Z Wikipedii

Tlenki - (i) nieorganiczne związki chemiczne zbudowane z pierwiastka chemicznego połączonego z tlenem; (ii) (rzadziej) organiczne związki chemiczne, w których tlen połączony jest z dwoma sąsiednimi atomami węgla tworząc pierścień trójczłonowy (→ epitlenki).

[edytuj] Właściwości ogólne

Tlenki mają bardzo różne własności chemiczne i fizyczne, które zależą od wartości elektroujemności pierwiastka łączącego z tlenem: od prawie niereaktywnych substancji stałych o bardzo wysokich temperaturach topnienia (np. tlenek wolframu), przez dość reaktywne ciecze (woda), po bardzo reaktywne gazy (np. podtlenek azotu).

[edytuj] Nazewnictwo tlenków

IUPAC zaleca stosowanie systemu Stocka. Aby nadać tlenkowi nazwÄ™ przy użyciu tego systemu używamy sÅ‚owa tlenek oraz podajemy nazwÄ™ pierwiastka tworzÄ…cego dany tlenek. WyjÄ…tkiem jest fluorek tlenu (OF₂) (NIE F₂O), ponieważ tlen jest mniej elektroujemny niż fluor, chociaż jest to zwiÄ…zek tlenu z fluorem. Podaje siÄ™ też wartoÅ›ciowość pierwiastka, gdy może wystÄ™pować w różnych wartoÅ›ciowoÅ›ciach.

[edytuj] Otrzymywanie tlenków

1. Bezpośrednia synteza z pierwiastków

2Cl₂ + O₂ → 2Cl₂O

S + O₂ → SO₂

2. Utlenianie niższych tlenków

2CO + O₂ → 2CO₂

4FeO + 3O₂ → 2Fe₂O₃

3.Redukcja wyższych tlenków

MnO₂ + H₂ → MnO + H₂O

Fe₂O₃ + C → 2FeO + CO

CO₂ + Mg → MgO + CO

4.Rozkład tlenków

2N₂O₅ → 4NO₂ + O₂

N₂O₃ → NO + NO₂

4MnO₂ → 2Mn₂O₃ + O₂

5. Rozkład soli nietrwałych kwasów tlenowych

CaCO₃ → CaO + CO₂

Na₂SO₃ → Na₂O + SO₂

6. Rozkład niektórych wodorotlenków

2Al(OH)₃ → Al₂O₃ + 3H₂O

Cu(OH)₂ → CuO + H₂O

7. Rozkład kwasów nietrwałych

H₂CO₃ → CO₂ + H₂O

H₂SO₃ → SO₂ + H₂O

[edytuj] Kwasowo-zasadowy charakter tlenków nieorganicznych

Najbardziej znaną reakcją chemiczną tlenków jest reakcja z wodą, w czasie której powstają kwasy i zasady.

(1) Tlenki większości niemetali w reakcji z wodą tworzą kwasy:

CO₂ + H₂O → H₂CO₃

SO₂ + H₂O → H₂SO₃

SO₃ + H₂O → H₂SO₄

(2) Tlenki metali alkalicznych i ziem alkalicznych w reakcji z wodÄ… tworzÄ… zasady:

Na₂O + H₂O → 2NaOH - powstaje wodorotlenek sodu

CaO + H₂O → Ca(OH)₂ - powstaje wodorotlenek wapnia

(5) Tlenki kwasowe reagujÄ… z zasadami:

Cl₂O₇ + 2NaOH → 2NaClO₄ + H₂O

N₂O₅ + Ca(OH)₂ → Ca(NO₃)₂ + H₂O

CO₂ + 2LiOH → Li₂CO₃ + H₂O

(3) Tlenki zasadowe reagujÄ… z kwasami:

Cs₂O + 2HPO₃ → 2CsPO₄ + H₂O

CaO + 2HCN → Ca(CN)₂ + H₂O

K₂O + HNO₂ → KNO₂ + H₂O

Tlenki amfoteryczne to takie, które posiadają własności kwasowe lub zasadowe w zależności od środowiska, w którym się znajdują.

(4)Tlenek glinu (Al₂O₃) reaguje z kwasami mocnymi:

Al₂O₃ + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂O

(6)oraz z mocnymi zasadami:

Al₂O₃ + 6NaOH → 2Na₃AlO₃ + 3H₂O

Innym, często stosowanym podziałem tlenków jest fakt występowania lub nie wiązań chemicznych tlen-tlen i inny pierwiastek - inny pierwiastek.

• podtlenek - to zwykle tlenek, w którym wystÄ™pujÄ… wiÄ…zanie inny pierwiastek - inny pierwiastek np. N₂O
• nadtlenek - to tlenek, w którym wystÄ™pujÄ… wiÄ…zania tlen-tlen np. H₂O₂, Li₂O₂
• ponadtlenek - tlenek, w którym wystÄ™puje rodnik np. KO₂

[edytuj] Ważniejsze tlenki nieorganiczne

Do najbardziej znanych tlenków zaliczyć można:

• H₂O - tlenek wodoru, czyli woda
• N₂O - czyli podtlenek azotu znany jako gaz rozweselajÄ…cy
• SO₂ - czyli dwutlenek siarki (nazwa systematyczna: tlenek siarki(IV)) - obecny w spalinach przemysÅ‚owych, tworzy z wodÄ… tzw. kwaÅ›ne deszcze,
• CO - tlenek wÄ™gla (nazwa systematyczna: tlenek wÄ™gla(II)) - toksyczny gaz obecny w spalinach, skÅ‚adnik gazu Å›wietlnego
• CO₂ - dwutlenek wÄ™gla (nazwa systematyczna: tlenek wÄ™gla(IV)) - obecny w tzw. wodzie gazowanej oraz w wielu wyziewach kominowych, spalinach; gaz cieplarniany
• MgO - tlenek magnezu - czyli inaczej magnezja palona
• CaO - tlenek wapnia - czyli inaczej wapno palone
• Fe₃O₄ - magnetyt
• TiO₂ - czyli dwutlenek tytanu, skÅ‚adnik bieli tytanowej
• SiO₂ - krzemionka
• Cr₂O₃ - tlenek chromu(III), czyli zieleÅ„ chromowa
• CrO₃ - tlenek chromu(VI)- silnie toksyczny utleniacz

[edytuj] Zobacz też

• Nomenklatura tlenków

Sara Palin nadużyła władzy

Jest winna nadużycia władzy do prywatnych celów, ale nie złamała prawa - to główny wniosek, do którego doszła specjalna komisja parlamentu stanowego Alaski. Od kilku miesięcy badała czy Sara Palin, republikańska kandydatka na wiceprezydenta USA, rzeczywiście próbowała wymóc na komisarzu policji wyrzucenie z pracy jej byłego szwagra.

Starość nie radość? Nie w Niemczech...

Niska emerytura, kiepska opieka medyczna, dużo wolnego czasu i jeszcze więcej problemów? - to polski scenariusz życia na emeryturze. Niemiecki jest bardziej kolorowy - aktywni społecznie, chętni do imprezowania w nocnych klubach i łóżkowych eksperymentów - tak wygląda życie Niemca po pięćdziesiątce. Żyć nie umierać!

Joerg Haider zginÄ…Å‚ w wypadku

Joerg Haider, jeden z czołowych austriackich polityków i przywódca skrajnie-prawicowej partii Sojusz Przyszłość Austrii (BZOe), nie żyje. Zginął w sobotę około 01:30 w nocy w wypadku samochodowym. Jego przyczyny na razie nie są znane. Haider miał 58 lat.

Kim Dzong Ila znów nie było

Niemal 100 tysięcy osób świętowało w Korei Północnej 63. rocznicę powstania Partii Pracy. I jak na to państwo przystało, wszystko odbyło się z wielką pompą. Wśród tłumu zgromadzonych zabrakło jednak przywódcy kraju Kim Dzong Ila.

Atomowe przymierze Indii i USA

Indie i Stany Zjednoczone podpisały w piątek umowę o współpracy w dziedzinie cywilnej energetyki nuklearnej. Oznacza to, że po raz pierwszy od ponad 30 lat Indie będą mogły importować technologię i paliwo nuklearne ze Stanów Zjednoczonych.