Temesz
Z Wikipedii
Temesz (łac. Tibiscus lub Tibisis, rum. Timiş, serb. Тамиш - Tamiš, niem. Temesch węg.: Temes) - rzeka w południowo-zachodniej Rumunii (Banat) i w północno-wschodniej Serbii (Wojwodina). Lewy dopływ Dunaju. Długość - 359 km (241 km w Rumunii, 118 km w Serbii), powierzchnia zlewni - 13.085 km² (8.085 km² w Rumunii, 5.000 km² w Serbii), średni przepływ u ujścia - 47 m³/s.
Źródła Temeszu znajdują się na wschodnich stokach góry Semenic w paśmie górskim o tej samej nazwie, na południowym krańcu łańcucha Karpat. Stamtąd Temesz płynie na wschód, a po kilkunastu kilometrach ostro skręca na północ. Od tego miejsca rzeka zaczyna zataczać wielki, wybrzuszony na północ łuk na zachód. Koło miasta powiatowego Caransebeş Temesz opuszcza góry i wkracza na Równinę Temeszu - wschodni skraj Wielkiej Niziny Wegierskiej. Na nizinnym odcinku rzeka ma bieg wolny i meandrujący, w deszczowych latach często wylewa. Temesz przecina miasto Lugoj, następnie przepływa kilka kilometrów na południe od Timişoary. Koło wsi Jaša Tomić Temesz przecina granicę rumuńsko-serbską. Uchodzi do Dunaju koło Pančeva, kilka kilometrów na wschód od Belgradu. Końcowy odcinek rzeki jest żeglowny na długości 53 km.
Podczas powodzi w 2005 wody Temeszu zniszczyły serbskie wsie Boka i Jaša Tomić.
Największe dopływy Temeszu to Râul Rece, Slatina, Valea Mare, Rugiu, Pârâul Lung, Armeniş, Sebeş, Bistra, Şurgani, Timişana, Pogăniş, Timişul Mort i Vena Mare na odcinku rumuńskim i Brzava na odcinku serbskim.
Niegdyś ujście Temeszu do Dunaju znajdowało się 40 km dalej na zachód. W miejscu tym pozostało stare koryto rzeki zwane kanałem Karaš (Караш). Między tym kanałem, dolnym odcinkiem Temeszu a Dunajem leży region o powierzchni około 400 km², zwany Pančevački Rit (Панчевачки Рит). Były to bagna, które po II wojnie światowej zostały stopniowo osuszone i obecnie stanowią region intensywnego rolnictwa, zaopatrujący Belgrad w żywność. Pozostało tu wiele kanałów, starorzeczy i wysp rzecznych. Teren ten, przed II wojną nie zamieszkany, obecnie jest gęsto zaludniony i stanowi północne przedmieście Belgradu - Palilula.
Iller • Wörnitz • Lech • Paar • Abens • Altmühl • Naab • Regen • Große Laaber • Izara • Vils • Inn • Traun • Aniza • Ybbs • Morawa • Litawa • Raba • Wag • Hron • Ipola • Sió • Drawa • Vuka • Cisa • Sawa • Temesz • Wielka Morawa • Mlava • Karasz • Nera • Pek • Timok • Łom • Jiu • Ogosta • Iskyr • Wit • Aluta • Osym • Jantra • Vedea • Rusenski Łom • Ardżesz • Jałomica • Seret • Prut
| Najwyżsi ludzie świata |
|
Tytuł najwyższego człowieka na świecie powrócił do Chińczyka Bao Xishuna, gdyż obecny rekordzista, Ukrainiec Leonid Stadnyk, odmówił poddania się zmierzeniu według nowych zasad - podała agencja Reuters.
|
| USG pomaga przewidzieć zawał |
|
Badania ultrasonograficzne mogą pomóc w zidentyfikowaniu osób szczególnie zagrożonych zawałem serca i innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego - informuje pismo "Radiology".
|
| Odkryto głowę kolosalnego posągu cesarzowej |
|
Archeolodzy odkryli w południowo-zachodniej Turcji głowę wielkiego marmurowego posągu, przedstawiającego postać Faustyny Starszej, żony rzymskiego cesarza Antoninusa Piusa - donosi serwis internetowy BBC News.
|
| Krew menstruacyjna może leczyć miażdżycę |
|
Komórki pozyskiwane z krwi menstruacyjnej mogą być wykorzystane do leczenia zaawansowanej miażdżycy tętnic obwodowych - informuje serwis "EurekAlert".
|
| Kolor tłuszczu ma znaczenie |
|
Tłuszcz jest bliżej związany z tkanką mięśniową niż nam się wydaje - przekonują w swoich pracach opublikowanych na łamach pisma "Nature" dwie grupy naukowców z USA. Badacze odkryli czynniki regulujące powstawanie tkanki tłuszczowej, a ich prace mogą pomóc w opracowaniu terapii do walki z otyłością.
|