Systematyka (biologia) - Google

Systematyka (biologia)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy pojęcia biologicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Systematyka organizmów żywych - nauka zajmująca się badaniem różnorodności organizmów, klasyfikowaniem ich, katalogowaniem oraz opisywaniem. Systematyka umieszcza każdy organizm (grupę organizmów) zakwalifikowany jako takson w hierarchicznej strukturze kategorii.

Nie jest to jednak zaszeregowanie raz na zawsze ustalone - często dokonuje się rewizji taksonomicznych zmieniając rangę i wzajemne relacje taksonów zgodnie ze zmieniającym się stanem wiedzy na temat poszczególnych grup organizmów (a w szczególności na temat ich pokrewieństw). Często jednocześnie egzystuje kilka alternatywnych "systemów" na danym poziomie, każdy uznawany przez inną grupę taksonomów. Widać to nawet na najwyższym poziomie, gdzie współistnieją przynajmniej trzy różne podziały całego świata żywego.

Spis treści

[edytuj] Hierarchiczny system taksonów

W bardziej tradycyjnych podziałach najwyższym taksonem jest królestwo lub nadkrólestwo, w nowszych przyjmuje się podział na jeszcze wyższe jednostki - domeny lub cesarstwa. Poniżej przedstawiono hierarchiczny system taksonów zgodny z tradycyjnym podziałem.

Ranga Nazwa łacińska rangi Przykład (nazwa łacińska) Przykład (nazwa polska)
Nadkrólestwo Superregnum Eucaryota jądrowe
Królestwo Regnum Protista protisty
Gromada Divisio Euglenophyta eugleniny
Klasa Classis Euglenophyceae euglenowe
Rząd Ordo Euglenales euglenowce
Rodzina Familia Euglenaceae euglenowate
Rodzaj Genus Euglena euglena
Gatunek Species Euglena viridis euglena zielona

Stosowane są również taksony wewnątrzgatunkowe, np. podgatunek, odmiana, forma. Nie mają charakteru taksonomicznego jednostki podziału w obrębie gatunku oparte na kryteriach fenotypowych, takie jak kultywar stosowany do klasyfikacji roślin uprawnych oraz rasa. Tworzy się także taksony pomocnicze poprzez dodanie przedrostka nad- (łac. super-, np. nadrodzina - superfamilia) lub pod- (łac. sub-, np. podrodzina - subfamilia).

[edytuj] Podziały świata żywego

 Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić: dodać sekcję o podziale Woese i in z 1990, jesli to możliwe o tym który z podziałów systematycznych jest najpolularniejszy.
Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu.
Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.

[edytuj] Tradycyjny podział

Najbardziej tradycyjny podział, wywodzący się jeszcze od Arystotelesa, a utrwalony przez Linneusza to podział na dwa królestwa: zwierzęta i rośliny. Był on uznawany za obowiązujący jeszcze w pierwszej połowie XX wieku, a jego pozostałości widać wciąż w podziałach nauk biologicznych (porównaj Botanika, Zoologia, Taksonomia roślin itp.). Kolejne próby usystematyzowania organizmów żywych podejmowali między innymi Armen Takhtajan, Arthur Cronquist i Carl Woese.

[edytuj] Podział Whittakera i Margulis

Obecnie najczęściej stosowanym podziałem jest podział na 6 królestw (regnum) w obrębie 2 nadkrólestw (superregna). Podział ten wywodzi się od systemu pięciu królestw zaproponowanego w 1978 roku przez Roberta Whittakera i Lynn Margulis.

[edytuj] Podział Cavaliera-Smitha

Konkurencyjny system autorstwa Thomasa Cavaliera-Smitha zaproponowany w 1983 i zmodyfikowany w 1998 roku przewiduje sześć królestw:

Cesarstwo: Procaryota

Cesarstwo: Eucaryota

W pierwotnej wersji przewidywał podział na 8 królestw (były jeszcze Archaea i Archezoa, ale autor uznał, że nie ma podstaw do ich wyodrębniania). Podział ten był początkowo mało popularny, gdyż uchodził za zbyt nowatorski, a popularną teorię trzech domen Woesego uważa za opartą na błędnej interpretacji danych molekularnych. Stopniowo zyskuje jednak nowych zwolenników w liczących się ośrodkach naukowych na świecie.

[edytuj] Podział Adla, Simpsona, Farmera i innych

W roku 2005 bazując na najnowszych odkryciach filogenetycznych grupa 28 taksonomów zaproponowała nowy podział polegający na wyróżnieniu 6 grup systematycznych w obrębie Eucaryota (ze względu na typową dla taksonomii filogenetycznej ucieczkę od kategorii systematycznych autorzy nie określili ich rangi):

[edytuj] Porównanie podziałów systematycznych

Linnaeus
1735
2 królestwa		 Haeckel
1866
3 królestwa		 Chatton
1937
2 nadkrólestwa		 Copeland
1956
4 królestwa		 Whittaker
1969
5 królestw		 Woese i in.
1977
6 królestw		 Woese i in.
1990
3 domeny
Protista Prokaryota Monera Monera Eubacteria Bacteria
Archaebacteria Archaea
Eukaryota Protoctista Protista Protista Eukarya
Vegetabilia Plantae Fungi Fungi
Plantae Plantae Plantae
Animalia Animalia Animalia Animalia Animalia

[edytuj] Zobacz też


Określono temperaturę u początku Wszechświata
Rejestracja molekuł wodoru i czadu w galaktyce oddalonej od nas o 11.5 miliarda lat świetlnych pozwoliło na określenie ówczesnej temperatury Wszechświata - informują strony internetowe European Southern Observatory (ESO).
W Australii zostanie wybitych 400 kangurów
Rząd Australii zapowiedział, że wznowi wybijanie 400 kangurów szarych, zawieszone w kwietniu po protestach grup ekologicznych, do których przyłączył się Paul McCartney.
Noc Muzeów w całej Polsce
Ponad 120 galerii i muzeów otwartych będzie w stolicy z soboty na niedzielę - w tegoroczną Noc Muzeów; swoje drzwi dla zwiedzających otworzą także muzea m.in. w Krakowie, Zakopanem, Trójmieście, Słupsku, Sandomierzu, Łodzi i Kazimierzu Dolnym.
Geny mogą odpowiadać za naszą skłonność do słodkości
Wariant genu odpowiedzialnego za transport glukozy do wnętrza komórek wpływa na preferencje ludzi do jedzenia słodyczy - zaobserwowali naukowcy z Kanady. Artykuł na ten temat zamieściło pismo "Physiological Genomics".
Zwierzęta "ostrzegały" przed trzęsieniem w Chinach
Najpierw w niewytłumaczalny sposób spadał poziom wody w stawie i na ulice wyległy tysiące ropuch. Na kilka godzin przed trzęsieniem ziemi zwierzęta w zoo zachowywały się dziwnie.
Linki: Strona gwna