Szafran spiski - Google

Szafran spiski

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Szafran spiski
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa jednoliścienne
Rząd kosaćcowce
Rodzina kosaćcowate
Rodzaj szafran
Gatunek szafran spiski
Nazwa systematyczna
Crocus scepusiensis
(Rehm. et Woł.) Borbás
Galeria zdjęć i grafik
Gatunek pod ochroną
Kwitnące szafrany spiskie na Turbaczu
Kwitnące szafrany spiskie na Turbaczu

Szafran spiski, krokus tatrzański (Crocus scepusiensis (Rehm. et Woł.) Borbás) – gatunek rośliny należący do rodziny kosaćcowatych.

Spis treści

[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne

Występuje w Karpatach Zachodnich. W Polsce szafran spiski najliczniej występuje w Tatrach i na Wziesieniu Gubałowskim. Występuje także na Pilsku (Pasmo Babiogórskie), na Wielkiej Raczy (Beskid Żywiecki) i na Leskowcu (Beskid Mały). Poza górami można go spotkać w okolicach, Bochni, Brzeska oraz w Kotlinie Sandomierskiej[1].

[edytuj] Systematyka

Gatunek o niejasnej przynależności systematycznej.[2] Przez część opracowań ujmowany jako takson w randze gatunku.[3] Często włączany do szafranu wiosennego i wtedy nazwa naukowa Crocus scepusiensis traktowana jest jako synonim Crocus vernus (L.) Hill oraz synonim Crocus neapolitanus (Ker-Gawl.) Hegi., który z kolei bywa traktowany jako odmiana szafranu wiosennego (Crocus vernus var. neapolitanus Ker-Gawl.)[4].

[edytuj] Morfologia

Liście
2–4 odziomkowe, wąskolancetowate, o długości do 20 cm, lśniące i z białym paskiem przez środek liścia.
Kwiaty
Pojedynczy kwiat na szczycie bezlistnego pędu (kwiat pojawia się bowiem przed rozwojem liści). Kwiat duży, fioletowo-liliowy, o 6 płatkach korony. Słupek jaskrawopomarańczowy, z szyjką o 3 znamionach. Gardziel kwiatu owłosiona. Znamię szafranu zawiera pomarańczowy barwnik - jest to glikozyd protokrocyna. 3 duże, żółte pręciki. Kwitnie od marca do kwietnia.
Owoce
3-komorowa torebka zawierająca żółtawe nasiona.

[edytuj] Biologia

  • Bardzo długi kielich kwiatu szafranu spiskiego wyrasta bezpośrednio z ziemi, a zalążnia tkwi w glebie. Podczas dojrzewania nasion szypułka kwiatu rośnie, tak, że nasiona wysuwają się ponad glebę. Prtzy niekorzystnych warunkach pogodowych kwiaty zamykają się.
  • Krokusy kwitną tak wczesną wiosną, że często w czasie ich kwitnienia spada śnieg. Niezapylone kwiaty zwijają się wówczas ciasno w pąki i rozwijają ponownie, gdy stopnieje śnieg. Czasami nawet przebijają śnieg wydzielanym ciepłem i kwitną w śniegu. Zapylone kwiaty po zasypaniu śniegiem marnieją, ale zalążki w zalążni rozwijają się i dojrzewają w nasiona [5].
  • Nasiona awierają elajosom i są rozsiewane przez mrówki (myrmekochoria)[1]

[edytuj] Ekologia

Siedlisko: Łąki, hale, gatunek charakterystyczny dla koszonych lub wypasanych łąk. Często tworzy bardzo liczne zbiorowiska, całe łany (słynie z tego zwłaszcza Polana Chochołowska). W Tatrach sięga do 1600 m n.p.m., głównie jednak rośnie na polanach w reglu dolnym. Geofit ryzomowy. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Polygono-Trisetion[6].

[edytuj] Ochrona

W Polsce gatunek objęty jest ścisłą ochroną. Zagrożeniem dla gatunku jest zmiana jego naturalnych siedlisk: zaorywanie łąk i pastwisk oraz zaprzestanie koszenia i wypasania łąk. Duża liczba stanowisk jest dobrze chroniona na obszarach parków narodowych[1].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Halina Pięknoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2. 
  2. ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6. 
  3. ↑ Mirek, Zbigniew,Piękoś-Mirkowa, Halina,Zając, Adam i Zając, Maria: Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. 9 lutego 1998. [dostęp 3 maja 2007].
  4. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999. Systematyka rodzaju szafran wg Reveala. [dostęp 3 maja 2007].
  5. ↑ Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4. 
  6. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4. 

[edytuj] Zobacz też


Kalifornię trawią pożary
450 domów musieli opuścić mieszkańcy okolic Los Angeles w obawie przed ogniem. W sumie strażacy ewakuowali około 1200 osób. Po raz kolejny w tym roku walczą z pożarami trawiącymi kalifornijskie lasy.
Zabijają ekstremistów dziesiątkami
Pakistańskie wojsko starło się z islamskimi ekstremistami i zabiło ponad 50 bojowników - podały w niedzielę władze Pakistanu. Walki toczyły się w prowincji Orakzai niedaleko granicy z Afganistanem.
900 tysięcy gejów na Copacabanie
Prawie milion gejów, lesbijek i transseksualistów przemaszerowało wzdłuż Copacabany, by zamanifestować swój sprzeciw wobec homofobii i dyskryminacji. Paradę połączono z kampanią edukacyjną na temat zagrożenia AIDS.
38 tys. ludzi uciekało przed wielką wodą
Tysiące mieszkańców północnej Kolumbii walczy z powodzią, wywołaną przez padające od kilku dni ulewne deszcze. Do tej pory z obawy przed żywiołem z domów uciekło już ponad 38 tysięcy osób.
Bank Światowy pomoże najbiedniejszym
Bank Światowy pomoże krajom rozwijającym się w zminimalizowaniu skutków światowego krachu na rynkach finansowych - obiecał prezes tej instytucji finansowej Robert Zoellick. Finansista przemawiał w Waszyngtonie z okazji dorocznej konferencji Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
Linki: Strona gwna