Uttar Pradesh
Z Wikipedii
Położenie geograficzne |
|
| Stolica | Lucknow (2.621.000 mieszkańców) |
| Języki | hindi, urdu (urzędowe), bhojpuri, angielski |
| Religie | hinduizm (80,6%), islam (18,5%), sikhizm (0,4%), buddyzm (0,2%), inne |
| Powierzchnia | 238 566 km² |
| Liczba mieszkańców | 190 491 000 (z 2008 r) |
| Gęstość zaludnienia | 783 mieszk./km² |
| Gubernator | T. V. Rajeswar |
| Strona internetowa | http://www.upgov.nic.in/ |
| ISO 3166-2 | IN-UP |
Uttar Pradesh (hindi उत्तर प्रदेश,urdu: اتر پردیش, trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś; ang. Uttar Pradesh, co znaczy :"północna prowincja", często w skrócie: UP) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północnej części, na żyznych terenach Niziny Gangesu. Stan został utworzony 2 lutego 1950 roku. Jego stolicą jest Lucknow, a największym miastem, centrum przemysłowym i finansowym - Kanpur. Najwyższy sąd stanowy znajduje się w Allahabadzie. To największy stan Indii pod względem ilości ludności (190 mln, z 2008 r), piąty ze względu na obszar (243 286 km²).
Uttar Pradesh graniczy z Nepalem i ze stanami indyjskimi: Uttarakhand (utworzony w 2000 roku kosztem terytorium Uttar Pradesh), Himachal Pradesh, Haryana, Delhi, Radżastan, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Jharkhand i Bihar.
Na jego obszarze można zobaczyć wiele historycznych miast, łącznie z turystyczną stolicą Indii, Agra (z mauzoleum Tadż Mahal), opuszczonym miastem Mogołów Fatehpur Sikri, czy świętymi miastami nad Gangesem i Jamuną: Varanasi, Ayodhya, Mathura i Allahabad.
Współcześnie 6 grudnia 1992 roku dramatycznie upamiętniło się Ayodhya. Hinduscy ekstremiści gołymi rękoma rozebrali tam XVI-wieczny meczet Babri Masjid, rzekomo zbudowany w miejscu urodzin Boga Ramy, wcielenia Wisznu na ruinach świątyni hinduistycznej Ram Janmabhoomi. Zdarzenie to wywołało zamieszki hindusko-muzułmańskie, w których zginęło koło tysiąca osób (w tym zamieszki w Bombaju).
Najbardziej znana uczelnia w stanie - uniwersytet w Allahabadzie.
Spis treści |
[edytuj] Podział Administracyjny
Stan Uttar Pradesh dzieli się na następujące okręgi:
[edytuj] Miasta Uttar Pradesh
[edytuj] Największe miasta
Dane z 2001 roku:
| Miasto | Liczba mieszkańców |
|---|---|
| Kanpur | 2.532.138 |
| Lakhnau | 2.207.340 |
| Agra | 1.259.979 |
| Varanasi | 1.100.748 |
| Merath | 1.074.229 |
| Allahabad | 990.298 |
| Ghaziabad | 968.521 |
| Bareli | 699.839 |
| Aligarh | 667.732 |
| Muradabad | 641.240 |
| Gorakhpur | 624.570 |
| Saharanpur | 452.925 |
| Jhansi | 383.248 |
| Muzaffarnagar | 316.452 |
[edytuj] Inne ważne miasta
Azamgarh • Bahraich • Ballia • Banda • Barabanki • Bijnor • Bulandshahr • Deoband • Etawah • Fajzabad • Firozabad • Ghazipur • Gonda • Hameerpur • Kannauj • Khurja • Kushinagar • Mainpuri • Mirzapur • Moradabad • Muzaffarnagar • Noida • Pilibhit • Raebareli • Rampur • Saharanpur • Shahjahanpur • Sultanpur • Orai • Gola
[edytuj] Gospodarka
Uttar Pradesh zalicza się do najbiedniejszych stanów Indii, z przewagą rolnictwa. Ziemie płodnej równiny Gangesu w wielu miejscach pozwalają na zbiory 2 razy do roku.
Znaczące miasta handlowe to obok stolicy Lakhnau, Muradabad (znany z przemysłu metalurgii), Varanasi ( sari i atłas), Mirzapur (produkcja dywanów w okolicy), Kanpur i Agra (oba- przemysł skórzany). Miasta przemysłowe - Allahabad i Noida.
| towar | % produkcji kraju |
|---|---|
| ziemniaki | 47% |
| trzcina cukrowa | 45% |
| pszenica | 38% |
| ryż | 32% |
| orzeszki ziemne | 34% |
| melasa | 34% |
| cukier | 30% |
| tytoń | 20% |
[edytuj] Demografia
Ze względu na ilość ludność największy nie tylko w Indiach, ale i na świecie region administracyjno-terytorialny (z państw większe liczebnie są od niego tylko Chiny, USA, Brazylia i Indonezja).
Niewysoki (w porównaniu np z Keralą) poziom wykształcenia ludności (wg danych z 2001 roku piśmiennych mężczyzn 70%, a kobiet 43%).
[edytuj] Języki
| Języki w Uttar Pradesh[1] | ||
|---|---|---|
| Język | rodzina języka | % ilość |
| hindi (włączając pokrewne dialekty) | języki indoeuropejskie | 91,33% |
| urdu | języki indoeuropejskie | 7,99% |
| pendżabski | języki indoeuropejskie | 0,31% |
[edytuj] Polityka
Uttar Pradesh zawsze odgrywał znaczącą rolę w polityce. W Allahabadzie urodził się Jawaharlal Nehru i jego córka Indira Gandhi. Tu w 1975 roku Najwyższy Sąd stanu unieważnił zwycięstwo w wyborach Indiry (ze względu na naruszenie prawa wyborczego), co doprowadziło do ogłoszenia przez premier stanu wyjątkowego.
Stan dał Indiom wielu narodowych liderów. Ośmiu z czternastu premierów Indii pochodziło z Uttar Pradesh: Jawaharlal Nehru, Lal Bahadur Shastri, Indira Gandhi, Rajiv Gandhi, Choudhary Charan Singh, Vishwanath Pratap Singh, Chandra Shekhar i Atal Behari Vajpayee, który reprezentował stan, chociaż urodził się w Gwalior. Z tego stanu wywodzi się Bhoolan Devi: posłanka broniąca praw kobiet i występująca przeciwko małżeństwom dzieci (w przeszłości skrzywdzona jako dziecko w takim małżeństwie, więziona za przewodzenie gangowi, sławna w prasie indyjskiej jako "Królowa Bandytów" - Bandit Queen).
Obecnie w liczbie 80 deputowanych reprezentujących stan wchodzą m.in. potomkowie Nehru i Indiry: lider Indyjskiego Kongresu Narodowego Sonia Gandhi, jej syn Rahul Gandhi, Maneka Gandhi i jej syn Varun Gandhi. Reprezentują oni stan Uttar Pradesh podobnie jak kiedyś reprezentowali go Nehru, Indira Gandhi i jej syn, nieżyjący już mąż Soni Rajiv Gandhi.
13 maja 2007 premierem stanu (po raz czwarty) wybrana została Mayawati Kumari, lider partii Bahujan Samaj Party. Po raz pierwszy od 1991 roku (roku zwycięstwa partii Bharatiya Janata Party) zdecydowaną większość uzyskała jedna partia. Do tego czasu dochodziło do koalicji między partiami: Samajwadi Party, Bharatiya Janata Party, i the Bahujan Samaj Party.
[edytuj] Uttar Pradesh w literaturze
Ten stan Indii jest przedstawiony w następujących książkach:
- Serce Indii Mark Tully (z ang. "The Heart of India" 1995), wyd. "Świat Książki" 1998
[edytuj] Uttar Pradesh w filmie
Stan można zobaczyć jako tło takich filmów jak:
[edytuj] Zobacz też
Andhra Pradesh • Arunachal Pradesh • Assam • Bengal Zachodni • Bihar • Chhattisgarh • Dżammu i Kaszmir • Goa • Gujarat • Haryana • Himachal Pradesh • Jharkhand • Karnataka • Kerala • Madhya Pradesh • Maharashtra • Manipur • Meghalaya • Mizoram • Nagaland • Orisa • Pendżab • Radżastan • Sikkim • Tamil Nadu • Tripura • Uttarakhand • Uttar Pradesh
Terytoria
Andamany i Nikobary • Czandigarh • Dadra i Nagarhaweli • Daman i Diu • Delhi • Lakszadiwy • Puducherry
| Unikalny cmentarz ugrofiński |
|
Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.
|
| Soczewki kontaktowe z elektroniką |
|
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
|
| Groźny detoks |
|
Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.
|
| Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy |
|
90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".
|
| Twoje piersi tego nie lubią! |
|
Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.
|