System operacyjny - Google

System operacyjny

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Przykład graficznego interfejsu systemu operacyjnego wraz z uruchomionym oprogramowaniem
Przykład graficznego interfejsu systemu operacyjnego wraz z uruchomionym oprogramowaniem

System operacyjny (ang. skrót OS Operating System) - oprogramowanie, które zarządza sprzętem oraz aplikacjami komputera. Podstawą wszystkich systemów operacyjnych jest wykonywanie podstawowych zadań takich jak: kontrolowanie i przypisywanie pamięci, przydział czasu procesora, obsługa urządzeń, ustalanie połączeń sieciowych oraz zarządzanie plikami. Wiele systemów operacyjnych posiada środowiska graficzne ułatwiające ich obsługę.

OkreÅ›lenie to jednak nie jest w peÅ‚ni Å›cisÅ‚e. Czasem potocznie[potrzebne ÅºródÅ‚o] mówi siÄ™ tak majÄ…c na myÅ›li caÅ‚ość oprogramowania dostarczanego z zakupionym komputerem (zobacz: dystrybucja), czasem samo jÄ…dro systemu operacyjnego, czasem bootloader, czasem z kolei chodzi o caÅ‚Ä… rodzinÄ™ systemów operacyjnych (np. Microsoft Windows).

Spis treści

[edytuj] Zasoby sprzętowe

Zasoby sprzętowe zarządzane przez system operacyjny:

• Procesor - przydział czasu procesora,

• Pamięć

- alokacja przestrzeni adresowej dla procesów,

- transformacja adresów,

• Urządzenia zewnętrzne

- udostępnianie i sterowanie urządzeniami pamięci masowej,

- alokacja przestrzeni dyskowej,

- udostępnianie i sterowanie drukarkami, skanerami, aparatami itp.

• Informacja (system plików)

- organizacja i udostępnianie informacji,

- ochrona i autoryzacja dostępu do informacji.

[edytuj] ZarzÄ…dzanie zasobami

Zarządzanie zasobami w systemie wielozadaniowym polega na takim ich rozdzieleniu pomiędzy użytkowników, aby każdy z nich miał wrażenie, że pracuje na własnym komputerze.

Główne zadania systemu operacyjnego podczas zarządzania zasobami systemu komputerowego:

- tworzenie deskryptora zasobu,

- usuwanie deskryptora zasobu,

- realizacja żądania przydziału,

- zwolnienie i odzyskiwanie zasobu.

ZarzÄ…dzanie zasobami systemu komputerowego:

- przydział zasobów,

- synchronizacja dostępu do zasobów,

- ochrona i autoryzacja dostępu do zasobów,

- odzyskiwanie zasobów,

- rozliczanie - gromadzenie danych o wykorzystaniu zasobów.


Zarządzanie procesem - proces to program w stanie uruchomiony, każdy proces wymaga przydziału pewnych zasobów, włączając w to czas procesora, pamięć, pliki oraz urządzenia wejścia/wyjścia, aby w pełni wykonać swoje zadanie. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania procesami za:

- tworzenie i usuwanie procesu,

- wstrzymywanie i przywracanie procesu,

- zapewnienie mechanizmów pozwalających na synchronizację procesów oraz komunikację między procesami.


Zarządzanie pamięcią operacyjną - pamięć to duża tablica słów lub bajtów, każda z własnym adresem, pamięć jest szybko dostępna i dzielona jest pomiędzy procesor oraz urządzenia wejścia/wyjścia. Pamięć główna jest ulotnym miejscem przechowywania danych, traci swoją zawartość w czasie awarii systemu. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania pamięcią za:

- utrzymywanie informacji która część pamięci jest aktualnie używana i przez kogo,

- decydowania który proces powinien zostać wczytany do pamięci jeżeli pamięć jest wolna,

- przydzielanie i zwalnianie pamięci.


Zarządzanie plikami - plik jest zbiorem informacji zdefiniowanym przez twórcę pliku. Zazwyczaj, pliki reprezentują programy (źródła programów lub pliki wykonywalne) oraz dane. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania plikami za:

- tworzenie i kasowanie plików,

- tworzenie i kasowanie katalogów,

- wsparcie dla użytkowników końcowych przy operacjach na plikach,

- mapowanie plików na nośniku danych,

- tworzenie kopii plików.


Zarządzanie wejściem/wyjściem - system wejścia/wyjścia składa się z: systemu buforowania, interfejsu urządzeń głównych, sterowników (kontrolerów) dla specyficznych urządzeń.


Zarządzenie nośnikami danych - pamięć główna jest ulotna i często za mała aby obsłużyć wszystkie programy i dane, dlatego stosuje się nośniki danych (najczęściej dysk twardy) do powiększania tej pamięci tak zwanej pamięć drugiego rzędu, na napędach tych mapuje się pamięć główną. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania nośnikami danych za:

- zarządzanie wolną pamięcią,

- alokacjÄ… zapisu,

- planowaniem dysku.


[edytuj] Budowa systemu operacyjnego

Przyjęto podział na trzy główne elementy budowy systemu operacyjnego:

[edytuj] Typy i przykłady systemów operacyjnych

[edytuj] Amiga

[edytuj] systemy firmy Apple

nieukończone projekty:

[edytuj] systemy firmy Be i pochodne

[edytuj] systemy firmy Digital (DEC)/Compaq

[edytuj] systemy firmy IBM

[edytuj] systemy firmy Microsoft i pochodne

[edytuj] systemy firmy Novell

Zobacz też: SuSE Linux

[edytuj] NeXT

[edytuj] systemy firmy Unisys

[edytuj] UNIX i jego pochodne

[edytuj] systemy czasu rzeczywistego (realtime systems)

[edytuj] Inne

[edytuj] Systemy operacyjne pracujÄ…ce na maszynie wirtualnej

Możliwe jest uruchomienie systemu operacyjnego na maszynie wirtualnej. Przykłady to: Argante, Inferno a także User Mode Linux, czyli Linux skonfigurowany w ten sposób, by mógł działać jako system wirtualny w postaci procesu działającego pod kontrolą drugiego Linuksa. Systemy wirtualne dzielone są na para-wirtualne i w pełni wirtualne. Te ostatnie umożliwiają pracę niemodyfikowanego OS2 w środku innego systemu OS1 z pełną, (niemulowaną) szybkością, n.p. OS2 - Windows Vista wewnątrz OS1 Linuksa z np Xen. Pełna wirtualizacja OS była dostepna od dawna na superkomputerach, nowe instrukcje procesorów rozszerzają ją na komputery osobiste.

[edytuj] Język programowania jako system operacyjny

Funkcję systemu operacyjnego spełniać może Implementacja określonego języka programowania. Miało to miejsce szczególnie w historycznych już czasach dominacji komputerów 8-bitowych. Rolę powłoki systemu operacyjnego spełnia w tym przypadku interpreter poleceń języka. Dlatego funkcję takiego systemu może pełnić implementacja danego języka oparta na interpretacji lub mieszana (interpretacyjno-kompilacyjna).

W komputerach 8-bitowych często interpreter języka był przechowywany w pamięci ROM i stanowił podstawowy system operacyjny. Najbardziej znanym przykładem takiego języka jest BASIC stosowany szeroko w komputerach 8 bitowych. Innym, historycznym już przykładem, jest język Jean, implementowany w dużych systemach komputerowych (np. serii ODRA 1300), który mógł pracować zarówno pod kontrolą innego systemu operacyjnego (np. GEORGE 3), jak również samodzielnie jako mały system operacyjny o charakterze konwersacyjnym.

Językami programowania (a właściwie pewnymi implementacjami języków programowania), które także stanowią samodzielne systemy operacyjne są również FORTH oraz Smalltalk. Język i zarazem system operacyjny FORTH szczególnie zastosowanie znajdował w systemach sterowania automatyki przemysłowej. Jest to najlepszy przykład języka w interpretacyjno-kompilacyjnego, w którym wprowadzane słowa są interpretowane i natychmiast wykonywane, natomiast definicje słów są natychmiast kompilowane. Smalltalk to pierwszy język "czysto obiektowy", który w wielu swoich implementacjach buduje własne środowisko stanowiące system operacyjny komputera.

W systemach serii MERA 300 funkcję systemu operacyjnego mógł pełnić nawet asembler o nazwie MOTIS.

[edytuj] Zobacz też


Spaliny samochodowe groźne dla krwi
Spaliny samochodowe mogą zwiększać ryzyko powstawania śmiertelnych zakrzepów krwi. Do takich wniosków doszli naukowcy z amerykańskiego Uniwersytetu Harvarda, którzy przebadali dwa tysiące ludzi.
Brytyjski parlament debatuje nad embrionami
Brytyjska Izba Gmin przystąpiła w poniedziałek do drugiego czytania kontrowersyjnej ustawy dopuszczającej tworzenie w celach naukowych tak zwanych embrionów-hybryd, w których ludzkie i zwierzęce DNA są wymieszane.
Trzęsienie ziemi w Chinach oczami ekspertów
W południowo-zachodnich Chinach rozpoczęła się akcja ratownicza po silnym trzęsieniu ziemi. Według geologów wstrząsy miały siłę 7,8 w skali Richtera, co może grozić poważnymi zniszczeniami. W dotknięty katastrofą rejon skierowano oddziały żołnierzy i ratowników.
Prace archeologiczne w więzieniu
W Goeteborgu, na terenie byłego ośrodka kwarantanny dla więźniarek uwolnionych z niemieckich obozów koncentracyjnych, prowadzone są badania archeologiczne. Poinformował o tym miejscowy dziennik "Goeteborgs- Posten".
Biopaliwa produkowane w nowoczesnych warunkach
Po dwóch latach budowy w Czechowicach - Dziedzicach, oddano do użytku jedną z pierwszych i najnowocześniejszych w kraju kompletną instalację do produkcji komponentów, wykorzystywanych przy produkcji biopaliw.
Linki: Strona g³ówna