Z Wikipedii

Surrealizm (zwany także nadrealizmem) – kierunek w sztuce powstały w 1924 we Francji, początkowo występujący wyłącznie w literaturze, później w sztukach plastycznych, filmie i teatrze. Termin ten stworzył w 1917 roku Guillaume Apollinaire.

Spis treści 1 Historia, przedstawiciele i założenia kierunku 1.1 Ważniejsze manifesty, artykuły, odczyty z lat 1919-1953 1.2 Spuścizna 2 Bibliografia 3 Literatura dodatkowa 4 Linki zewnętrzne 5 Przypisy

[edytuj] Historia, przedstawiciele i założenia kierunku

W założeniach miał to być bunt przeciw klasycyzmowi, realizmowi, empiryzmowi, racjonalizmowi, utylitaryzmowi i konwencjom w sztuce. Teoretykiem tego nurtu był filozof i poeta André Breton. Rok po ogłoszeniu Manifestu surrealistycznego, w 1925 odbyła się pierwsza wystawa. Od 1924 grupa surrealistów wydawała pismo "Rewolucja surrealistyczna".

W malarstwie założeniem surrealizmu było "wyrażanie wizualne percepcji wewnętrznej". Artyści starali się wykreować obrazy burzące logiczny porządek rzeczywistości. Często były to wizje groteskowe, z pogranicza jawy, snu, fantazji, halucynacji, a odsunięcie od racjonalizmu.

Przedstawicielami tego nurtu w malarstwie byli: Salvador Dalí, Giorgio de Chirico, Max Ernst, Hans Arp (również w poezji), Marcel Duchamp, Francis Picabia, Osvaldo Licini, René Magritte. W roku 1924 powstało Biuro Poszukiwań Surrealistycznych stanowiące rodzaj poradni. Poeci tworzący w stylu surrealizmu to m.in.: Philippe Soupault, Louis Aragon, Paul Éluard, Michel Leiris, Benjamin Péret, Tristan Tzara, René Char (jego wczesna twórczość), Aimé Césaire.

Jako istotną inspirację dla dzieł surrealistów przyjmuje się malarstwo Hieronima Boscha, żyjącego na przełomie XV i XVI wieku. Ponadto korzystali oni z doświadczeń dadaizmu. Natomiast jeśli chodzi o inspirację literacką, ich mistrzem był Comte de Lautréamont, ze względu na książkę, którą napisał w 1868-69 pt. Les Chants de Maldoror (Pieśni Maldorora). W 1938 André Breton nazwał jego poezję "klatką z azbestu zamykającą serce rozżarzone do białości". Z tym samym entuzjazmem przyjmowali gwałtowne zerwanie Lautréamonta z poglądami, które zawarł w Pieśniach Maldorora. Istotna dla surrealistów była także twórczość Rimbauda.

Celem ich działania było zbadanie sfery nieświadomości, uważali bowiem, że człowiekiem rządzą siły niezależne od jego świadomego "ja" – surrealiści zafascynowani byli hipnozą, pismem automatycznym, mediumizmem – jednym słowem zjawiskami, których badaniem zajęła się rozwijająca się w owym czasie psychoanaliza; jej najwybitniejszymi przedstawicielami byli wówczas Carl Gustav Jung i Zygmunt Freud. Mimo, iż surrealiści odwoływali się do teorii Freuda, on sam pisał po spotkaniu z Salvadorem Dalí: jestem wciąż skłonny uważać surrealistów [...] za stuprocentowych wariatów^[1]. Przypisywali ogromną rolę niepohamowanej wyobraźni, czerpali również z niektórych założeń romantyzmu. Pragnęli odnajdywać i kultywować cudowność^[2], a także dramatyzować nawet pozornie zwyczajne wydarzenia. Duże znaczenie miał dla nich także element zaskoczenia, absurdu i nonsensu; czerpali z niego wszyscy twórcy surrealizmu, także m.in. Meret Oppenheim. Surrealiści pisali również listy otwarte, m.in. do papieża, Dalajlamy, rektorów uniwersyteckich. Miały one na celu prowokację intelektualną^[3].

[edytuj] Ważniejsze manifesty, artykuły, odczyty z lat 1919-1953

• 1919 – Philippe Soupault, Andre Breton: Pola magnetyczne
• 1920 – Tristan Tzara: Manifest o miÅ‚oÅ›ci sÅ‚abej i miÅ‚oÅ›ci gorzkiej
• 1924 – A. Breton: Manifest surrealizmu (wydany z prozÄ… poetyckÄ… pt. Rozpuszczalna ryba)
• 1925 – List do rektorów uniwersytetów europejskich
• 1925 – Deklaracja Biura PoszukiwaÅ„ Surrealistycznych
• 1928 – Andre Breton: Surrealizm i malarstwo
• 1929 – Ankieta na temat miÅ‚oÅ›ci
• 1930 – A. Breton: Drugi manifest surrealizmu
• 1932 – A. Breton: Funkcja poety
• 1935 – A. Breton: Surrealistyczna sytuacja przedmiotu
• 1936 – Paul Éluard: Definicja
• 1937 – A. Breton: PiÄ™kno bÄ™dzie konwulsyjne albo go wcale nie bÄ™dzie
• 1941 – A. Breton: Geneza i perspektywy artystyczne surrealizmu
• 1942 – A. Breton: Samoukowie zwani "naiwnymi"
• 1942 – A. Breton: Prolegomena do trzeciego manifestu surrealizmu albo nie
• 1942 – A. Breton: Sytuacja surrealizmu miÄ™dzy dwiema wojnami
• 1953 – A. Breton: Surrealizm w swoich dzieÅ‚ach żywych

Oficjalnie członkami powołanej przez Bretona grupy surrealistów byli:

Maxime Alexandre (wykluczony w 1932) Louis Aragon (wykluczony w 1932) Jean Arp Antonin Artaud (wykluczony w 1929) Jacques Baron Georges Bataille (wykluczony w 1929) Victor Brauner André Breton Luis Buñuel Claude Cahun Leonora Carrington René Char Achille Chavée Giorgio de Chirico René Crevel Salvador Dalí (wykluczony w 1939) Robert Desnos Óscar Domínguez Marcel Duhamel Paul Éluard (wykluczony w 1933) Max Ernst (wykluczony w 1954) Camille Goemans Irène Hamoir Jacqueline Lamba Michel Leiris Georges Limbour René Magritte Marcel Mariën Joyce Mansour André Masso Roberto Matta (wykluczony w 1948)

E.L.T. Mesens Joan Miró Max Morise (wykluczony w 1929) Paul Nash Pierre Naville Vítězslav Nezval Paul Nougé Meret Oppenheim Wolfgang Paalen Roland i Valentine Penrose Benjamin Péret Francis Picabia Gisèle Prassinos Jacques Prévert (w 1930 wystąpił z grupy) Raymond Queneau (wykluczony w 1930) Alice Rahon Man Ray Georges Ribemont-Dessaignes Hans Richter Robert Rius Louis Scutenaire Philippe Soupault (wykluczony w 1926) André Souris Shuzo Takiguchi Georges Spiro Yves Tanguy Toyen Tristan Tzara Pierre Unik (wykluczony w 1932) Roger Vitrac (wykluczony w 1926)

[edytuj] Spuścizna

W historii sztuki, surrealizm pojawił się również w formie happeningu. Najwybitniejszym przedstawicielem happeningu surrealistycznego był polski ruch Pomarańczowa Alternatywa, której twórca, Major Waldemar Fydrych w roku 1981 sformułował "Manifest Surrealizmu Socjalistycznego".

Swego rodzaju spadkobiercą happeningów surrealistycznych było powstałe w 2003 roku zjawisko o nazwie flash mob, którego najbardziej znanymi przedstawicielami były takie grupy jak nowojorski Mob Project, australijski Sydmob czy polski Warszawski Front Abstrakcyjny.

[edytuj] Bibliografia

• K.H. Rundżjo, Surrealizm w literaturze rosyjskiej, Rhytmos, PoznaÅ„ 2007.
• Surrealizm. Teoria i praktyka literacka. Antologia. Teksty wybraÅ‚ i przeÅ‚ożyÅ‚ Adam Ważyk, Wydawnictwo Czytelnik 1976, Warszawa.

• ÅšwiatopoglÄ…d surrealizmu. Jego zaÅ‚ożenia i konsekwencje dla teorii twórczoÅ›ci i teorii sztuki, Krystyna Janicka. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1985. ISBN 83-221-0287-9
• Rozmowy z Picassem, Brassaï. PaÅ„stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. ISBN 83-06-00325-X, str. 15-31.

[edytuj] Literatura dodatkowa

• Krystyna Janicka, Surrealizm, Warszawa 1985.
• Anna Taborska, Spiskowcy Wyobraźni. Surrealizm, GdaÅ„sk 2007.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Sztuka surrealizmu (en)
• Historia kierunku, jego przedstawiciele, dzieÅ‚a (en)
• ArtykuÅ‚ w Portalu Edukacyjnym

Przypisy

Pekin 2008: pierwsze konie już w Hongkongu

Pierwsza grupa spośród ponad 200 koni, które wezmą udział w jeździeckich zawodach olimpijskich, dotarła w sobotę do Hongkongu. Przed rozpoczęciem treningów czeka je dziesięciodniowa kwarantanna i aklimatyzacja.

"Zaciskam zęby, operacja dopiero po igrzyskach"

- Cztery lata temu cieszyłem się, że mimo kontuzji udało się uzyskać minimum i wystartować w Atenach. Teraz mam konkretny cel, który chcę zrealizować w Pekinie. Presja jest inna, inna też motywacja, podejście do każdego treningu. Więcej od siebie wymagam, wysoko zawiesiłem poprzeczkę - powiedział w wywiadzie dla "Przeglądu Sportowego" Marek Plawgo, reprezentant Polski w biegu na 400 m przez płotki.

Gwiazdor polskiej reprezentacji: na igrzyska będę sprawny

- W czwartek miałem ważne badania. Wyniki są zadowalające, co poprawiło mi humor. Nie ma powodu do obaw, na igrzyska na pewno będę sprawny - powiedział gwiazdor polskiej reprezentacji w piłce ręcznej, Karol Bielecki, który nie trenował z drużyną od dwóch tygodni.

Kibice zaskarżą Ekstraklasę

Stowarzyszenie kibiców Śląska Wrocław zamierza się sądzić z Ekstraklasą SA w związku z przełożeniem inauguracyjnej kolejki.

Meczu kadry Beenhakkera nie będzie w telewizji

Zaplanowany na środę, 6 sierpnia, we Wronkach kontrolny mecz reprezentacji Polski z izraelską drużyną Maccabi Hajfa nie będzie transmitowany przez telewizję.

Linki: Strona g³ówna