Uszczerbienie herbu
Z Wikipedii
Uszczerbienie (zaprysk, abatement) – wprowadzenie w herbie zmnian mających odróżniać go od wersji podstawowej herbu nieuszczerbionego.
Według wielu legend herbowych było to swego rodzaju poniżenie herbu, stosowane jako kara za dopuszczenie się przez rycerza czynu niegodnego jego stanu.
- Uszczerbienie herbu jest popularne zwłaszcza heraldyce brytyjskiej i francuskiej, dla oznaczenie herbu młodszej lub młodszego członka rodu, odróżniające go od herbu aktualnej głowy rodu. Zwłaszcza heraldyka angielska i szkocka drobiazgowo oznacza herby kolejnych synów, uwidaczniając w ten sposób ich precedencję w dziedziczeniu tytułu głowy rodu. W Anglii oznacza się to dodając do herbu tzw.marks of cadency (znaki kolejności) w Szkocji głównie systemem bordiur.W większości krajów europejskich znany jest kołnierz turniejowy – uszczerbiający herb głównego dziedzica tronu, tytułu lub majętności. W ten sposób np. odróżnia się herb księcia Walii od herbu królewskiego.
- Uszczerbiano również herby dzieci z nieprawgo łoża – najczęściej kładąc w poprzek tarczy ukośny pas – skos lub barre, zwykle skierowany w lewo. Czasem ten symbol nieprawego pochodzenia bywał minimalizowany do figury uszczerbionej (tzw.baton) – zależało to zwykle od pozycji społecznej posiadacza herbu i jego naturalnego ojca.
- W heraldyce zachodniej stosowano najczęściej czarny element kładziony na tarczy. I tak np. za tchórzostwo był to kwadrat, za zdradę – skos, za niesubordynację i rabunek – odwrócona tarcza sercowa.
W heraldyce polskiej ten system się nie przyjął. Uszczerbienia przybrały postać polegającą na dodaniu bądź odjęciu elementu z tarczy herbu.
Trzeba pamiętać, że wiele polskich legend herbowych przypisująca powstanie danego herbu właśnie uszczerbieniu, bądź udostojnieniu nie jest oparta na prawdzie historycznej i jest raczej fantazyjną twórczością naszych dawnych heraldyków
Spis treści |
[edytuj] Przykłady legend herbowych
- herb Zagłoba – w czasach Kazimierza Odnowiciela dwóch braci herbu Jastrzębiec toczyło spór, zakończony zabójstwem starszego przez młodszego z braci. Aby pamięć zbrodni przetrwała, mordercy i jego potomkom zabrano z tarczy krzyż, przebijając podkowę mieczem – narzędziem zbrodni. Nazwa Zagłoba oznacza za głowę (brata).
- herb Pomian – Łastek Hebda z Grabia, herbu Wieniawa, cięciem miecza zabił brata rodzonego Jaranda, za to iż ten go ten strofował za rozwiązłe życie. Za ten czyn on i jego potomkowie otrzymali herb, gdzie głowie żubra zabrano złote kółko, a ją samą przebito mieczem. Nazwa Pomian pochodzi od pomnij nań.
- herb Łzawa – rycerzowi herbu Belina za bezzasadne zaalarmowanie obozu (co było przejawem tchórzostwa) odjęto z tarczy jedną podkowę.
W imię zasady równości szlacheckiej uszczerbione herby są traktowane na równi z innymi.
[edytuj] Przykłady uszczerbiania herbów
 uszczerbiony herb młodszej linii, de Pardiac |
 nieuszczerbiony herb rodu d'Armagnac |
 podwójne uszczerbienie herbu książąt d'Elbeuf - bordiura i kołnierz turniejowy |
 uszczerbienie herbu bastardów - książąt Burbon-Vendôme (baton w lewo) |
 uszczerbienie oznaczające młodzą linię rodu Burbonów - książąt de Condé (baton w prawo) |
 podwójne uszczerbienie herbu Burbonów - kołnierz turniejowy młodszej linni orleańskiej, lewy skos bastardów książą de Longueville |
 późniejsza wersja herbu Longueville, ze zmniejszonym oznaczeniem bastarda |
 kilka oznaczeń młodszych linni - herb książąt d'Aumale |
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Literatura
Paweł Dudziński, "Alfabet heraldyczny", Wydawnictwo Diogenes, Warszawa 1997 ISBN 83-7129-476-X
Herby: szlachecki • mieszczański • chłopski • państwowy • miejski • korporacji
Elementy herbu: tarcza herbowa • godło (figury heraldyczne, mobilia herbowe)
klejnot herbowy • korona rangowa • hełm heraldyczny • labry
trzymacze heraldyczne • dewiza herbowa • order herbowy
Oznaki godności: świeckie • kościelne
Inne: herbarz • herold • blazonowanie • szrafowanie • tynktura • krzyż heraldyczny
| Kongres waha się ws. tarczy |
 Droga do rozmieszczenia elementów amerykańskiego systemu obrony w Polsce może być jeszcze daleka. Kongres USA, pod kontrolą Demokratów, pozostaje sceptyczny wobec tarczy. - Jeśli chodzi o rozpoczęcie jej budowy w Polsce, mówimy: nie - oświadczyła kongresmenka Helen Tauscher, przewodnicząca podkomisji Izby Reprezentantów nadzorującej program obrony antyrakietowej.
|
| Rosyjska reakcja na tarczę |
 Rosja reaguje na amerykańsko-polskie porozumienie ws. tarczy. Na razie słownie. Szef rosyjskiego MSZ Siergiej Ławrow zapowiada, że Rosja odpowie nie tylko drogą protestów dyplomatycznych.
|
| Ponad 100 osób zginęło w katastrofie lotniczej |
 Tylko 26 osób przeżyło katastrofę samolotu na madryckim lotnisku Barajas - powiedziała hiszpańska minister rozwoju Magdalena Alvarez. Na pokładzie było ponad 170 osób. Minister potwierdziła w ten sposób wcześniejsze doniesienia mediów, które powoływały się na służby ratunkowe. Samolot pasażerski linii Spanair podczas startu wypadł z pasa i stanął w płomieniach.
|
| Trzech polskich żołnierzy zginęło w Afganistanie |
 Trzech polskich żołnierzy zginęło w Afganistanie. Jeden został ranny. Polski patrol wjechał na zdalnie sterowany ładunek wybuchowy niedaleko miejscowości Shawal.
|
| Czarna seria samolotów serii MD-80 |
 Katastrofa w Madrycie to już kolejny w ostatnich latach wypadek z udziałem samolotu serii MD-80. W marcu i kwietniu tego roku kontrola bezpieczeństwa zmusiła linie American Airlines do wstrzymania lotów całej floty maszyn tego typu. Wcześniej doszło do serii tragicznych wypadków samolotów MD-80.
|