Transformator
Z Wikipedii
Transformator (z łac. transformare - przekształcać) - maszyna elektryczna służąca do przenoszenia energii elektrycznej prądu przemiennego drogą indukcji z jednego obwodu elektrycznego do drugiego. Zwykle zmieniane jest równocześnie napięcie elektryczne (wyjątek stanowi transformator separacyjny, w którym napiecie nie ulega zmianie). Transformator umożliwia w ten sposób na przykład zmianę napięcia panującego w sieci wysokiego napięcia, które jest odpowiednie do przesyłania energii elektrycznej na duże odległości, na niskie napięcie, do którego dostosowane są poszczególne odbiorniki. W sieci elektroenergetycznej zmiana napięcia zachodzi kilkustopniowo w stacjach transformatorowych.
Spis treści |
[edytuj] Budowa
Oba obwody są zazwyczaj odseparowane galwanicznie - co oznacza, że nie ma połączenia elektrycznego pomiędzy uzwojeniami, a energia przekazywana jest przez pole magnetyczne. Wyjątkiem jest autotransformator, w którym uzwojenie pierwotne i uzwojenie wtórne posiadają część wspólną i są ze sobą połączone galwanicznie.
Transformator zbudowany jest z dwóch lub więcej cewek (zwanych uzwojeniami) nawiniętych na wspólny rdzeń magnetyczny wykonany zazwyczaj z materiału ferromagnetycznego.
[edytuj] Zasada działania
Jedno z uzwojeń (zwane pierwotnym) podłączone jest do źródła prądu przemiennego, powoduje to przepływ w nim prądu przemiennego. Przemienny prąd wywołuje powstanie zmiennego pola magnetycznego. Zmienny strumień pola magnetycznego, przewodzony przez rdzeń transformatora, przepływa przez pozostałe cewki (zwane wtórnymi). Zmiana strumienia pola magnetycznego w cewkach wtórnych wywołuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej - powstaje w nich zmienna siły elektromotoryczna (napięcie). Jeżeli pominie się opór uzwojeń oraz pojemności między zwojami uzwojeń i przyjmie się, że cały strumień magnetyczny wytworzony w uzwojeniu pierwotnym przenika przez rdzeń do uzwojenia wtórnego (nie ma strat pola magnetycznego na promieniowanie), to taki transformator nazywamy idealnym. Dla transformatora idealnego obowiązuje wzór:
gdzie:
- U - napięcie elektryczne
- I - prąd elektryczny (natężenie)
- n - liczba zwojów
- wej - strona pierwotna (stosuje się również oznaczenie 1)
- wyj - strona wtórna (stosuje się również oznaczenie 2)
Zależność pomiędzy natężeniami i napięciami wynika wprost z zasady zachowania energii. W tym przypadku sprowadza się to do równości mocy wejściowej i wyjściowej:
Poniższy stosunek:
nazywamy przekładnią transformatora.
[edytuj] Rodzaje
Istnieją też transformatory, w których jedno uzwojenie jest częścią drugiego (autotransformatory), o większej liczbie uzwojeń oraz o wielu wyprowadzeniach z tego samego uzwojenia.
Uzwojeń może być kilka, często spotyka się transformatory o np. dwóch dolnych napięciach lub trzech różnych.
W systemach prądu wielofazowego (np. trójfazowego) stosuje się transformatory wielofazowe (trójfazowe). W transformatorach takich rdzenie poszczególnych faz mogą mieć części wspólne. Nie jest to jednak warunek konieczny, ponieważ np. w sieciach wysokiego napięcia stosuje się transformatory jednofazowe (po jednym na każdą fazę).
Transformatory elektroenergetyczne dla niskich napięć izolowane są powietrzem, dla wyższych stosuje się olej transformatorowy, pełniący równocześnie funkcje chłodzące. Dodatkowo, transformatory dużej mocy wyposażone są w radiatory oraz wentylatory jak również w rozbudowane systemy zabezpieczeń.
W żargonie technicznym lub języku potocznym nazwa transformator jest czasem zastępowana niepoprawną, skrótową nazwą trafo.
[edytuj] Zobacz też
- cewka zapłonowa
- cewki Rogowskiego (transformator prądowy)
- przekładnik napięciowy
- przekładnik prądowy
- selsyn
- transformator bezpieczeństwa
- transformator dodawczy
- transformator dzwonkowy
- transformator energetyczny
- transformator głośnikowy
- transformator separacyjny
- transformator sieciowy
- transformator spawalniczy
- transformator Tesli
- transformator wysokiego napięcia (odchylania linii w TV)
- autotransformator
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Jak naprawić i obliczyć transformator sieciowy, Radioamator 3/1953
- Projektowanie transformatorów wyjściowych, Radioamator i Krótkofalowiec 12/1974
Przypisy
| Pożar fabryki farb pod Opolem - 4 osoby ranne; zobacz zdjęcia |
|
Dwadzieścia pięć jednostek straży pożarnej walczyło z pożarem, jaki po 19.00 wybuchł w fabryce farb Chespa w Choruli - podał serwis 24opole.pl. Liczba osób rannych ostatecznie wyniosła cztery.
|
| Pożar fabryki - jedna osoba ranna |
|
20 jednostek straży pożarnej gasi pożar fabryki farb w Górażdżach (Opolskie). Płoną dwie hale o powierzchni ok. 3,5 tys. metrów kwadratowych, jedna osoba została ranna - poinformował podinsp. Jarosław Dryszcz z zespołu prasowego opolskiej policji.
|
| "Niech prezydent bawi się na balu" |
|
- Ja na pewno nie wybieram się na bal organizowany przez prezydenta. Niech Lech Kaczyński bawi się z Walentynowicz i Macierewiczem, bo zdaje się, że dobrze czuje się w ich towarzystwie - powiedział w TVN24 Stefan Niesiołowski.
|
| "Decyzja o więzieniach CIA to dylemat rodem z I roku filozofii" |
|
- Gdy ja byłem w Ministerstwie Obrony Narodowej, w obiektach wojskowych nic takiego nie miało miejsca - tak Radosław Sikorski skomentował burzę wokół informacji nt. tajnych więzień CIA w Polsce.
|
| Sondaż: Lewica odzyskuje poparcie? |
|
Słabnie poparcie dla Platformy Obywatelskiej, choć ciągle pozostaje ona liderem sondaży. Według badań, przeprowadzonych na zlecenie nadawanego w TVP INFO programu "Forum", na PO głosowałoby 44, a nie, jak miesiąc temu, 47 procent respondentów.
|