Z Wikipedii

Współrzędne: 51°11′40″N 17°10′57″E / 51.19444, 17.1825

Szczodre
Województwo	dolnośląskie
Powiat	wrocławski
Gmina	Długołęka
Położenie	51° 11' 40'' N 17° 10' 57'' E
Strefa numeracyjna (do 2005)	71
Tablice rejestracyjne	DWR
Położenie na mapie Polski Szczodre
[www.szczodre.net Strona internetowa wsi]

Sibyllenort (w lewej części mapy) i inne miejscowości na mapie Śląska z 1905 roku

Pozostałości pałacu w Szczodrem

Szczodre – (do 1945 niem. Sibyllenort), wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka. W latach 1945-1951 wioska administracyjnie przynależała do gminy Zakrzów w powiecie oleśnickim.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Miejscowość jest położona na Nizinie Śląskiej niedaleko Wrocławia. Miejscowość ta powstała z połączenia dwóch odrębnych wsi. Jedna z nich o nazwie (niem). Rostelwitz – istniała już w XIII wieku; drugą - Neudorf wymienia się w dokumentach z 1516 r.

Połączone Rostelwitz i Neudorf otrzymały w 1693 roku nazwę Sybillenort. Nazwa ta wywodzi się od imienia Sybilli – żony księcia Krystiana Wirtemberskiego, księcia oleśnickiego, który wybudował w Szczodrem pałac w stylu renesansowym.

Po II wojnie światowej nazwę spolszczono na Sybilin i dopiero Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych nadała wsi obecną nazwę Szczodre.

Szczodre w XIX i XX wieku stanowiło miejsce turystycznych wędrówek. Do dziś przetrwały fragmenty kompleksu pałacowego. Pałac powstał na wzór zamku Windsor – głównej rezydencji królów angielskich. Nazwano go wręcz "Śląskim Windsorem". Pałac słynął z pięknych komnat. Jedną z nich była sala łysych. Nazywano ją tak, ponieważ głowy łysych mężczyzn odbijały się w przeszklonym suficie.

Do Szczodrego przybywały tysiące turystów, aby podziwiać bezcenne obrazy i rysunki oraz inne cenne przedmioty, w tym pamiątki z czasów Napoleona I i porcelanę miśnieńską. Były tu miedzy innymi malutkie figurki tancerek w stylu rokoko i ponad metrowej wielkości wazy. Tylko tutaj można było zobaczyć serwisy stołowe wykonane specjalnie na królewski stół.

Jeszcze w trakcie przebudowy dokonano włamania do pałacu. Sprawców złapano, a ich portrety powieszono na sali, dla przestrogi. W latach 1792-1802 książę oleśnicki Fryderyk August von Braunschweig-Oels rozbudował pałac, dodając cztery nowe skrzydła, postawił dwie wieże z kopułami, urządził teatr, kawiarnię i wozownię w której znalazły się wspaniałe wozy i karety, nieomal w stylu królewskim. Za Fryderyka Augusta rozpoczął się okres świetności Sybillenort.

Pałac otoczony został 75-hektarowym ogrodem krajobrazowo – botanicznym, sięgającym od Szczodrego po Długołękę. Wokół pałacu ciągnęły się stawy, niczym fosa, połączone śluzami. Obok pałacu zbudowano oranżerię, gdzie hodowano rzadkie rośliny kwiatowe i palmy.

Neogotycki pałac i park przyciągały tysiące turystów. Dodatkową atrakcją był teatr, w którym występowali aktorzy z Wrocławia oraz sprowadzony specjalnie z Brunszwiku balet.

Następnym po księciu Chrystianie Ulryku właścicielem pałacu był książę Wilhelm. Dla niego pałac w Szczodrem był przede wszystkim miejscem zabawy i wypoczynku. Po śmierci Wilhelma w 1884 r. pałac odziedziczył król Saksonii Albert z dynastii Wettynów, który wprowadził zasadnicze zmiany. Życie pałacowe popłynęło wolniejszym tempem. Nakazał on księdzu katolickiemu poświęcić wszystkie pomieszczenia pałacu, teatr zlikwidował, a w jego miejsce urządził kaplicę. Żona króla – Karolina, ostatnia z rodu Wazów Szwedzkich, sprowadziła do kaplicy cenny, antyczny marmurowy ołtarz z Wenecji.

Na cmentarzu wiejskim w Szczodrem postawiła kaplicę św.Stanisława (istnieje do dziś, na suficie kaplicy pod deskami ukryte są cenne malowidła). Przed pałacem król Albert postawił fontannę, która istniała do lat 60. XX wieku. W 1895 r. pałac wzbogacił się o nową jadalnię, której ściany pokryte były wytłoczoną skórzaną tapetą z malowidłami przedstawiającymi sceny z mitologii greckiej. Król Albert zmarł w 1902 roku. Na pamiątkę po swoim mężu jego żona Karolina wybudowała pomnik – krzyż kamienny z wyrytym w marmurze fragmentem poezji Goethego, który zachował się do dzisiaj. Odbudowała kościół w Domaszczynie – położyła nowe elewacje, ufundowała nowy ołtarz, ambonę, ławki i witraże.

Następnym właścicielem pałacu po śmierci króla Alberta był jego brat Georg. Od 1904 właścicielem Szczodrego był ostatni król Saksonii Fryderyk August III. Mieszkał w Szczodrym aż do śmierci w 1932. To był koniec monarchii niemieckiej. Po śmierci Augusta pałac opustoszał – jego syn Chrystian sprzedawał wyposażenie na licytacjach a część przewiózł do swojego pałacu koło Drezna. Pałac zaczął tracić świetność. Stał się całkiem opuszczony i zaniedbany. Majątek przejęło wojsko, a w okresie II wojny światowej hitlerowskie SS.

Chociaż wnętrze pałacu uległo spaleniu w 1945 roku, sama bryła zachowała się w dobrym stanie minimum do 1955 roku po czym została rozebrana. Było to możliwe, gdyż pałac aż do 1990 roku nie podlegał ochronie konserwatorskiej.

Z rozbiórki ocalał niewielki fragment całości - północna część wschodniego skrzydła.

Podczas ostatniej w Polsce epidemii ospy w 1963 roku w Szczodrym zorganizowano szpital epidemiczny i ośrodek kwarantanny.

W resztkach pałacu w latach 1977-1980 utworzono Ośrodek Doskonalenia Zawodowego.

Po 1989 roku pałac wraz z przyległym terenem został sprzedany włoskiej spółce, która nie interesuje się nim. Ocalały budynek wraz z przyległym terenem ulega dewastacji.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Historia Szczodrego
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Niemiecka mapa topograficzna z 1938 na stronach Archiwum Map Zachodniej Polski

• Stare i współczesne obrazy miejscowości ze strony Wratislaviae Amici (Dolny Śląsk na fotografii)

p • d • e

Gmina Długołęka

Siedziba: Długołęka

Bąków • Bielawa • Bierzyce • Borowa • Brzezia Łąka • Budziwojowice • Bukowina • Byków • Dąbrowica • Dobroszów Oleśnicki • Domaszczyn • Godzieszowa • Jaksonowice • Januszkowice • Kamień • Kątna • Kępa • Kiełczów • Kiełczówek • Krakowiany • Łosice • Łozina • Michałowice • Mirków • Oleśniczka • Pasikurowice • Piecowice • Pietrzykowice • Pruszowice • Raków • Ramiszów • Siedlec • Skała • Stępin • Szczodre • Śliwice • Tokary • Węgrów • Wilczyce • Zaprężyn