

• Piotr Butowski, Su-24 Fencer, NTW nr 5/1993, ISSN 1230-1655
• Piotr Butowski, Suchoj Su-24, PKL nr 2/1993

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Monografia Su-24 (po polsku)
• Su-24 w serwisie YouTube

p • d • e

 

Radzieckie i rosyjskie samoloty i śmigłowce wojskowe po 1945

Samoloty myśliwskie	Jak-15 • Jak-17 • Jak-23 • Jak-25 • Jak-28 • Ła-9 • Ła-11 • Ła-15 • MiG-9 • MiG-15 • MiG-17 • MiG-19 • MiG-21 • MiG-23 • MiG-25 • MiG-29 • MiG-31 • Su-9 • Su-11 • Su-15 • Su-17/20/22 • Su-27 • Su-30 • Su-33 • Su-35 • Su-35BM • Su-37 • Tu-128
Samoloty bombowe	Ił-28 • M-4 • Su-24 • Tu-4 • Tu-12 • Tu-14 • Tu-16 • Tu-22 • Tu-22M • Tu-95 • Tu-142 • Tu-160
Samoloty rozpoznawcze	A-50 • Be-6 • Be-10 • Be-12 • Ił-20 • Ił-38 • Tu-126 • Tu-142
Samoloty szturmowe	Jak-38 • MiG-27 • Su-7 • Su-17/20/22 • Su-25 • Su-34 • Su-39
Samoloty szkolno-treningowe	Jak-11 • Jak-18 • Jak-52
Samoloty transportowe	An-2 • An-8 • An-12 • An-22 • An-26 • An-124 • An-225 • Ił-14 • Ił-76
Śmigłowce	Jak-24 • Mi-1 • Mi-2 • Mi-4 • Mi-6 • Mi-8 • Mi-14 • Mi-24 • Mi-26 • Mi-28 • Ka-8 • Ka-25 • Ka-27 • Ka-31 • Ka-50 • Ka-52
Prototypy i konstrukcje doświadczalne	I-250 • Ił-20 • Ił-32 • Ił-40 • Ił-54 • Ił-102 • Jak-25 • Jak-36 • Jak-141 • Ka-22 • Ła-150 • Ła-152 • Ła-156 • Ła-160 • Ła-168 • Ła-176 • M-50 • MiG 1-44 • PAK FA • Su-9 • Su-11 • Su-47 • Tu-80 • T-4