Szczepionka - Google

Szczepionka

Z Wikipedii

(Przekierowano z Szczepienia ochronne)
Skocz do: nawigacji, szukaj
Szczepionka przeciw grypie
Szczepionka przeciw grypie

Szczepionka - preparat pochodzenia biologicznego, zawierający żywe, o osłabionej zjadliwości (atenuowane) lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury, czy metabolity; stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej (odporności poszczepiennej - sztucznej czynnej).

Spis treści

[edytuj] Wykorzystanie szczepionek

W lecznictwie, szczepionki stosuje się w celach profilaktycznych (zapobieganie chorobom, np. odra, gruźlica) oraz leczniczych (zwalczanie chorób, np. pryszczyca).

Szczepionki dzielimy na:

[edytuj] Pochodzenie szczepionek

Drobnoustroje używane do produkcji szczepionki pochodzą z izolowanych szczepów o ustalonych właściwościach - o zmniejszonej zjadliwości - atenuowane (np. na drodze wielokrotnych pasaży), zabite lub niechorobotwórcze dla gatunku biorcy, np. człowieka (szczepionka BCG przeciw gruźlicy, wytworzona ze szczepu prątków atakujących bydło). W celu uśmiercania zarazków wykorzystywanych w szczepionkach używa się zazwyczaj wysokiej temperatury, środków chemicznych (fenol, alkohol) lub promieniowania jonizującego. Szczepienia wykonuje jednorazowo lub z powtórzeniem w celu uzyskania większego miana przeciwciał w surowicy (tzw. booster effect - dosł. efekt wzmacniacza).

[edytuj] Typy szczepionek

  • Szczepionki nowej generacji:
    • żywe atenuowane patogeny zmodyfikowane genetycznie (najczęściej delecja)
    • podjednostkowe - antygen danego patogenu na wiÄ™kszym noÅ›niku. PrzykÅ‚ad: antygen Haemophilus influenzae na czÄ…steczce difosforybozylofosforanu (PRPP)
    • z czystego DNA "wbijana" w komórki szczepionego - sÅ‚aba odpowiedź limfocytów TC
    • w roÅ›linach zakażonych genetycznie modyfikowanymi bakteriami produkujÄ…cymi antygen patogenu - brak kontroli dawki antygenu, niestabilność bakterii (możliwe mutacje).

[edytuj] Szczepionki poliwalentne

Aktualnie coraz częściej stosuje się szczepionki, które uodparniają przed kilkoma chorobami - są to tzw. szczepionki skojarzone (poliwalentne). Przykładem takiej szczepionki jest Di-Per-Te przeciw błonicy, tężca i krztuśca. Ponadto takie szczepionki dają wyższą odporność niż antygeny podane osobno.

[edytuj] Odporność poszczepienna

Odporność poszczepienna jest odpornością czynną, tzn. po immunizacji antygenem w organizmie biorcy powstają przeciwciała; inaczej, niż w przypadku podania gotowych przeciwciał w postaci surowicy (odporność bierna).

Odporność poszczepienna utrzymuje się od kilku tygodni do kilku lat, w zależności od:

  • rodzaju szczepionki (atenuowana, żywa, zabita),
  • iloÅ›ci przebytych szczepieÅ„ (rewakcynacja),
  • stanu ogólnego biorcy w chwili szczepienia (zarobaczenie, infekcje, kondycja), itp.

[edytuj] Drogi podania szczepionek

Większość szczepionek podawana jest w postaci zastrzyku, lecz są także takie, które aplikuje się doustnie (przeciw poliomyelitis). Można szczepić drogą wziewną - rozpylając szczepionkę do nosa (przeciw grypie). Przeciwko ospie prawdziwej szczepiono (do 1980 roku, aktualnie nie są prowadzone powszechne szczepienia) przy pomocy skaryfikatora, czyli przyrządu do zadraśnięcia naskórka (skaryfikacji) lub cienkiej igły, którą uciskano wielokrotnie powierzchnię skóry.

[edytuj] Przeciwwskazania do szczepień

  • zaburzenia odpornoÅ›ci (przy szczepionkach atenuowanych)
  • ostre choroby zakaźne
  • ostre choroby z temp. > 38°C
  • okres zaostrzenia choroby przewlekÅ‚ej
  • alergie na skÅ‚adniki szczepionki
  • ciąża (dotyczy głównie pierwszego trymestru, przede wszystkim szczepionki atenuowane, głównie przeciw różyczce)

[edytuj] Powikłania szczepionek

Zdarza się, że po zaszczepieniu pojawiają się niepożądane odczyny poszczepienne.

[edytuj] Program obowiązkowych szczepień ochronnych

W Polsce szczepień obowiązkowych dokonuje się do 18. roku życia i u osób szczególnie narażonych (studentów nauk medycznych, pracowników służby zdrowia i weterynaryjnej, przed niektórymi zabiegami medycznymi, przed wyjazdem do niektórych krajów tropikalnych, etc.). Osoba poddawana szczepieniu powinna być zdrowa.

Główny Inspektorat Sanitarny ([1]) ma obowiązek wprowadzania tzw. Programu Szczepień Ochronnych (Program obowiązkowych szczepień ochronnych) na każdy rok. Lista ta zawiera spis szczepień obowiązkowych i zalecanych.

[edytuj] Historia szczepień

[edytuj] Szczepienia a religie

Świadkowie Jehowy obecnie nie wyrażają żadnego sprzeciwu wobec szczepień. Od lat 20-tych szczepienia były traktowane przez te wyznanie (podobnie jak transfuzje krwi) jako grzech, niedopuszczalny przejaw działania szatana, oszustwo i obrazę. Z początkiem lat 50-tych poglądy te zarzucono i wybór dotyczący przeszczepu pozostawiono każdemu wierzącemu do własnego osądu.

[edytuj] Zobacz też



Kanał TVP HD w sieci Aster
Aster włączy do oferty kanał TVP HD, który ruszy 6 sierpnia br.
Podróże Marka Kondrata po winnicach w TVN Style
TVN Style pokaże w lipcu i sierpniu pięcioodcinkowy cykl "Świat win Marka Kondrata".
Polsat News wreszcie z polskÄ… koncesjÄ…
Polsat News wkrótce będzie mógł nadawać na podstawie polskiej koncesji.
Transmisje z olimpiady na pięciu antenach TVP
Transmisje z Letnich Igrzysk Olimpijskich w Pekinie i materiały związane z imprezą Telewizja Polska będzie zamieszczała na pięciu swoich antenach.
TVP podnosi ceny w sierpniu o 20 proc.
Najdroższe spoty w TVP przy transmisjach z Letnich Igrzysk Olimpijskich w Pekinie kosztują ponad 30 tys. zł. Wczoraj biuro reklamy Telewizji Polskiej rozpoczęło sprzedaż czasu reklamowego na sierpień.
Linki: Strona g³ówna