Z Wikipedii

Symfonia No. 5 D dur, op. 107, nazwana została jako Symfonia Reformacja, skomponowana przez Feliksa Mendelssohna w 1832 roku, z okazji 300-niej rocznicy napisania przez Marcina Lutra Konfesji Augsburskiej, która ustanowiła doktrynę luteranizmu i była doniosłym dokumentem Reformacji. Symfonia została napisana dla całej orkiestry i była pierwszą długą symfonią, napisaną przez Mendelssohna. Późny numer dzieła (opus) wprowadzać może w błąd, ponieważ nie jest to ostatnia symfonia Mendelssohna lecz pierwsza. Według jednej z teorii Mendelssohn skomponował symfonię jeszcze w 1830 roku przed 2-gą, 3-cią i 4-tą Symfonią, została jednak pominięta w jego publikacjach i ukazała się dopiero po jego śmierci, w 1868 roku. Jakkolwiek symfonia nigdy nie była często przedstawiana, dzisiaj jest znacznie lepiej znana niż za życia jej twórcy.

[edytuj] Historia

[edytuj] Kompozycja

W grudniu 1829 roku, na rok przed królem pruskim, Fryderykiem Wilhelmem III, kiedy zostały ogłoszone obchody 300-letniej rocznicy Konfesji Augsburskiej, Mendelssohn zaczął pracować nad Symfonią Reformacja. Jako ortodoksyjny luteranin, Mendelssohn miał nadzieję, że weźmie udział w uroczystościach w Berlinie, które wyznaczono na 25 czerwca 1830. Zamierzał ukończyć kompozycję w styczniu 1830 roku, a następnie odbyć czteromiesięczną podróż przed uroczystością w czerwcu. Jednak jego zdrowie zmusiło go do dłuższej pracy nad Reformacją niż początkowo to przewidywał. W końcu marca symfonia była wciąż w stadium tworzenia, przez nieprzewidziany obrót wydarzeń Mendelssohn zaraził się odrą od swojej siostry Rebeki. Z wielkim opóźnieniem wrócił do komponowania i ostatecznie ukończył symfonię w maju. Niestety, było już za późno by ją przedłożyć dla augsburskiej komisji, powołanej która miała ją dopuścić do repertuaru uroczystości. Nie jest jednak pewne kiedy dokończył dzieła, w liście do Ferdynanda Dawida wysłanego 13 kwietnia 1830 roku Mendelssohn zaznaczył, że nie miał zamiaru ukończyć symfonię przed uroczystościami w Augsburgu.

[edytuj] Niepowodzenie

Istnieje wiele spekulacji dlaczego wyznaczone mu zlecenie, na którym Mendelssohnowi bardzo zależało on for his performance na obchodach trzechsetletniej rocznicy Konfesji Augsburskiej i być może ustanowienie kariery w Berlinie, co nigdy nie zostało zrealizowane. Niewykluczone, że antysemityzm odegrał swoją rolę w tym niepowodzeniu Mendelssohn został wychowany jako luteranin, ale był wciąż uważany za Żyda w Berlinie. Wielu jego przyjaciół, włączając C.F. Zeltera i Wilhelma Humboldta, may have been nieufni wobec jego kompozycji z powodu jego żydowskiego pochodzenia a uroczystość w Augsburgu miała religijny charakter. Another speculation is the intervention of a competitor, Eduard Grell, who had already established himself as a competent and successful composer who was gaining considerable popularity in Berlin. Grell was extremely conservative in his compositions, which matched what the Augsburg celebrations demanded, in contrast to Mendelssohn's extensive, quixotic symphony, which may have been thought inappropriate at the time.

[edytuj] Podróże

Mendelssohn wznowił swoje podróże natychmiast po ukończeniu Symfonii Reformacja. Jego wysiłki dla upublicznienia symfonii spełzły na niczym. Zamierzał, korzystając z pomocy przyjaciela Heinrich Dorn dać pierwsze przedstawienie symfonii w Lipsku 1 czerwca 1830 roku, ale w rezultacie przedłużającego się kopiowania zapisu pomylił się z wyznaczeniem ostatecznego terminu dla koncertu. Niedługo potem, usiłował opublikować zapis symfonii, ale był odsyłany od wydawcy do wydawcy. Mendelssohn podjął następnie wysiłki dla odegrania jego symfonii w Monachium, we Włoszech, w Paryżu ale bez sukcesu. Muzycy skarżyli się, że za dużo w niej punktów przestankowych i na niedostatek melodii. Zniechęcony i rozczarowany, nie zawracał sobie już nawet głowy próbą przedstawienia symfonii w Londynie. Latem 1832 roku Mendelssohn wrócił do Berlina, gdzie zrewidował swoją symfonię. Późnym latem Symfonia Reformacja ostatecznie została przedstawiona. Nie została jednak ponownie przedstawiona aż do 1868 roku.

[edytuj] Rozczarowanie

Mendelssohn uważał Symfonię Reformację za jedno ze swoich chybionych dzieł i nie pozwalał na upublicznianie jej. Dzieło zostało jednak opublikowane pośmiertnie w 1868 roku, a teraz jest grane przez wiele orkiestr na całym świecie.

[edytuj] Forma

Symfonia grana jest w czterech poruszeniach:

1. Andante – Allegro con fuoco
2. Allegro vivace
3. Andante
4. Andante con moto - Allegro maestoso

Zazwyczaj przedstawianie symfonii trwa około 33 minut.

[edytuj] Andante – Allegro con fuoco

Pierwsze poruszenie jest w formie sonaty. Podczas wolnego wprowadzenia, Mendelssohn zapoczątkowuje Drezdeńskie amen na instrumencie smyczkowym.

Ta sama fraza została wykorzystana przez Wagnera wParsifalu.

Instrumenty smyczkowe zostają zagłuszone przez Instrumenty dęte.

"Drezdeńskie Amen" szybko reappears back on the strings and the alternation continues until the Allegro con fuoco. Drugi Temat muzyczny, Allegro) con fuoco, zmienia na D minor ale wciąż pozostaje derywatem Drezdeńskiego Amen.

[edytuj] Allegro vivace

Drugie poruszenie, scherzo, bardzo się różni od pierwszego. Rozpoczyna się od wypunktowanej inwersji "Drezdeńskiego Amen." Inwersja "Drezdeńskiego Amen" prezentowana jest poprzez całe drugie i trzecie poruszenie, w następujący sposób:

[edytuj] Andante

Trzecie poruszenie, na G minor, jest bardziej powściągnięte i przeznaczone przede wszystkim dla instrumentów strunowych. Ponownie pojawiają się partie "Drezdeńskiego Amen". Trzecie poruszenie kończy się nawiązaniem do drugiego tematu pierwszego poruszenia.

[edytuj] Andante con moto - Allegro) maestoso

Czwarte poruszenie jest w formie sonaty i jest na 6/8 tempa. Stanowi ono podstawę dla chorału Marcina Lutra Warowną Twierdzą jest nasz Bóg. Drugi temat jest odwróceniem Allegro) con fuoco pierwszego poruszenia. Na końcu coda, potężna wersja chorału Lutra grana jest przez całą orkiestrę.

[edytuj] Bibliografia

• Heuss, Alfred. 1904. "The 'Dresden Amen': In the First Movement of Mendelssohn's 'Reformation' Symphony." The Musical Times 45, no. 737 (4 July): 441–42.
• Marek, George R. 1972. Gentle Genius: The Story of Felix Mendelssohn. New York: Funk & Wagnalls.
• Palmer, John. 2007. "Symphony No. 5 in D major/D minor ('Reformation'), Op. 107."All Music Guide (2 February)
• Silber, Judith. 1987. "Mendelssohn and His ‘Reformation’ Symphony." Journal of the American Musicological Society 40, no. 2 (Summer): 310–36.