Symfonia - Google

Symfonia

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Gatunek muzyczny o nazwie symfonia (w klasycznym kształcie) to zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy utwór muzyczny na orkiestrę, popularny w XVIII, XIX i w pierwszej połowie XX wieku. Symfonia jest orkiestrowym odpowiednikiem sonaty.

Części klasycznej symfonii:

Jednak już w XIX wieku formę zaczęto traktować bardziej swobodnie i wielu kompozytorów modyfikowało podany schemat (np. Franz Schubert w dwuczęściowej VII symfonii, Hector Berlioz w Symfonii fantastycznej, Gustav Mahler w większości swoich dzieł). Formą pokrewną symfonii jest sonata i koncert.

Największy wpływ na rozwój gatunku mieli:

Franz Joseph Haydn - ponad 104 symfonie
Wolfgang Amadeus Mozart - 41 symfonii (faktycznie 68)
Ludwig van Beethoven - 9 symfonii
Franz Schubert - 8 symfonii (VII "Wielka", VIII "Niedokończona")
Robert Schumann - 4 symfonie
Feliks Mendelssohn - 5 symfonii
Hector Berlioz - kilka utworów o charakterze symfonii programowych, w tym Symfonia fantastyczna i Harold w Italii
Antonin Dworzak - 9 symfonii
Johannes Brahms - 4 symfonie
Piotr Czajkowski - 6 symfonii (oraz symfonia Manfred)
Anton Bruckner - 11 symfonii (symfonia "0" - nullte - niedokończona, symfonia "00" (-1) - szkice)
Gustav Mahler - 10 symfonii
Karol Szymanowski - 4 symfonie
Jean Sibelius - 7 symfonii
Siergiej Rachmaninow - 3 symfonie (oraz symfonia młodzieńcza)
Carl Nielsen - 6 symfonii
Igor Strawiński - 5 symfonii
Sergiusz Prokofiew - 7 symfonii
Dymitr Szostakowicz - 15 symfonii (oraz kilka symfonii kameralnych - aranżacji kwartetów smyczkowych na orkiestrę smyczkową)
Ralph Vaughan Williams - 9 symfonii
Charles Ives - 4 symfonie
Witold Lutosławski - 4 symfonie
Krzysztof Penderecki - 7 symfonii
Bolesław Szabelski - 5 symfonii
Henryk Mikołaj Górecki - 3 symfonie
Eduard Tubin - 10 symfonii (XI - niedokończona)


Ponadto swój wkład w rozwój gatunku pojedynczymi utworami włożyli: Georges Bizet, Camille Saint-Saëns, Aleksander Borodin, Nikołaj Rimski-Korsakow, César Franck, Ernest Chausson, Vincent d'Indy, Edward Elgar, Benjamin Britten, William Walton, Aram Chaczaturian i inni.

Symfonia jest to reprezentatywny gatunek muzyki orkiestrowej. Można ją też uznać za sonatę na orkiestrę. Ukształtowanie się symfonii miało miejsce pod koniec XVIII w. Jednak historia powstania symfonii jest o wiele dłuższa i sięga przełomu XVI i XVII wieku. Wtedy to G. Gabrieli przekształcił formy wokalu i chanson w utwory instrumentalne.

Początki symfonii - orkiestrowy wstęp - opery, kantaty, oratorium nazwano we Włoszech sinfonią, a we Francji uwerturą. Ustalono wtedy skład symfonii, 3-częściowej: szybkiej, wolnej, szybkiej.

W pierwszej ważnej epoce dla symfonii – klasycyzmie zapoczątkowano 4-częściową symfonię: 1- szybka w formie sonatowej, 2- wolna, 3-menuet, 4-szybki finał najczęściej w postaci ronda. Szkoła mannheimska ustaliła skład orkiestry klasycznej, stworzyła podstawy klasycznej instrumentacji, wykorzystała brzmienie orkiestry do niuansów i kontrastów dynamiki, rozpowszechniła typ czteroczęściowej symfonii z menuetem. Symfonia stała się w epoce klasycznej najważniejszą formą muzyki orkiestrowej. J. Haydn i W. A. Mozart przejęli klasyczny model symfonii, ale z większą dozą wyobraźni. Tematy symfonii Haydna mają wigor i jędrność rytmicznej ludowej melodii, menuety bardziej przypominają tańce ludowe niż dworskie i są często miniaturą formy sonatowej. Jego twórczość charakteryzuje się spokojnym początkiem odznaczającym się religijnym skupieniem, natomiast w promiennych finałach forma ronda krzyżuje się z sonatową. Haydn komponując 114 symfonii rozwinął wstęp i przetworzenie allegra sonatowego, poddawał konstrukcję wiecznym eksperymentom z wielką pomysłowością połączył doskonałość formy, brzmienia i charakteru w ostatnich symfoniach – „londyńskich”. Mozart zaczął pisać symfonie (ponad 50) na wzór J. Ch. Bacha i G. Sammartiniego, potem zaczął wykorzystywać francuski styl galant, nadał mu polot, pozostawił swój geniusz na doświadczeniach szkoły mannheimskiej w dziedzinie instrumentacji i formy. Jego trzy ostatnie symfonie – g-moll, Es-;dur i C-dur Jowiszowa należą do największych arcydzieł. Symfonie L. Van Beethovena (uczeń Haydna) to rozbudowa formy (zmiany łączników, cody) i orkiestry (zwiększenie udziału instrumentów dętych, perkusji), pogłębianie ekspresji (wzbogacenie harmonii, kontrasty dynamiki, recytatyw kontrabasów w finale IX symfonii). Beethoven wytyczył rozwój muzyki na cały XIX w. Z twórczości orkiestrowej na pierwsze miejsce wysuwają się symfonie:

  • III - Es-dur zwana Eroica (1803)
  • V – c-moll (1808)
  • VI – F-dur zwana Pastoralną (1808)
  • VII – A-dur, którą Ryszard Wagner nazwał „apoteozą tańca”.
  • IX – d-moll (1824), z finałową kantatą do słów Ody do radości Schillera wyrażającą ideę ogólnoludzkiego braterstwa.

Symfonia epoki Romantyzmu była połączeniem klasycznej formy i techniki kompozytorskiej Beethovena z romantyczną ekspresją i wpływem pieśni na charakter tematów. Rozwinęły się także tendencje programowe. Pojawiły się także pomysły wprowadzenia motywu przewodniego. Generalną tendencją romantyzmu było rozbudowa formy, aparatu orkiestry i gęstnienia brzmienia. Do najwybitniejszych twórców tej epoki należeli: R. Schumann, którego symfonie przenikała romantyczna ekspresja, F. Schubert, F. Mendelssohn, J. Brahms, którego 4 symfonie będące filarami światowego repertuaru koncertowego, P. Czajkowski, z którym wiąże się rozwój programowości emocjonalnej, A. Bruckner, który zespolił wagnerowską harmonię i organowe brzmienie orkiestry z techniką Beethovena, G. Mahler i H. Berlioz, którzy tworzyli symfonie często przekraczające godzinę, a ich orkiestry często nie mieściły się na scenie.


W XX wieku Symfonia jako gatunek muzyki orkiestrowej straciła na znaczeniu, niemniej obecna była w twórczości wielu wybitnych kompozytorów: Prokofiewa, Szostakowicza, Pendereckiego, Lutosławskiego czy Szabelskiego. Często zarzucano klasyczne wzorce formalne, tworząc utwory o swobodnej, a czasem wręcz eksperymentalnej budowie.

[edytuj] Zobacz też


Przewoził narkotyki, by zwrócić za bilet
Na siedem lat więzienia, w tym dwa w zawieszeniu, skazał dubliński sąd 26-letniego Polaka, który w sierpniu ubiegłego roku próbował przemycić narkotyki - pisze sobotni "The Irish Times". Skazany tłumaczył, że kazano mu w ten sposób "odpracować" bilet lotniczy.
Chiny pozwalają na dodatkowe dzieci
Rodzice, których dzieci zginęły bądź zostały kalekami w wyniku trzęsienia ziemi w Chinach będą mogli mieć kolejne dzieci. To decyzja władz prowincji Syczuan, w której w maju silne trzęsienie ziemi zabiło 70 tys. ludzi, w tym 18 tys. dzieci.
Karadżić odwołał się od ekstradycji
Adwokat Radovana Karadżicia wysłał w piątek do sądu w Belgradzie odwołanie od decyzji o ekstradycji do trybunału ONZ byłego przywódcy Serbów bośniackich - podał w sobotę serbski dziennik "Politika". Termin złożenia odwołania minął o północy.
Włosi drżą przed imigrantami
Stały napływ nielegalnych imigrantów nie na żarty przestraszył włoski rząd. W związku z tym, tamtejsze władze ogłosiły w piątek stan kryzysowy na terenie całego kraju.
Uczył studentów jak godnie umierać
Zmarł Randy Pausch, niezwykły wykładowca amerykańskiego uniwersytetu, który przekonywał swoich studentów, że umieranie nie jest tragedią. Chory na raka naukowiec zyskał popularność dzięki opublikowanemu w internecie wykładowi, podczas którego robił pompki i śmiał się ze zbliżającej śmierci.
Linki: Strona gwna