Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Sulmierzyce - wieś w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Sulmierzyce.

Współrzędne: 51°36' N 17°32' E51.6 17.5333333 (Sulmierzyce)

Sulmierzyce
Herb Sulmierzyc
Województwo	wielkopolskie
Powiat	krotoszyński
Gmina  - rodzaj	Sulmierzyce miejska
Burmistrz	Idzi Kalinowski
Powierzchnia	28,98 km²
Położenie	51° 36' N 17° 32' E
Ludność (2004)  • liczba ludności  • gęstość	2750 94,9 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	62
Kod pocztowy	63-750
Tablice rejestracyjne	PKR
Położenie na mapie Polski Sulmierzyce
TERC10 (TERYT)	4304012011
Urząd miejski3 Rynek 11 63-750 Sulmierzyce tel. 62 722-32-18; faks 62 722-34-75 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Sulmierzyce (niem. Sulmierschütz) to miasto (gmina miejska) w powiecie krotoszyńskim, w województwie wielkopolskim. Według danych z 30 czerwca 2004², miasto miało 2750 mieszkańców.

Z miastem związany byli: poeta Sebastian Klonowic oraz piosenkarz Andrzej Cierniewski.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002⁶, Sulmierzyce ma obszar 28,98 km², w tym:

• użytki rolne: 64%
• użytki leśne: 18%

Miasto stanowi 4,06% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1394,2 zł.

[edytuj] Położenie

Miasto leży na skraju Wysoczyzny Kaliskiej (Koźmińskiej), na wysokości 116-139,8 m n.p.m., nad strumieniem Czarna Woda, około 15 km na zachód od Ostrowa i około 10 km na płd.-wschód od Krotoszyna. Przez Sulmierzyce przechodzą drogi:

• wojewódzka 444 Krotoszyn-Sulmierzyce-Ostrzeszów oraz
• droga powiatowa Milicz-Sulmierzyce-Ostrów.

[edytuj] Historia

Gród istniał tu prawdopodobnie już przed XIII wiekiem. Nazwa współczesnego miasta pochodzi od staropolskiego imienia Sulimir. Sulmierzyce były wzmiankowane już w 1297 roku. Prawa miejskie otrzymały, staraniem starosty odolanowskiego Mikołaja Gruszczyńskiego, w roku 1457 z nadania Kazimierza Jagiellończyka. W dawnym powiecie kaliskim było to jedyne miasto, którego lokacja nastąpiła z inicjatywy królewskiej, a nie prywatnej. Lokowano je na prawie magdeburskim. Połączono w tym celu trzy wioski: Stare Sulmierzyce, Nowe Sulmierzyce i Granowice. Położenie na samej granicy wielkopolsko-śląskiej, od XIV w. stanowiącej granicę Królestwa Polskiego, i przy drodze handlowej ze Śląska do Kalisza zapewniło Sulmierzycom lata rozwoju (w 1524 roku otwarto tu komorę celną). Było najlepiej rozwiniętym spośród okolicznych mniejszych miast, wyprzedzało m.in. Odolanów, Ostrów, Raszków, Kwiatków, Sobótkę. Utrzymało tę pozycję do połowy XVIII wieku. W 1545 roku urodził się tu poeta Sebastian Klonowic.

Wraz z II rozbiorem Rzeczypospolitej w 1793 r. Sulmierzyce przeszły pod administrację pruską (z przerwą 1807-1815). Od 1819 roku miasto należało do rodu von Thurn-Taxis. Mieszkańcy brali aktywny udział w Wiośnie Ludów 1848 roku. Sulmierzycki batalion liczący 300 osób odznaczył się, 22 kwietnia w bitwie o Odolanów, a okoliczni chłopi rozbili pruski oddział spieszący na odsiecz z garnizonu w Ostrowie. W 1862 odbyła się tu manifestacja narodowa, w której wzięło udział 7000 osób. Odsłonięto podczas niej pomnik Sebastiana Klonowica, powstały z fundacji Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Działały tu między innymi Towarzystwo Oświaty Ludowej i Towarzystwo Czytelni Ludowych. W 1895 r. miasto zostało połączone wąskotorową linią kolejową z odległym od 20 km Miliczem. W 1902 roku odbył się w Sulmierzycach strajk dzieci szkolnych. Do powstania wielkopolskiego sulmierzyczanie wystawili jednostkę liczącą 200 żołnierzy. W nocy z 18 na 19 stycznia odparła ona dwa ataki wojsk niemieckich na Sulmierzyce.

Traktat Wersalski przywrócił w 1920 r. Sulmierzyce Polsce, ponownie wytyczając granicę wzdłuż zachodnich przedmieści. W konsekwencji jedyne połączenie kolejowe miasta uległo zawieszeniu aż do 1945 r. W 1932 miasto włączono, razem z całym powiatem odolanowskim do powiatu ostrowskiego, a w 1934 roku, wraz z wsią Chwaliszew, do powiatu krotoszyńskiego. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zniszczyli pomnik Sebastiana Klonowica. Nowy odsłonięto w roku 1957. Przejęcie Śląska przez Polskę i utrata pozycji miasta granicznego po 1945 roku przyczyniła się do znacznego ograniczenia roli Sulmierzyc do tego stopnia, że 1 stycznia 1973 ^[1] straciły prawa miejskie, przywrócone 9 grudnia 1973 ^[2] (a więc już po jedenastu miesiącach) dzięki staraniom mieszkańców. W 1984 roku Sulmierzyce uzyskały w konkursie Mistrz Gospodarności drugie miejsce, a w latach 1985 i 1986 miejsce pierwsze. W 1988 roku miasto zostało odznaczone, za całokształt i postawę patriotyczną, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1991 r. połączenie kolejowe z Miliczem zostało ponownie zawieszone; tory zostały ostatecznie rozebrane ok. 2000 r.

[edytuj] Zabytki

Ratusz w Sulmierzycach

• unikatowy ratusz miejski, z 1743 roku, drewniany, otynkowany, z opartym na filarach, czterospadowym dachem naczółkowym, z cebulastą wieżą i drewnianymi schodami, obecnie Muzeum Ziemi Sulmierzyckiej imienia Sebastiana Fabiana Klonowica,

więcej: Ratusz w Sulmierzycach

• kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, pseudobarokowy, wybudowany w 1879 roku po pożarze poprzedniej świątyni, posiada wieżę z cebulastym hełmem,
  • obraz Matka Boska z Dzieciątkiem, malowany na desce, z datą 1634,
  • gotycka Pietà w kruchcie,
• drewniany wiatrak-koźlak z XIX wieku,
• domy konstrukcji szkieletowej wypełnionej gliną, powstałe w XVIII i XIX wieku,
• domy konstrukcji wieńcowej na obłap, szczytowe, z czarnymi kuchniami,
• grodzisko Sulimira, wczesnośredniowieczne.

[edytuj] Przyroda

• Obszar Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie i Baszków Rochy,
• Las Gliśnica.

[edytuj] Gospodarka

Niewielki ośrodek handlowy i usługowy. Występują podmioty działalności gospodarczej i rzemieślniczej oraz gospodarstwa rolne. Największym zakładem pracy jest Wytwórnia Opakowań Tekturowych EKO-PAK-IR, zatrudniająca ok. 60 osób.

[edytuj] Części miasta

• Śródmieście,
• Huby, niezabudowane,
• Kopaliny, niezabudowane,
• Zbite, niezabudowane.

[edytuj] Sąsiednie gminy

Krotoszyn, Milicz, Odolanów, Ostrów Wielkopolski, Zduny.

[edytuj] Miasta partnerskie

• – Balatonfenyves

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• O Sulmierzycach w Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
• Oficjalny Serwis Informacyjny Miasta Sulmierzyce - zabytki

p • d • e

Powiat krotoszyński

Miasta: Kobylin • Koźmin Wielkopolski • Krotoszyn • Sulmierzyce • Zduny
Gminy miejskie: Sulmierzyce
Gminy miejsko-wiejskie: Kobylin • Koźmin Wielkopolski • Krotoszyn • Zduny
Gminy wiejskie: Rozdrażew

 

p • d • e

Miasta województwa wielkopolskiego

Miasta powiatowe:
Chodzież • Czarnków • Gniezno • Gostyń • Grodzisk Wielkopolski • Jarocin • Kalisz • Kępno • Koło • Konin • Kościan • Krotoszyn • Leszno • Międzychód • Nowy Tomyśl • Oborniki • Ostrów Wielkopolski • Ostrzeszów • Piła • Pleszew • Poznań • Rawicz • Słupca • Szamotuły • Śrem • Środa Wielkopolska • Turek • Wągrowiec • Wolsztyn • Września • Złotów

Miasta gminne:
Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski • Luboń • Lwówek • Łobżenica • Margonin • Miejska Górka • Miłosław • Mikstat • Mosina • Murowana Goślina • Nowe Skalmierzyce • Nekla • Obrzycko • Odolanów • Okonek • Opalenica • Osieczna • Ostroróg • Pniewy • Pobiedziska • Pogorzela • Poniec • Przedecz • Puszczykowo • Pyzdry • Rakoniewice • Raszków • Rogoźno • Rydzyna • Rychwał • Sieraków • Skoki • Sompolno • Stawiszyn • Stęszew • Sulmierzyce • Swarzędz • Szamocin • Ślesin • Śmigiel • Trzcianka • Trzemeszno • Tuliszków • Ujście • Wieleń • Wielichowo • Wronki • Wyrzysk • Wysoka • Zagórów • Zbąszyń • Zduny • Żerków