Tempel 1
Z Wikipedii
| 9P/Tempel | |
 Zdjęcie jądra komety Tempel 1 wykonane 4 lipca 2005 roku przez sondę Deep Impact |
|
| Odkrywca | Ernst Wilhelm Leberecht Tempel |
| Data odkrycia | 3 kwietnia 1867 |
| Nazwy alternatywne | 9P/Tempel 1, Tempel 1 |
| Elementy orbity | |
| Półoś wielka | 3,122 j.a. |
| Mimośród | 0,517 |
| Peryhelium | 1,506 j.a. |
| Aphelium | 4,738 j.a. |
| Okres orbitalny | 5,517 lat |
| Nachylenie orbity względem ekliptyki | 10,530° |
| Długość węzła wstępującego | 68,934° |
| Argument szerokości peryhelium | 178,865° |
| Moment przejścia przez peryhelium | 2005-07-05,348 |
| Charakterystyka fizyczna jÄ…dra | |
| Średnica | 7,6 × 4,9 km |
| Masa | 7,2×1013 kg |
| Średnia gęstość | 0,6 g/cm3 |
| Okres obrotu wokół własnej osi | 40,7 h h |
| Albedo | 0,04 |
9P/Tempel lub Tempel 1 (formalne oznaczenie 9P/Tempel 1) - kometa z rodziny Jowisza, poruszająca się po eliptycznej orbicie wokół Słońca. Była celem misji kosmicznej Deep Impact, mającej na celu przeprowadzenie badań naukowych tej komety. Jedno z zadań polegało na wypuszczeniu z sondy-matki tzw. impaktora, który uderzył w jądro komety.
Spis treści |
[edytuj] Odkrycie
Kometa 9P/Tempel 1 została odkryta 3 kwietnia 1867 roku przez niemieckiego astronoma Ernsta Tempela w obserwatorium w Marsylii. Została znaleziona gdyż w swoim ruchu orbitalnym zbliżała się stosunkowo blisko Ziemi aż 15 maja 1867 roku osiągnęła odległość minimalną 0,57 j.a. Nie była obserwowana gołym okiem, ale przez lunety obserwowano ją prawie do końca sierpnia. Nazwa komety pochodzi od nazwiska odkrywcy.
[edytuj] Orbita
Kometa ta obiega Słońce w czasie 5,5 roku, zbliżając się w najdalej wysuniętym od Słońca punkcie (aphelium) swej orbity ku trajektorii Jowisza, a w punkcie najbliższym Słońcu (peryhelium) zbliża się do orbity Marsa.
Ciało to zalicza się do rodziny komet Jowisza.
[edytuj] Właściwości fizyczne
Powierzchnia jądra jest bardzo ciemna. Kształt tego obiektu jest podłużny, wielkość zaś to 7,6 × 4,9 km. Widać tam liczne zagłębienia, kratery, wzniesienia i niecki. Średnia gęstość tej komety jest jednak niewielka i wynosi zaledwie 0,6 g/cm3. Jest to wartość znacząco mniejsza od gęstości wody (1 g/cm3). Znając całkowitą masę komety, można wnosić, że jest to konglomerat drobin lodu, fragmentów skalnych, pyłu i gazu. Okres obrotu tego ciała wokół własnej osi wynosi ponad 40 godzin.
[edytuj] Badania
W okresie odkrycia okres orbitalny komety wynosił 5,6 roku. Dzięki obliczeniom parametrów orbity udało się ją zaobserwować podczas dwóch kolejnych powrotów w pobliże Słońca w latach 1873 i 1879. Jednak w swoim ruchu orbitalnym w 1881 roku kometa zbliżyła się do Jowisza na stosunkowo bliską odległość 0,55 j.a. Doprowadziło to do silnego oddziaływania grawitacyjnego masywnej planety a w efekcie do wydłużenia okresu obiegu do 6,5 roku i zwiększenia peryhelium orbity z 1,8 j.a. do 2,1 j.a. Tak duża zmiana parametrów orbity spowodowała, że próby odnalezienia jej w czasie kolejnych pojawień nie powiodły się i kometę 9P/Tempel 1 uznano za zagubioną lub że przestała istnieć.
Jednak na początku lat 60. XX wieku, dzięki wykorzystaniu do badań astronomicznych nowych technik obliczeniowych amerykański astronom i badacz ruchów komet Brian Marsden wyliczył, że kometa Tempel 1 zbliżyła się do Jowisza także podczas przelotu w latach 1941 (na odległość 0,41 j.a.) i 1953 (na odległość 0,76 j.a.) Uwzględniając w swoich rachunkach wszystkie zakłócenia, jakie w jej ruchu powodowały bliskie przeloty w pobliżu Jowisza, a także wpływ grawitacji pozostałych planet, wyliczył, gdzie i kiedy w najbliższej przyszłości powinna być na niebie widoczna zagubiona kometa. W 1967 roku amerykańska obserwatorka komet Elizabeth Roemer zrobiła zdjęcie sugerowanego przez Marsdena fragmentu nieba, na którym powinna bardzo słabym blaskiem świecić poszukiwana kometa. Nie licząc jednak zbytnio na jej odnalezienie, opracowywaniem fotografii zajęła się dopiero po roku. A jednak na wykonanym przez nią zdjęciu bardzo blisko wyliczonej przez Marsdena pozycji dostrzeżono na kliszy mgiełkę, która okazała się obrazem komety Tempel 1.
Ponownie na podstawie tych samych obliczeń kometa została zaobserwowana przez Elizabeth Roemer 11 stycznia 1972 roku w czasie jej kolejnego powrotu w pobliże Słońca. Tym razem ruch tej komety śledzono już przez pół roku, zebrając w ten sposób bogaty materiał obserwacyjny służący do jeszcze dokładniejszego obliczenia elementów jej orbity. Odnalezienie tak długo nie widzianej komety było doniosłym osiągnięciem. Od tej pory kometa 9P/Tempel 1 jest obserwowana podczas każdego przejścia przez peryhelium, a okres jej obiegu trwa 5,5 roku.
Przewiduje się że wyraźna zmiana parametrów orbity komety nastąpi dopiero w czasie jej przelotu w pobliżu Jowisza w dniu 26 maja 2024 roku w odległości 0,55 j.a. Wpłynie to na wzrost peryhelium 1,77 j.a., a okres obiegu wokół Słońca wydłuży się do 6,0 lat. Kolejne zbliżenie do Jowisza 7 kwietnia 2034 roku na odległość 0,91 j.a. zwiększy peryhelium do 1,93 j.a. i okres orbitalny do 6,3 roku. W jeszcze dalszej przyszłości przewiduje się, że kometa nadal będzie się powoli zwiększała swój dystans od Słońca, choć w ciągu najbliższych 300 tys. lat jej orbita nie oddali się od niego bardziej niż na 10 j.a.
[edytuj] Uderzenie w kometÄ™ Tempel 1
4 lipca 2005 roku o godzinie 7:45 czasu środkowoeuropejskiego (letniego) w kometę uderzyła ważąca kilkaset kilogramów część sondy kosmicznej Deep Impact - tzw. impaktor. W momencie zderzenia impaktor osiągnął prędkość 37 tys. km/h i choć poprzedzał kometę w ruchu orbitalnym wokół Słońca to był od niej o 10,2 km/s (tak więc w rzeczywistości to kometa uderzyła w impaktor). Samo zderzenie spowodowało powstanie krateru o średnicy ok. 120 m i uwolniło ogromne ilości materii gazowo-pyłowej, która uniosła się ponad powierzchnię jądra komety, wzbogacając jej otoczkę, tzw. głowę komety – komę. W wyniku tego wydarzenia kometa pojaśniała i stała się lepiej widoczna. Uderzenie nie miało praktycznie żadnego wpływu na tor komety. W wyniku zderzenia według szacunków prędkość komety zmniejszyła się o 0,0001 mm/s, co z kolei spowodowało skrócenie peryhelium komety o 10 m i skrócenie okresu obiegu o mniej niż 1 s.
[edytuj] Przyszłe badania
Kometa Tempel 1 jest celem przelotu sondy Stardust, który planowany jest na 14 lutego 2011 r. Porównanie wykonanych wtedy obserwacji z danymi zebranymi przez sondę Deep Impact umożliwi stwierdzenie, do jakich zmian w jądrze komety doszło podczas przejścia jej przez peryhelium orbity. Możliwe, że uda się także wykonać fotografie krateru powstałego w wyniku uderzenia impaktora sondy Deep Impact.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Armstrong: postawa dziennikarzy i kibiców może zakłócić moją misję |
|
Siedmiokrotny zwycięzca kolarskiego Tour de France - Lance Armstrong, wyjawił, że nadal nie jest pewien czy wystartuje w przyszłorocznej edycji wyścigu. Amerykanin wraca do zawodowego ścigania po trzech latach przerwy.
|
| 30 lat temu Rutkiewicz zdobyła Mount Everest |
|
16 października 1978 roku Wanda Rutkiewicz jako trzecia kobieta i pierwsza Europejka stanęła na wierzchołku najwyższego szczytu świata - Mount Everestu (8850 m). W tym samym dniu kardynał Karol Wojtyła został wyniesiony na Stolicę Piotrową.
|
| Hamilton: nie jestem zarozumiały i arogancki |
|
Kierowca McLarena, Lewis Hamilton, kategorycznie sprzeciwia się stwierdzeniom, że jest zarozumiały i arogancki. - Nigdy nie powiedziałem, że jestem najlepszym kierowcą - mówi Hamilton.
|
| 40. rocznica skoku w "21 wiek" |
|
Trwałą pozycję w historii sportu buduje się zwykle latami. Jemu wystarczyło sześć sekund w czasie igrzysk olimpijskich w Meksyku w 1968 roku. Wynikiem 8,90 m 22-letni Robert (Bob) Beamon pobił rekord świata w skoku w dal i w opinii wielu fachowców było to największe wydarzenie sportowe XX wieku.
|
| ZKÅ» traci strategicznego sponsora |
|
Kronopol nie będzie strategicznym sponsorem Zielonogórskiego Klubu Żużlowego (ZKŻ Kronopol Zielona Góra) - poinformował o tym we wtorek w liście do lubuskich mediów prezes zarządu Kronopol Sp.z.o.o., Maciej Karnicki.
|