Z Wikipedii

Artykuł wymaga poszerzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, czego brakuje i uzupełnij braki, jeśli to możliwe.

Ten artykuł dotyczy języka. Zobacz też: Cywilizacja Suahili.

Kiswahili
Obszar	Tanzania, Kenia, Uganda, Rwanda, Burundi, Demokratyczna Republika Konga, Somalia, Komory
Liczba mówiących	Pierwszy język: 5 milionów, Drugi język: 30-50 milionów
Klasyfikacja genetyczna	Języki nigero-kongijskie *Języki atlantycko-kongijskie **Języki wolta-kongijskie ***Języki benue-kongijskie ****Języki bantuidalne *****Języki bantu ******Suahili
Pismo	łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy	Tanzania, Kenia
Regulowany przez	brak oficjalnych regulacji
Kody języka
ISO 639-1	sw
ISO 639-2	swa
SIL	swh
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Wikipedia w języku suahili W Wikisłowniku: Słownik języka suahili

Zobacz hasÅ‚o suahili w WikisÅ‚owniku

Zasięg języka suahili

Suahili (swahili, kiswahili) – język z rodziny bantu. Używany w Afryce Środkowej i Wschodniej (Kenia, Tanzania, Demokratyczna Republika Konga, Uganda), jest językiem kontaktowym. Zapisywany zarówno alfabetem łacińskim (obecnie) jak i arabskim (dawniej). Składa się z ok. 20 dialektów (kiamu, kimwita, kingwana i inne). Najczęściej używanym (tzw. standard swahili) jest dialekt kiunguja wywodzący się z Zanzibaru. Językiem suahili posługuje się około 50 mln ludzi.

[edytuj] Słówka

Kilka słów (wymowa: y jak j, j jak dż, w jak ł, poza tym jak po polsku):
ja - mimi
ty - wewe
on - yeye
my - sisi
oni - wao

co? - nini?
kto? - nani?
gdzie? - mahali gani?
dokÄ…d? - wapi?
kiedy? - hini?
jak? - vipi?
dlaczego? - kwanini?
który? - ipi?

Jedzenie:

• maziwa - mleko
• chai - herbata, Å›niadanie
• mkate - chleb
• nyama - miÄ™so
• pombe - piwo
• siagi - masÅ‚o
• kahawa - kawa
• baridi - zimne
• moto - gorÄ…ce
• samaki - ryba
• chakula - jedzenie
• chumvi - sól
• sukari - cukier

Zwierzęta:

• simba - lew
• duma - gepard
• twiga - żyrafa
• punda milia - zebra
• nyani - maÅ‚pa
• tembo - sÅ‚oÅ„
• kuku - kurczak, kura
• mbwa - pies
  

Liczebniki:

• moja - jeden
• mbili - dwa
• tatu - trzy
• nne - cztery
• tano - pięć
• sita - sześć
• saba - siedem
• nane - osiem
• tisa - dziewięć
• kumi - dziesięć
• kumi na moja - jedenaÅ›cie
• kumi na mbili - dwanaÅ›cie
• ishirini - dwadzieÅ›cia
• ishirini na moja - dwadzieÅ›cia jeden
• thelathini - trzydzieÅ›ci
• arobaini - czterdzieÅ›ci
• hamsini - pięćdziesiÄ…t
• mia moja - sto
• elfu moja - tysiÄ…c
  

Inne:

• leo - dzisiaj
• kesho - jutro
• sasa - teraz
• pole-pole - spokojnie, wolno
• haraka - szybko
• -enda - iść
• -la - jeść
• -ja - przyjść
• kununua - kupić
• kuuza - sprzedać
• -nywa - pić
• kulala - spać
• kusimama - zatrzymać
• barabara - droga
• duka - sklep
• fedha/pesa - pieniÄ…dze
• hoteli - hotel
• chumba - pokój
• kitanda - łóżko
• hospitali - szpital
• polici - policja
• bwana - pan
• bibi - pani
• bi - kobieta niezamężna

Zwroty w swahili:

• jambo - cześć [czyt. dżambo]
• una karibishwa - witam
• habari? - jak siÄ™ masz?
• mzuri tu - nawet dobrze
• na wewe, je? - a ty?
• mbaya - źle/zÅ‚y
• tafadhali - proszÄ™
• asante [sana] - dziÄ™kuje [bardzo]
• samahani - przepraszam
• vipi? - cześć / co u Ciebie?
• nzuri - dobrze (najczÄ™stsza odpowiedź)
• asabuhi njema - dzieÅ„ dobry
• habari ya asubuhi - dzieÅ„ dobry (do 12.00)
• habari ya mehana - dzieÅ„ dobry (po 12.00)
• habari ya jioni - dobry wieczór
• kwaheri - do widzenia
• lala salama - dobranoc
• karibu ndani tafadhali - proszÄ™ wejść
• keti tafadhali - proszÄ™ usiąść
• ume kuja kutoka wapi? - skÄ…d pochodzisz?
• nime toka... - pochodzÄ™ z...
• jina lako nani? - jak masz na imiÄ™?
• jina langu ni... - na imiÄ™ mam...
• waweza kuongea kiswahili? - mówisz w suahili?
• ndiyo - tak
• hapana - nie
• kidogo tu - tylko trochÄ™
• waonaje...? - jak ci siÄ™ podoba w...?
• hapa napenda - podoba mi siÄ™
• hewa hapa in joto, sivyo? - jest gorÄ…co, prawda?
• ndiyo, kidogo - tak, owszem
• una kwenda wapi? - dokÄ…d idziesz/jedziesz?
• nakwenda... - idÄ™ do...
• geuka kulia - skrÄ™cić w prawo
• geuka kushoto - skrÄ™cić w lewo
• enda moja kwa moja - iść prosto
• simama hapa tafadhali - proszÄ™, zatrzymaj siÄ™ tutaj
• ngapi? - ile?
• inagharimu pesa ngapi? - ile to kosztuje?
• waweza kupunguza - drogo
• nita nunva - kupiÄ™ to
• sawa - Å‚adny
• ngoja kidogo - poczekaj chwilÄ™
• ni badilishe pesa kwanza - muszÄ™ rozmienić pieniÄ…dze
• wapi choo? - gdzie jest toaleta?
• naweza kupata wapi kinywaji? - gdzie mogÄ™ siÄ™ czegoÅ› napić?
• kikombe kimoja cha kahawa - filiżanka kawy
• hoteli iko wapi? - gdzie jest hotel?
• njia hii ina-enda wapi? - dokÄ…d prowadzi ta droga?
• tafadhali nisaidie kusukuma gari - proszÄ™ mi pomóc popchnąć samochód
• tafadhali badilisha gurudumu hili - proszÄ™ zmienić koÅ‚o

[edytuj] Ciekawostki

• JÄ™zykiem ojczystym Kalego z książki Henryka Sienkiewicza W pustyni i w puszczy byÅ‚ wÅ‚aÅ›nie kiswahili.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kamusi Project Internet Living Swahili Dictionary
• SÅ‚owniczek suahili na stronie Kenyan-Polish Forum
• O suahili na stronie Kenyan-Polish Forum