Töregene-katun
Z Wikipedii
Töregene-katun (Turkiana-katun) (ur. ? zm. 1246) - żona Ugedeja. Po jego śmierci w latach 1241-1246 regentka Imperium mongolskiego. Matka Gujuka.
Töregene-katun była żoną Kudu, syna Toktoya jednego z merkickich wodzów. Po podbiciu Merkitów przez Czyngis-chana została żoną jego syna Ugedeja. Po jego śmierci przez kilka lat sprawowała władzę jako regentka, zasadniczo zmieniając politykę państwa. Wbrew woli męża uczyniła Wielkim Chanem swego syna Gujuka, odsunęła od władzy szefa kancelarii chańskiej Jelü Cz'uc'aja, powierzając finanse państwa Abd ar-Rahmanowi, straconemu później za oszustwa. Usunęła także wielu innych urzędników wyniesionych przez męża i teścia. Czinkaj, ujgurski namiestnik zachodnich prowincji i Mahmud Jalawacz - zarządca miast Chorezmijskich - popadli w niełaskę i musieli ratować się ucieczką (obaj zostali przywróceni do urzędów za panowania Mongkego). Znaczną władzę zdobyła za jej rządów prostytutka Fatima. W czasie kurułtaju, który wybrał Gujuka na Wielkiego Chana, prawdopodobnie przyczyniła się do otrucia Wielkiego Księcia kijowskiego - Jarosława. Wzmocniła tym samym wroga Gujuka - Batu-chana, który zyskał poparcie synów zamordowanego księcia. Wbrew woli Czyngis-chana usiłowała doprowadzić do uznania wyłączności linii Ugedeja w dziedziczeniu władzy w Imperium. Zmarła w pierwszych tygodniach panowania swego syna, być może zabita w starciu z jego żołnierzami, którzy zaatakowali jej dwór, by zatrzymać skazaną na śmierć Fatimę.
[edytuj] Bibliografia
- Lew Gumilow - Åšladami cywilizacji Wielkiego Stepu, PIW Warszawa 2004 ISBN 83-89700-14-X
- Stanisław Kałużyński - Imperium Mongolskie, Wiedza Powszechna, Warszawa 1970.
- Stanisław Kałużyński - Dawni Mongołowie, PIW, Warszawa 1983 ISBN 83-06-00543-0
| Kuba otwiera wielkie elektroniczne archiwum Hamingwaya |
|
Władze Kuby odtajniają tysiące dokumentów związanych z amerykańskim pisarzem Ernestem Hemingway'em. Dostęp do elektronicznego archiwum będą mieli naukowcy i studenci.
|
| USA planują stworzyć największy rezerwat przyrody |
|
Rząd Stanów Zjednoczonych zapowiedział utworzenie jednego z największych na świecie morskich rezerwatów przyrody. Pod ochroną znajdą się amerykańskie terytoria na Oceanie Spokojnym.
|
| Cukrzyca "zabójcza" tak samo zawał czy wylew |
|
Mężczyźni cierpiący na cukrzycę typu II mają tak samo podwyższone ryzyko zgonu z powodu choroby serca, co mężczyźni po przebytym udarze czy zawale - wynika z pracy na łamach pisma "Canadian Medical Association Journal".
|
| W kosmosie trudniej się regenrować |
|
Sądząc po zachowaniu traszek, stan nieważkości nie sprzyjałby procesom regeneracji tkanek u ludzi - informuje "New Scientist".
|
| Góry niszczą powłokę ozonową? |
|
Powstające nad górskimi szczytami Antarktydy zawirowania powietrza sprzyjają powstawaniu szczególnego rodzaju chmur, co ułatwia niszczenie powłoki ozonowej - informuje "New Scientist".
|