Sydney
Z Wikipedii
Współrzędne: 33°52' S 151°12' E![]()
| Sydney | |
Sydney |
|
| Państwo | |
| Stan | |
| Burmistrz | Clover Moore |
| Powierzchnia | 12,1 tys km² |
| Położenie | 33° 52' S 151° 12' E |
| Wysokość | średnio 3 m n.p.m. |
| Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
3,77 mln 362 os./km² 4,39 mln |
| Miasta partnerskie |
|
|
Położenie na mapie kraju
|
|
| Strona internetowa miasta | |
Sydney – największe miasto Australii, stolica stanu Nowa Południowa Walia. Założone w 1788 Sydney jest obecnie wiodącym w Australii centrum finansowym, handlowym, transportowym i kulturalnym, popularnym centrum turystycznym oraz siedzibą arcybiskupstwa Kościoła rzymskokatolickiego i anglikańskiego.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
[edytuj] Położenie geograficzne
Miasto położone jest pomiędzy Pacyfikiem na wschodzie i Górami Błękitnymi (ang. Blue Mountains) na zachodzie. Port Jackson w Sydney jest największą na świecie naturalną zatoką i portem o powierzchni 55 km². Jest on zalaną przez ocean doliną rzeczną głęboko wciętą w piaskowiec. W samym mieście jest ponad 70 plaż, włączając w to słynną plażę Bondi. W granicach miasta znajduje się także kilka parków narodowych.
[edytuj] Organizacja miejska
Cały zespół miejski zajmuje 12 406 km²[1] i liczy 4,4 miliona mieszkańców (2005)[2]. Zalicza się do największych powierzchniowo obszarów miejskich (jest większe od Pekinu, Londynu, Tokio i Meksyku). Na terenie zespołu miejskiego działa 38 zarządów lokalnych, w tym centrum (poniżej nazwane Sydney):
Wody portu i przybrzeżne patroluje policja wodna Sydney Water Police.
[edytuj] Klimat
Sydney leży w umiarkowanej strefie klimatycznej. Średnia temperatura roczna wynosi 17,9°C. Najcieplejsze miesiące to styczeń i luty, najzimniejszy jest lipiec. Średnia opadów wynosi 1173 milimetrów w skali roku, najobfitszy w opady jest marzec z 148 milimetrami.
| I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | Rocznie | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Średnia maksymalna temperatura dobowa (°C) | 25,8 | 25,7 | 24,7 | 22,4 | 19,3 | 16,9 | 16,2 | 17,7 | 19,9 | 22,0 | 23,6 | 25,1 | 21,6 | |
| Średnia minimalna temperatura dobowa (°C) | 18,6 | 18,7 | 17,5 | 14,7 | 11,5 | 9,2 | 8,0 | 8,9 | 11,0 | 13,5 | 15,5 | 17,5 | 13,7 | |
| Średni opad (mm) | 103 | 117 | 131 | 127 | 123 | 128 | 98 | 82 | 69 | 77 | 83 | 78 | 1 217 | |
| Średnio dni deszczowych | 12,1 | 12,3 | 13,3 | 12,0 | 12,0 | 11,4 | 10,3 | 9,9 | 10,3 | 11,5 | 11,4 | 11,5 | 138,0 | |
| Źródło: Bureau of Meteorology | ||||||||||||||
[edytuj] Historia
[edytuj] Informacje ogólne
Szacuje się, że pierwsze siedliska Aborygenów na terenie dzisiejszego Sydney zostały założone około 40 tysięcy lat temu. Wejście do Port Jackson po raz pierwszy zaznaczył na mapie James Cook 29 kwietnia 1770. 18 stycznia 1788 r. kapitan Arthur Phillip przybył z wyprawą nazwaną w późniejszym czasie "First Fleet" (Pierwsza Flota) do Botany Bay na południu Port Jackson. W trakcie swojej trzydniowej ekspedycji rozpoznawczej odkrył najpierw Manly Cove, a dzień później, po drugiej stronie Port Jackson, inną zatokę, którą nazwał (na cześć ówczesnego brytyjskiego ministra spraw wewnętrznych Thomasa Townshend Sydney) Sydney Cove. 26 stycznia 1788 Phillip uznał właśnie to miejsce za odpowiednie na zwinięcie żagli i wzniósł w pobliżu dzisiejszego Circular Quay flagę Wielkiej Brytanii. Od tamtej pory 26 stycznia jest w Australii świętem narodowym.
W latach początkowych Sydney było kolonią karną, przeżyło też kilkakrotnie "gorączkę złota", po raz pierwszy w 1851 r.
[edytuj] Najważniejsze daty
- 1788: pierwsza osada europejska
- 1852: nadanie Sydney praw miejskich
- 1855: pierwsza linia kolejowa w Australii łącząca Sydney z Parramatta
- 1870: wystawa kolonialna/targi kolonialne
- 1879: targi międzynarodowe w Sydney
- 1901: deklaracja Związku Australijskiego zadeklarowana w Sydney (1 stycznia).
- 1932: oddanie do użytku mostu (ang. Sydney Harbour Bridge)
- 1942: II wojna światowa: atak japońskich miniaturowych łodzi podwodnych na port w Sydney
- 1973: zakończenie budowy gmachu opery (ang. Sydney Opera House)
- 2000: XXVII Letnie Igrzyska Olimpijskie. Trwały od 15 września do 1 października
[edytuj] Kultura i zabytki
[edytuj] Dodatkowe wiadomości
Głównymi symbolami Sydney są zaplanowana i wybudowana przez Jørna Utzona Opera i portowy most "Harbour Bridge". Wedle wypowiedzi samego Utzona Opera ma przypominać rozwijającą się pomarańczę, a nie jak powszechnie przyjęto rozpięte żagle.
Centrum Sydney jest stosunkowo niewielkie i można je zwiedzać piechotą. Oprócz Sydney Opera House i Harbour Bridge warto jest zwiedzić starówkę "The Rocks" ze starymi magazynami przy zatoce "Sydney Cove". Bezpośrednio przy Circular Quay, centralnym dworcu autobusowym i kolejowym, znajduje się ogromny ogród botaniczny, z którym graniczą interesujące muzea.
W nowoczesnym centrum komercyjnym (Cenral Business District) dominują drapacze chmur. Najwyższy budynek Sydney, "Sydney Tower", posiada platformę widokową, z której można podziwiać panoramę całego miasta.
Centrum rozrywkowym jest tak zwane "Darling Harbour". Jest to obszar wokół portu w którym znajduje się wiele restauracji, kawiarni, Sega-World-Park, IMAX-Kino, chiński ogród a także znane akwarium morskie, w którym można podziwiać między innymi płaszczki i rekiny, chodząc oszklonymi tunelami. Bezpośrednio przy akwarium znajduje się również małe zoo gdzie można zobaczyć kangury i niedźwiadki koala.
We wschodniej części miasta znajduje się utrzymana w wiktoriańskim stylu dzielnica Paddington, w pobliżu której znajduje się centrum frywolnych rozrywek "Kings Cross", jak również Taronga Zoo – jeden z najpiękniejszych ogrodów zoologicznych na świecie.
[edytuj] Harbour Bridge
Most Harbour Bridge o rozpiętości 495,6 metrów został oddany do użytku 18 marca 1932. Jest on jednym z największych mostów łukowych na świecie, ze względu na formę otrzymał przezwisko "wieszak" (coathanger). Przedsiębiorstwo BridgeClimb organizuje zabezpieczone wejścia na szczyt łuku, które cieszą się dużą popularnością wśród turystów.
[edytuj] Sydney Tower
Panoramę miasta można podziwiać z platformy widokowej lub z dwóch kręcących się restauracji. Zasadniczo widoki można podziwiać tylko przez szybę, a wejście na wieżę poprzedzają szczegółowe kontrole bezpieczeństwa. Za dodatkową opłatą można jednak wspiąć się na sam szczyt konstrukcji przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności.
[edytuj] Góry Błękitne
Około 50 kilometrów na zachód od Sydney znajduje się jeden z popularniejszych symboli Australii. Nazwa Góry Błękitne (ang. Blue Mountains) pochodzi od parującego olejku eukaliptusowego, który tworzy często błękitną mgiełkę nad górami. Najbardziej znana jest formacja górska Three Sisters w pobliżu miasteczka Katoomba.
Już po krótkiej podróży autobusem lub pociągiem można podziwiać nienaruszoną australijską przyrodę i nabrać wyobrażenia o przestrzeniach kontynentu. Lokalne firmy turystyczne organizują jednodniowe wycieczki pozwalające na zwiedzenie kilku najbardziej widokowych miejsc w Blue Mountains.
[edytuj] Gospodarka
Sydney jest centrum przemysłowym, handlowym, finansowym i transportowym. Wiele największych firm krajowych, takich jak News Corporation, ma tu swoje siedziby. Sydneyska giełda jest największą w Australii.
Przeważa przemysł samochodowy, elektroniczny, maszynowy i spożywczy. Port w Sydney posiada nowoczesne urządzenia do obsługi statków kontenerowych, dlatego większość handlu zagranicznego Australii obsługiwana jest tutaj. Mięso, zboże i wełna są podstawowymi produktami eksportowymi.
[edytuj] Sport
W 2000 roku odbyły się tu Igrzyska Olimpijskie.
W 2002 na Stadion Australia odbyła się jedyna runda żużlowego Grand Prix Australii.
Na Stadion Australia swoje mecze rozgrywa piłkarska reprezentacja.
Najważniejsze zespoły piłkarskie z Sydney:
- Sydney FC- jedyna drużyna z Sydney występująca w A-League, w sezonie 2005/06 zdobyła tytuł mistrza kraju.
- Sydney City- występuje w NSW Conference League South, czterokrotny mistrz kraju.
- Sydney Olympic- występuje w NSW Conference League South, dwukrotny mistrz kraju.
- Sydney United- występuje w NSW Conference League South.
[edytuj] Osobistości
- Phoebe Tonkin, aktorka
- Graham Arnold, piłkarz
- Edmund Barton, pierwszy premier Australii
- Rachael Beck, aktorka i piosenkarka
- Claudia Black, aktorka
- Richard Bonynge, dyrygent
- Bill Bowrey, tenisista
- Tina Bursill, aktorka
- Tim Cahill, piłkarz
- Rachael Carpani, aktorka
- Edward Idris Cassidy, kardynał rzymskokatolicki
- James Clavell, pisarz, scenarzysta i reżyser
- Toni Collette, aktorka
- Susan Cullen-Ward,księżna Albanii
- Betty Cuthbert, lekkoatletka
- Christopher Egan, aktor
- John Farrow, scenarzysta i reżyser
- Dawn Fraser, pływaczka
- Norman Thomas Gilroy, arcybiskup
- Delta Goodrem, aktorka i piosenkarka
- Shane Gould, pływaczka
- Harold Holt, premier Australii w latach 1966-1967
- Robert Hughes, aktor
- Michael Hutchence, solista grupy INXS
- Natalie Imbruglia, piosenkarka i aktorka
- Hugh Jackman, aktor
- Paul Keating, premier Australii w latach 1991-1996
- Nicole Kidman, aktorka i piosenkarka
- Joyce King, lekkoatletka
- Matthew Krok, aktorka
- Thelma Long, tenisistka
- Baz Luhrmann, reżyser. scenarzysta i aktor
- John Leslie Mackie, filozof
- Juan Antonio (John) Masso, duchowny katolicki
- Bradley McGee, kolarz
- Julie McGregor, aktorka
- Jacqueline McKenzie, aktorka
- Craig McLachlan, aktor i piosenkarz
- Julian McMahon, aktor
- William McMahon, premier Australii
- Bjarne Melgaard, artysta plastyk
- Kylie Minogue, piosenkarka
- Yvonne Minton, mezosopranistka
- Sarah Monahan, aktorka
- Poppy Montgomery, aktorka
- John Newcombe, tenisista
- Craig Nicholls, lider grupy The Vines
- Matthew Reilly, pisarz
- Johann Alifson, fotograf Playboya
- Nicholas Rogers, aktor i model
- Ken Rosewall, tenisista
- Jane Saville, lekkoatleta
- Mark Schwarzer, bramkarz
- Zali Steggall, biegaczka narciarska
- Joan Sutherland, sopranistka
- Nick Tate, aktor
- Rod Taylor, aktor
- Ian Thorpe, pływak
- Andrew Tridgell, programista
- Hugo Weaving, aktor
- Peter Weir, reżyser
- Matthew White, kolarz
- Patrick White, pisarz, laureat Nagrody Nobla
- Peta Wilson, modelka i aktorka
- James Wolfensohn, prezes Banku Światowego 1995-2005
- Todd Woodbridge, tenisista
- Simone Young, dyrygentka
- David Zdrilic, piłkarz
- Sabrina Katrys, sławna iluzjonistka
- Lisa Origliasso (Lisa Marie Origliasso), piosenkarka pop-rock, razem z siostrą Jess tworzy zespół The Veronicas
- Jess Origliasso (Jessica Louise Origliasso), piosenkarka pop-rock, razem z siostrą Lisą tworzy zespół The Veronicas
- Heath Ledger, aktor
- Wade Robson, tancerz, choreograf
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
- Letnie Igrzyska Olimpijskie 2000
- HMAS Sydney – okręty noszące nazwę Sydney
| Knol - nowa konkurencja dla Wikipedii |
|
Amerykański gigant informatyczny Google uruchomił serwis Knol, w którym internauci będą mogli publikować swoje artykuły i czerpać zyski z reklam - poinformował "Wall Street Journal".
|
| Mały Tarbosaurus odnaleziony na pustyni Gobi |
|
Japońscy i mongolscy uczeni odkryli kompletny szkielet młodego dinozaura sprzed 70 milionów lat - podało w czwartek japońskie muzeum przyrodnicze.
|
| Paliwo lepsze od benzyny |
|
Niewiele osób ma świadomość, iż borek wanadu może zdetronizować paliwa stosowane do napędu aut. Wynika to z faktu, iż związek ten gromadzi w sobie więcej energii niż popularne paliwa produkowane z ropy naftowej, informuje "Chemical Communications".
|
| Internet i alkohol wrogami szczupłej dziewczyny |
|
Dziewczęta i młode kobiety, które spędzają dużo czasu w internecie, za mało śpią lub regularnie pija alkohol są bardziej narażone na tycie niż ich rówieśniczki - informuje pismo "Journal of Pediatrics".
|
| Autystyczne człowiekożabie hybrydy |
|
Łącząc komórki jajowe żaby i komórki nerwowe pacjentów z autyzmem, naukowcy chcą lepiej poznać tę chorobę - informuje "New Scientist".
|