Z Wikipedii

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

Imiona Tutanchamona hieroglifami
Nomen – Tut-Anch-Amon Heka Junu Semai (Tut-anch-Aton)
egip. – Żywy-wizerunek-Amona Władca Heliopolis Południowego\Teb Żywy-wizerunek-Atona
Prenomen – Neb-cheperu-Re Neb-cheperu-Re Heka-Maat'
egip. – Pan-Przejawów-Re Pan-Przejawów-Re Pan Prawdy''
Imię horusowe – Ka-nechat-tutmesut
egip. – Byk-potężny-piękny-w-narodzeniach
Nebty – Nefer-hepu-se-geregtaui
egip. – Piękny-prawami-przynoszący-pokój-Obu-Krajom
Złoty Horus – Uetdżeshau-sehetep-Neczeru
egip. – Strojny-w-korony-zjednujący-Bogów

Tutanchamon, pierwotnie Tutanchaton - ur. ok. 1342-39 p.n.e., zm. 1323 p.n.e. - w latach 1333-1323 p.n.e. faraon XVIII dynastii. Syn Echnatona i jednej z jego drugorzędnych żon, Kiji (być może będącej mitannijską księżniczką Taduhepą).

Panowanie Tutanchamona było dosyć krótkie i koncentrowało się na przywróceniu dawnych porządków po śmierci Echnatona.

Spis treści 1 Rodzina 2 Życiorys 3 Panowanie 4 Grobowiec 5 Rodowód 6 Zobacz też 7 Przypisy 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Rodzina

Nie ma ostatecznej pewności w kwestii rodziców Tutanchamona. Dawniej panowała opinia, że jego ojcem był Amenhotep III (E.F. Wente, C. Desroches-Noblecourt), jednak należałoby ją odrzucić ze względu na długą koregencję tego ostatniego z Echnatonem. Badania mumii Tutanchamona wykazały, że zmarł młodo, mając około dziewiętnastu lat. Biorąc pod uwagę, że urodził się w połowie panowania Echnatona, byłby zatem jego synem. Potwierdzeniem tego może być blok z Hermopolis przetransportowany z Amarny, który określa Tutanchamona synem króla, z jego ciała. Królowa Teje, małżonka królewska Amenhotepa III, podczas narodzin Tutanchamona przekroczyła już pięćdziesiąty rok życia, nie byłaby więc zdolna do powicia dziecka^[1].

Goeffrey Martin z Univesisty College w Londynie kopiował w latach siedemdziesiątych XX w. sceny z grobowca królewskiego w Amarnie. Zauważył, że przedstawienia z komór alfa i beta są do siebie bardzo podobne: na obydwu przedstawiono martwą kobietę leżącą na łożu, rozpaczającą parę królewską oraz trzymającą na rękach niemowlę piastunkę. Na jednej (gamma) ukazano Maketaton, wymieniając ją z imienia, druga scena w komorze alfa nie podaje kim była kobieta. Prof. Martin uważa, że jest to Kija^[2], drugorzędna żona Echnatona. Jej imię nie pojawia się już od około dziewiątego roku panowania powyższego władcy, kiedy urodził się Tutanchamon. Potwierdzałoby to, że zmarła w połogu, jak sądzi G. Martin. Inaczej uważa R. Krauss, wskazując mimo wszystko na Maketaton. W tym wypadku obie sceny przedstawiałyby właśnie jedną i tę samą księżniczkę.

Dzięki badaniom medycznym udało się ustalić pokrewieństwo Tutanchamona i osoby pochowanej w grobowcu KV 55 w Dolinie Królów. Jest to prawdopodobnie Semenchkare - być może przyrodni brat. Nie jest to Echnaton (jak sądzi N.Reeves).

Żoną Tutanchamona była, starsza od niego, przyrodnia siostra Anchesenamon, trzecia córka Amenhotepa IV i Nefertiti. Dwie córki z tego związku urodziły się martwe i zostały pochowane razem z ojcem.

[edytuj] Życiorys

Przejął władzę około roku 1333 p.n.e., po śmierci królowej Anchetcheperure. Miał wtedy ok. 10 lat. Najprawdopodobniej został osadzony na tronie z niemałą pomocą potężnego wówczas na dworze królewskim wezyra Aj. Jako syn Echnatona i jego drugorzędnej małżonki nie miał realnych praw do władzy, dlatego też (w wieku dwunastu lat) musiał poślubić księżniczkę Anchesenaton, swoją przyrodnią siostrę, córkę Echnatona i jego głównej małżonki, królowej Nefertiti. Anchesenamon urodziła mu dwie martwe córki, które pochowano później w jego grobowcu. Początkowo nosił imię Tutanchaton, w 4. roku swojego panowania zmienił je jednak na Tutanchamon i przywrócił tradycyjny kult egipski z kultem boga Amona na czele, wykorzeniając resztki heretyckiej religii stworzonej przez jego ojca. Jego żona Anchesenaton zmieniła imię na Anchesenamon. Zapewne faraon uczynił to pod znaczącym wpływem tebańskich kapłanów Amona i swojego wezyra, Aj, gdyż musiał wtedy być zbyt młodym i niedoświadczonym władcą. Przeniósł także stolicę z Achetaton (dzisiejszego Tell el-Amarna) do Memfis. Przejawiał bardzo niewielkie zainteresowanie posiadłościami egipskimi w Syrii, Palestynie i Fenicji, gdyż za jego panowania ludy z tych krain zrzuciły zwierzchnictwo Egiptu. Zmarł nagle w 1323 p.n.e. Do dziś nie wiadomo z jakiego powodu. Możliwe, że zmarł na skutek infekcji rany, która powstała w wyniku wypadku lub na polu bitwy, ale mógł też zostać zamordowany uderzeniem w tył głowy, ponieważ na zdjęciach rentgenowskich wykryto ślad silnego uderzenia w tym miejscu. Jeśli Tutanchamon został zabity, to głównym podejrzanym o dokonanie zabójstwa jest jego następca, wezyr Aj, lub wysoko postawiony generał Horemheb, również późniejszy faraon.

[edytuj] Panowanie

Tutanchamon zasiadł na tronie w wieku około ośmiu lat. Młody władca potrzebował wsparcia w sprawowaniu władzy. W jego imieniu powołano regentów, którymi zostali Eje i Horemheb. Mieli oni niewątpliwie ogromny wpływ na Tutanchamona i to prawdopodobnie ich zasługą jest program restauracji państwa podjęty przez władcę.

Zanim opuścił Achetaton (dzisiejsza Amarna), rezydował tam przez dwa lata. Zdążył jeszcze zmienić imię własne na Tutanchamon - "żywy obraz Amona". W 3. roku panowania mieszkał już w Memfis, które to sam wybrał z uwagi na możliwość lepszej kontroli sytuacji zagranicznej (głównie w Azji).

Tutanchamon stopniowo realizował politykę przywrócenia starych porządków (z czasów przed założeniem Achetaton). W tym celu wydał tzw. stelę restauracyjną w Karnaku.

Za jego czasów wezyrami byli Usermontu i Pentju, arcykapłanem Amona - Parennefer, podskarbim - Maja, wicekrólem Kusz - Haj.

Tutanchamon, podobnie jak inni władcy XVIII dynastii, najwięcej budowli pozostawił po sobie w Tebach. Dokończył zdobienie kolumnady w świątyni w Luksorze, gdzie w 1989 r. na dziedzińcu odkryto figurę sfinksa z imieniem tego króla. W Karnaku zburzono świątynię Echnatona. Tutanchamon zbudował tam dwie kaplice: dom pana wcieleń, Re, w Tebach oraz dom pana wcieleń, Re, ukochanego przez Amona, który zaprowadził porządek w Tebach^[3]. Nazwa drugiej oddaje ideę restauracji podjętą przez władcę. Tutanchamon ukończył aleję sfinksów pomiędzy świątynią Amona a świątynią Mut oraz prowadził prace rekonstrukcyjne. W Karnaku pozostawił także stele oraz wiele posągów Amona o rysach młodego władcy^[4]. W Tebach Zachodnich znajdują się dwa, uzurpowane przez Eje i Horemheba, ogromne posągi. Znaleziono także przedmioty Tutanchamona w pałacu Amenhotepa III w Malgata. Na północy król pozostawił po sobie dwa nadproża, w Memfis i Sakkarze, popiersie, bramę i stelę w Gizie. Poświadczony jest także trzeci pochówek Apisa oraz świątynia dom pana postaci Re w Memfis. Tutanchamon nie zapomniał o Nubii. W Kawa zbudował kaplicę Amonowi. Świątynia, głowa i granitowa grupa świadczą o działalności także w Faras.

[edytuj] Grobowiec

Tutanchamon został pochowany w Dolinie Królów w Tebach Zachodnich w grobie KV62. Zaszczytu odprawienia ceremonii złożenia do grobu królewskiej mumii, w tym także ceremonii "otwarcia ust" dostąpił Aj, który przejął władzę osobiście jako nowy faraon. Istnieje prawdopodobieństwo, że grobowiec Tutanchamona został wyposażony w skarby wyniesione z miejsc pochówku jego ojca i macochy Nefertiti. Złota maska nosi ślady przeróbek, niektóre zaś trumny ni mniej, ni więcej, jak mają kobiece piersi. Także na sarkofagu odkryto ślady ponownego rzeźbienia.

4 listopada 1922 roku angielski archeolog Howard Carter odkrył, w Dolinie Królów, jego zapieczętowany, przebogaty grobowiec. Niedawno naukowcy odtworzyli jego twarz. Miał zaokrągloną twarz i podbródek oraz pełne policzki.

[edytuj] Rodowód

4. Amenhotep III
			2. Echnaton
5. Teje
						1. Tutanchamon
6. Tuszratta
			3. Kija (Taduhepa)
7. Juni

[edytuj] Zobacz też

• Echnaton
• Nefertiti
• Królewski Protokół

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Zrekonstruowany wyglÄ…d Tutanchamona dziÄ™ki trójwymiarowemu modelowi gÅ‚owy (en)

Unikalny cmentarz ugrofiński

Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.

Soczewki kontaktowe z elektronikÄ…

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Groźny detoks

Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.

Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy

90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".

Twoje piersi tego nie lubiÄ…!

Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.

Linki: Strona g³ówna