Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Treść tego hasła może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż go poprawić.

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: język, styl, odadać przypisy i źródła, poprawić formatowanie. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Zespół uzależnienia od internetu (ZUI), uzależnienie od internetu, IAD (ang. Internet Addiction Disorder) to postulowany przez niektórych psychiatrów, w tym Ivana Goldberga, syndrom uzależnienia się użytkownika internetu od wielogodzinnego obcowania w tym środowisku.

[edytuj] Pojęcie siecioholizmu

Termin "uzależnienie od internetu" obejmuje niesklasyfikowaną jednostkę zaburzeń psychicznych. W związku z nieopisaniem tego zaburzenia występują różne, wymienne określenia na to zaburzenie, np. Patologiczne Używanie Internetu, Nadużywanie Internetu, Kompulsywne Używanie Internetu. W pracach amerykańskich, które są praktycznie jedynymi publikacji na ten temat, używane są następujące terminy: Internet Addiction Disorder, Internet Addiction Syndrome, Internet Abuse, które można tłumaczyć jako uzależnienie od Internetu oraz Compulsive Internet Use, Pathological Internet Use, które unikają terminu uzależnienie. Według przyjętych kryteriów diagnostycznych bardziej prawidłowe byłoby określenie "patologiczne używanie internetu" – jako porównanie do patologicznego hazardu (DSM IV). Brak jest jednolitej definicji tego zjawiska czy choćby kryteriów diagnostycznych. W Polsce stosuje się określenie zaproponowane przez prof. Andrzeja Jakubika Zespół Uzależnienia od Internetu (ZUI). ^[1]

Uzależnienie od internetu, jest w miarę nowym zjawiskiem, gdyż sama sieć jest niezbyt wiekowa, w porównaniu do innych zjawisk czy substancji uzależniających. Ta forma uzależnienia jest jak na razie najmniej opisana przez badaczy. Według niektórych z nich np. dr n. med. Bohdana T. Woronowicza "Ten rodzaj uzależnienia stanie się prawdopodobnie jedną z plag XXI wieku i najprawdopodobniej jest tylko kwestią czasu oficjalne sklasyfikowanie uzależnienia od internetu (siecioholizmu) jako jednostki chorobowej." ^[2]

Do największych badaczy tego nałogu zalicza się psychologa z University of Pittsburgh w Brandford (USA), dr Kimberly Young. Wyróżniła ona następujące podtypy IAD:

• Erotomanię internetową (cyberseksual addiction).
• Socjomanię internetową (cyber-relationship addiction).
• Uzależnienie od sieci (net compulsions).
• Przeciążenie informacyjne (information overload).
• Uzależnienie od komputera (computer addiction).

Pisze ona w swych pracach, iż uzależnienie może być definiowane jako zaburzenie kontroli impulsów nie powodujące intoksykacji. Według statystyk w Europie Zachodniej leczy się ponad 2000 osób w wieku od 6 do 70 lat. A liczba uzależnionych w USA jest szacowana na 5 milionów osób, nie są to dokładne dane, gdyż osoby te rzadko zgłaszają się po pomoc specjalistyczną, czego głównym powodem jest brak ośrodków zajmujących się tym zaburzeniem. ^[3]

Innym z badaczy jest Ivan Goldberg, który pisze: "Patologiczne Używanie Internetu (Pathological Computer/Internet Use Disorder) jest proponowaną przeze mnie nazwą na sytuacje, gdy ludzie nadużywają Internetu i nadużywanie to wywołuje u nich dystres. Nadużywanie to ma znaczący wpływ na ich funkcjonowanie w sferze fizycznej, psychicznej, interpersonalnej, społecznej, rodzinnej i ekonomicznej. Równoważnym nieoficjalnym zaburzeniem może być pracoholizm a oficjalnym patologiczny hazard (DSM IV)". ^[4]

[edytuj] Podtypy IAD według Kimberly Young

Erotomania internetowa – polega głównie na oglądaniu filmów i zdjęć z materiałami pornograficznymi, lub pogawędkach na chatach o tematyce seksualnej. Zjawisko to zaczyna być bardzo groźne, gdy na materiały o treści pornograficznej trafiają osoby małoletnie, lub z zaburzeniami w sferze emocjonalnej.

Innym czynnikiem tego zaburzenia są wszelkie dewiacje seksualne, takie jak pedofilia, zoofilia, skrajny ekshibicjonizm i inne. Tego typu stron są tysiące, nawet reakcja organów porządkowych takich jak Policja nie przynosi skutku, gdyż wiele z tych witryn jest zarejestrowanych np. w Tajlandii, a obsługujący je serwer jest umieszczony jeszcze w innym zakątku świata, który ma równie liberalne prawo.

Socjomania internetowa – jest to uzależnienie od internetowych kontaktów społecznych. Osoba chora nawiązuje nowe kontakty tylko i wyłącznie poprzez sieć, ma zachwiane relacje człowiek-człowiek w kontaktach poza siecią. Ludzie tacy potrafią godzinami "rozmawiać" z innymi użytkownikami internetu, lecz mają trudności przy kontaktach osobistych, następuje też u takich osób zanik komunikacji niewerbalnej, nie potrafią odczytywać informacji nadawanych na tej płaszczyźnie lub odczytują je błędnie.

Osoby z tym zaburzeniem spotyka się głównie w formach kontaktu, które zapewniają synchroniczną komunikację. Zdarza się, iż pokoje rozmów są zakładane przez takie osoby, tylko po to, by mieć możliwość przebywania non stop w tym pokoju i kontaktu z osobami go odwiedzającymi.

Uzależnienie od sieci – polega na pobycie w internecie. Jest ono bardzo podobne do uzależnienia od komputera, lecz polega na byciu w sieci. W Polsce jest głównie spotykane u osób ze stałym łączem. Osoby takie są cały czas zalogowane do sieci i obserwują, co się tam dzieje. Uzależnienie to łączy w sobie wszystkie inne formy ZUI.

Przeciążenie informacyjne – występuje przy natłoku informacji np. przebywanie w wielu pokojach rozmów jednocześnie, lub udział w wielu listach dyskusyjnych.

Uzależnienie od komputera – osoba chora nie musi w tym wypadku "być" w sieci, wystarczy, iż spędza czas przy komputerze. Nie jest dla niej ważne to, co robi, czy pisze ważną pracę, czy gra w pasjansa. Liczy się tylko to, że komputer jest włączony a ona spędza przy nim czas.

[edytuj] Gdzie można znaleźć w sieci osoby uzależnione?

Osoby, u których stwierdzono uzależnienie od internetu lub zagrożenie tym uzależnieniem, najczęściej spędzają czas na następujących formach rozrywki:

• Internet Relay Chat (IRC) – usługa służąca do porozumiewania się z innymi osobami korzystającymi, z internetu. Jest to forma pisanej rozmowy. Dzięki niej można poznać wiele osób i zdobyć nową wiedzę. Poszukując jakiegoś tekstu w sieci, i nie mogąc na niego natrafić, wystarczy zwrócić się o pomoc do znajomych z IRC-a, a poszukiwany materiał znajdzie się dość szybko. Zanotowano już w Polsce pierwsze małżeństwa, które zapoznały się na kanale, i po spotkaniu w "realu" (miejsce "realne" – nie wirtualne) związały się ze sobą. Inną istotną zaletą tych form komunikacji jest możliwość porozumiewania się z ludźmi z całego świata, bez ponoszenia gigantycznych kosztów, które wiązałyby się z rozmowami telefonicznymi. Według niektórych szacunków z IRC-a korzysta naraz około 10 tysięcy użytkowników na całym świecie.

• Gry online – powstało już wiele serwisów poświęconych różnym grom komputerowym. Specyfika gier online (w sieci) polega na tym, iż naszym przeciwnikiem nie jest komputer, lecz żywy człowiek, który gdzieś na świecie siedzi przed monitorem swojego komputera, tak jak i my sami. Według niektórych badaczy tego zjawiska, poprzez tego typu gry narasta w graczach poziom agresji, który następnie jest rozładowywany w świecie realnym, na zwykłych ludziach. Najpopularniejszymi grami online są Quake 3 i Doom oraz różne formy rozgrywek strategicznych. Grając z "ludzkim" przeciwnikiem to nie my (poprzez wybór stopnia trudności) określamy jak dobry będzie nasz konkurent, często robi to za nas przypadek. Pozwala to na sprawdzenie się jak wypadamy w porównaniu z kimś innym. W życiu realnym odpowiada temu zachowaniu wszelka forma konkurencji, czy to w sporcie, czy w pracy.

• World Wide Web (WWW) – zasoby Web, są nieprzebrane, istnieją miliony stron poświęconych przeróżnej tematyce. Chcąc się czegoś dowiedzieć o danej dziedzinie życia, wystarczy przeszukać zasoby "pajęczyny". Nawet, jeśli szukamy takich informacji jak: przepis na skuteczną truciznę, uprawa marihuany, lub skonstruować bombę atomową, to zawsze znajdziemy. Na stronach internetowych jest wszystko. Wśród internautów krąży nawet powiedzenie, "jeśli czegoś nie ma w internecie, to, to nie istnieje". Ze stron WWW można dowiedzieć się praktycznie wszystkiego. Nawet, jeśli ktoś nigdy nie był w Paryżu, może oglądać Wieżę Eiffla w czasie rzeczywistym, lub zwiedzić interaktywny Luwr, albo obejrzeć posiedzenie Sejmu z ulicy Wiejskiej.

• Grupy dyskusyjne (newsgroups) i listy adresowe – jest to ta część sieci, która została nam z początków internetu (USENET). Dzięki nim dostajemy sporo e-maili z grupy lub listy, do której się zapisaliśmy. Czasami samo przeczytanie takiej ilości korespondencji jest już nie lada kłopotliwe, gdyż w skrajnych przypadkach dzienna ilość odpowiedzi przekracza sto. Często można dowiedzieć się z nich wielu ciekawych rzeczy, lecz z reguły są to ogólne informacje, które tylko zabierają nam czas.

[edytuj] Wpływ ZUI na rodzinę

Jedną z form uzależnienia występujących w rodzinie jest uzależnienie od gier. Występuje często u dzieci, których rodzice często są zapracowani i są wręcz zadowoleni, że dziecko ma jakąś rozrywkę i nie popada w "złe" towarzystwo. Rodzice rzadko reagują prawidłowo w tego typu sytuacji, często zbyt późno dostrzegają zagrożenie, jakie niesie ze sobą komputer. Za późno widzą, że dziecko izoluje się od rówieśników, traci kontakt z rzeczywistością i zamyka się w swoim pokoju z komputerem.

Inną formą jest uzależnienie od komunikacji synchronicznej. W tą formę patologii popadają częściej nastolatkowie i młodzież. Łatwo można to prześledzić przeglądając nikcki osób przebywających na czacie. Bardzo często po słowie określającym daną osobę następują cyfry, które z reguły oznaczają wiek osoby logującej się na dany kanał. Zagrożenia, jakie wynikają z tego rodzaju uzależnienia, to między innymi, spotykanie się w sieci z różnymi formami dewiacji seksualnych, zachwianie relacji z osobami w świecie realnym, zanik prawidłowego odczytywania przekazu niewerbalnego, zmiany w słownictwie takie jak używanie skrótów np. "cze" zamiast cześć, lub przenoszenie specyficznego języka komunikacji elektronicznej do słownictwa codziennego.

Groźną dla stabilności związku małżeńskiego formą uzależnienia jest erotomania internetowa. Często jeden z partnerów poprzez internet zdradza drugą osobę. Nie jest to zdrada fizyczna, lecz równie dotkliwa. Pomyślmy, co musi odczuwać żona, jeśli mąż stale przegląda strony o tematyce pornograficznej i komunikuje się z osobami na czatach towarzyskich, tracąc przy tym zainteresowanie współżyciem seksualnym z partnerką. W Polsce odnotowano już przypadek rozwodu, którego opisana powyżej sytuacja była przyczyną.

Przemoc obecna w grach komputerowych, wpływa również niekorzystnie na osoby z nie ukształtowanym w pełni światopoglądem. Co jakiś czas opinią publiczną wstrząsają, przerażające wiadomości o tym jak dzieci kogoś zabiły, i dziwiły się iż ta osoba nie wstała i nie poszła dalej, a przecież w grze tak właśnie się dzieje. Istotną rolę odgrywa tu nadzór opiekunów nad programami, które są zainstalowane w PC-tach ich dzieci. Dziś praktycznie każdy 8-12 latek posiadający komputer od trochę dłuższego czasu doskonale wie, co to jest Quake czy Doom. Popularne gry komputerowe w dzisiejszych czasach polegają głównie na zabiciu wroga, czyniąc przy tym jak największy rozlew krwi. Twórcy gier nie zadali sobie trudu, na odpowiedzenie na pytanie, czy jeśli w każdej rundzie zabija się po kilka czy kilkanaście razy tego samego przeciwnika to jest to całkowicie logiczne dla odbiorcy, że to jest tylko gra, a nie rzeczywistość. Producenci gier zamieszczają, co prawda ostrzeżenia o dolnej granicy wieku odbiorców, ale sprzedawcy tego nie respektują, gdyż nie mają takiego prawnego obowiązku.

[edytuj] Skutki psychologiczne i społeczne ZUI

Do skutków psychologicznych, uzależnienia od internetu należy zaliczyć zachwianie komunikacji w sferze pozawerbalnej i werbalnej, fobię społeczną, która wyraża się unikaniem kontaktów osobistych z innymi ludźmi, depresje powodowane brakiem kontaktu z siecią np. po uszkodzeniu łącza, w USA w połowie lat 90., odnotowano wzrost prób samobójczych, gdy podczas prac budowlanych został uszkodzony szkielet neostrady i prawie połowa kraju była pozbawiona dostępu do internetu, przez dwa dni. Innymi skutkami są zaburzenia w normalnym funkcjonowaniu jednostki, z osobą uzależnioną można porozmawiać tylko o tym, co się dzieje w sieci, np. jaka nowa strona WWW powstała, inne sfery życia jej nie interesują.

U osób z ZUI może występować również rozregulowanie a wręcz przestawienie cyklu okołodobowego, głównie zaś rytmu sen – aktywność. Najprościej można to zaobserwować śledząc ruch w sieci w godzinach nocnych. Największy ruch na IRC-u następuje w późnych godzinach nocnych i z reguły są tam ci sami, stali bywalcy. Częściowo można to wytłumaczyć stawkami TP S.A. za połączenia modemowe z internetem, lecz niższa opłata obowiązuje od godziny 18.00, a natężenie ruchu następuje po godzinie 20.00, osiągając swój szczyt w granicach od 23.00 do 3.00.

Jest to groźne zjawisko ze względu na skutki społeczne. Osoby takie przez zmianę cyklu okołodobowego zaniedbują pracę i życie rodzinne. Jest to niezwykle groźne, jeśli osoby o chronotypie rannym, przestawiają się na życie nocne. Gwałtowna zmiana zachowań związanych z cyklem dobowym, może prowadzić do rozdrażnienia, podenerwowania i spadku sprawności psychicznej. Jest to o tyle groźne, że zmianie nie ulega tylko i wyłącznie czas snu i aktywności, lecz również następują wahania stężenia we krwi hormonów, glukozy, oraz innych substancji ważnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Do konsekwencji tego uzależnienia należy również zaliczyć zanik więzi emocjonalnych z osobami najbliższymi, rodziną, przyjaciółmi. Cały przekaz emocjonalny skupia się na znajomych i przyjaciołach z sieci. Oraz kłopoty w sferze zawodowej włącznie z utratą i niemożnością znalezienia innej pracy. W tej sferze IAD nie odbiega od następstw innych uzależnień, takich jak alkoholizm czy narkomania.

Skutki te można zniwelować tylko i wyłącznie, poprzez terapię osoby uzależnionej, która uzmysłowi jej, jakie szkody poniosła w wyniku chorobliwego korzystania z internetu i jak można je naprawić.

[edytuj] Skutki fizjologiczne ZUI

Osoby często korzystające z komputera, skarżą się na problemy ze wzrokiem. Jest to spowodowane promieniowaniem, które emituje monitor. Dobry monitor charakteryzuje się wysoką częstotliwością odchylenia poziomego (częstotliwość pojawiania się na ekranie, kolejnych linii składowych obrazu) oraz odpowiednią wartością odświeżania (częstość pojawiania się nowego pełnego obrazu na ekranie). Obecnie standard wynosi od 80 do 120 herców. Człowiek odbiera obrazy jako oddzielne, jeśli występują z częstotliwością poniżej 10 Hz. Gdy częstotliwość odbierania obrazu zwiększa się powyżej granicy 10 Hz pojedyncze obrazy postrzegane są jako jeden obraz. Zjawisko to występuje, gdyż czas resyntezy barwnika w fotoreceptorach trwa 0,1 s. Zjawisko to wykorzystuje film i telewizja. Przy ekranach komputerowych jest jednak inna budowa obrazu (za pomocą linii i pikseli), dlatego też częstotliwość odświeżania poniżej 60 Hz postrzegana jest jako obraz migotliwy i niestabilny.

Innym czynnikiem wpływającym na nasze widzenie obrazu wyświetlanego na ekranie monitora komputerowego jest plamka, czyli zespół trzech luminoforów o kolorach czerwonym, zielonym i niebieskim. Wielkość plamki w stosowanych dziś monitorach jest coraz mniejsza, np. monitory 17”, mają plamkę w granicach 0,22-0,27 mm. Jeśli plamka jest większa, kolory wyświetlane na monitorze mają gorszą jakość barwną, są rozmyte i zatracają szczegóły.

Ręczna regulacja ostrości, zbieżności kolorów, czystości barw i luminencji jest wymagana z powodu nie powtarzalności budowy gałki ocznej u ludzi. Każdy z nas ma inny wzór siatkówki, co spowodowane jest różnym rozmieszczeniem czopków i pręcików, a co za tym idzie różnym spostrzeganiem widzianego przedmiotu. Dlatego też przy długiej pracy powinniśmy tak wyregulować obraz wyświetlany na monitorze, aby jego wygląd był dla nas najbardziej optymalny.

Monitory komputerowe powinny być również zabezpieczone warstwą antyrefleksyjną. Pojawiające się refleksy na ekranie monitora, powodują zwiększoną pracę mięśni gałki ocznej (musculi bulbi) sterującymi ruchem gałki ocznej. Praca mięśni spowodowana jest przez widzenie dwóch obrazów, a więc ciągłą zmianę ostrości widzenia w stosunku do obrazu wyświetlanego na monitorze i refleksu.

Zespół kanału nadgarstkowego czasami zwanego "ciasnym nadgarstkiem", występuje przy długotrwałym, nieumiejętnym korzystaniu z klawiatury komputerowej. Przy złym ustawieniu klawiatury i nieumiejętnym rozłożeniu rąk następuje zbyt mocne zgięcie w stawie promieniowo-nadgarstkowym (articulatio radiocarpalis), co z kolei prowadzi do ucisku tętnicy promieniowej (arteria radialis) i łuków tętniczych dłoni (arcus volares). W efekcie następuje niedokrwienie ręki na odcinku nadgarstek, śródręcze i palce. Takie ułożenie ręki skutkuje też długotrwałym napięciem mięśni, co może prowadzić do bolesnych skurczów mięśni.

Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej powoduje naprężenie mięśni pleców i karku. Jeśli często pracujemy przy komputerze, a mamy nieodpowiednie krzesło, to narażamy się na skrzywienie kręgosłupa, szczególnie dotyczy to dzieci w wieku szkolnym, u których prawidłowa postawa jest bardzo istotna ze względu na rozwój fizyczny.

Osoby długo pracujące przy komputerze są również narażone na RSI (Repetitive Strain Injury) tj. zespołem urazów wynikających z chronicznego przeciążenia objawiającym się przewlekłymi bólami ramion, przedramion, przegubów i dłoni, których przyczyny mogą kumulować się, nie dając o sobie znać przez wiele lat. U źródeł RSI leżą nie ergonomiczne warunki miejsca pracy.

Podczas pracy, dopiero po długim czasie lub po odejściu od komputera, odczuwamy te wszystkie objawy, dlatego że mózg silnie koncentruje się w czasie pracy na tym, co dzieje się na ekranie i nie potrafi w odpowiednim momencie interpretować sygnałów ostrzegawczych. Są one zagłuszane aż do momentu, gdy stają się nie do wytrzymania.

[edytuj] Bibliografia

• Jakubik Andrzej, "Zespół uzależnienia od Internetu", Studia Psychologica, 3, 133-142, 2002 r.
• Strona internetowa Centrum Konsultacyjnego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej AKMED w Warszawie, http://www.akmed.waw.pl/sieć
• Gamdzyk Przemysław, "Tylko jeszcze jedno kliknięcie", Computer World, sierpień 1996.
• Jakubik Andrzej, Popławska Justyna, "Zespół uzależnienia od Internetu (ZUI) a osobowość", w druku
• Kennedy Angus J., "Internet", Optimus Pascal S.A., wydanie I, 1999 r.
• Kubey Robert, Csikszentmihalyi Mihaly, "Telemania – nowy nałóg", "Świat nauki nr 4 (128) kwiecień 2002" str. 64-70.
• Lipiński Piotr, "Płacieniszki krążą w internecie", "Gazeta Wyborcza – Magazyn nr 9 (469) czwartek 28 II 2002" str. 18-19
• Negroponte Nicholas, "Cyfrowe życie", KiW, Warszawa 1997 r.
• Pasek Marzena, "Narkotyki? Na pewno nie moje dziecko", Toret, Warszawa 1998 r. Wydanie II zmienione.
• Raczkowska Jadwiga, Woyciechowska Teresa D., "Problemy zagrożenia młodzieży uzależnieniem (diagnoza i terapia)", Centralny Ośrodek Metodyczny Poradnictwa Wychowawczo-Zawodowego Ministerstwa Edukacji Narodowej, Warszawa 1993 r.
• Serwin Kazimierz, "Złe strony sieci", "PC Format nr 5 (9) maj 2001" str. 12-13.
• Siemieniecki Bronisław, Wojciech Lewandowski, "Internet w szkole", Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 1998 r. Wydanie II.
• Spiller Jason, "Online Addicts", Internet Today, marzec 1996.
• Wallece Patricia, "Psychologia internetu", Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2001 r. wydanie I.
• Włodarski Artur, "Okiem Kamery", Gazeta Wyborcza, 18 stycznia 2000 r.
• Zimbardo Philp G. "Psychologia i życie", PWN, Warszawa 1999 r.
• Praca zbiorowa pod redakcją Haliny Sęk, "Społeczna psychologia kliniczna", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000 r. Wydanie IV.
• Praca zbiorowa pod redakcją Antony S.R. Manstead i Miles Hewstone "Encyklopedia Blackwella. Psychologia społeczna", wydawnictwo Jacek Santorski & CO, Warszawa.
• Bilikiewicz Adam i Strzyżewski Włodzimierz – pod redakcją, "Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny", Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1992 r.
• Cymborski Bronisław, "Zegary biologiczne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1984 r.
• Jarosz Marek, "Psychologia i psychopatologia życia codziennego", Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1975 r.
• Pużyński Stanisław, "Depresje i zaburzenia afektywne", Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1996 r.
• Praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Janowskiego i Ireny Namysłowskiej, "Bez niedomówień do rodziców. O problemach dzieciństwa i dorastania", Instytut Psychiatrii i Neurologii i ELMA BOOKS, Warszawa 1998 r.
• Bartlomiej Szmajdziński, strona internetowa o IAD, http://www.poradypsychologa.pl/uzaleznienie-internet.htm , 2001 r.
• Bartlomiej Szmajdziński, "Syndrom Uzależnienia od Internetu", wydawnictwo Studio-Impuls, , Warszawa 2007 r.

Przypisy