Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy VIII Korpusu Wielkiej Armii w 1813 roku. Zobacz też: VIII Korpus Wielkiej Armii - całą historię VIII Korpusu WA w latach 1805-1813.

Książę Józef Poniatowski, dowódca VIII Korpusu Wielkiej Armii

Jan Nepomucen Umiński, dowódca Brygady Jazdy

Michał Sokolnicki

VIII Korpus (Polski) Wielkiej Armii - polska formacja wojskowa okresu napoleońskiego.

Powołany przez Napoleona dekretem z marca 1813. W w czerwcu przejęty na żołd francuski.

Dowódcą korpusu mianowano księcia Józefa Ponatowskiego a szefem sztabu gen. Aleksandra Różnieckiego.

Artylerią korpusu dowodził płk Jakub Redel, wojskami inżynieryjnymi płk Jean-Baptiste Mallet de Grandville.

[edytuj] Formowanie

Mimo totalnej klęski Napoleona w wyprawie moskiewskiej książę Poniatowski przystapił do odtwarzania armii. Stosując metody kościuszkowskie: intensywny pobór dymowy i wcielając bataliony gwardii narodowej do pułków liniowych uzyskał doskonałe efekty. Stary żołnierz tworzył doskonałe kadry, a rekrut prędko stawał się starym żołnierzem.

[edytuj] Skład

• 26 Dywizja gen. Ludwika Kamienieckiego
  • 3x brygada
• 27 Dywizja gen. Izydora KrasiÅ„skiego
  • 3x brygada
• Brygada Jazdy Straży Przedniej pÅ‚k. Jana Nepomucena UmiÅ„skiego
  • 14 puÅ‚k kirasjerów pÅ‚k StanisÅ‚awa MaÅ‚achowskiego
  • puÅ‚k krakusów pÅ‚k. Aleksandra Obojskiego
• 8 kompania artylerii

Wraz ze służbami korpus liczył ok. 10 000 i 36 dział.

[edytuj] Działania zbrojne

7 maja VIII Korpus opuszcza kraj i udaje się ku Wielkiej Armii. Gen. Michał Sokolnicki spóźnia się z wezwaniem Napoleona (12 maja), by na tyłach przeciwnika prowadzić działania partyzanckie. Sławetne słowa "Idę do Polski i dla Polski, tam się mają połączyć ze mną Polacy..." nigdy nie urzeczywistniły się. Książę Poniatowski kontynuował swój marsz do Saksonii.

W kampanii jesiennej (saksońskiej) korpus walczy początkowo pod Ebersdorf i Löbau.

Wykonuje zawsze zadania samodzielnie. używany jest do działań dywersyjnych, przesłaniania działań sił głównej, wiązania i zatrzymywania przeważających sił przeciwnika. Za tego typu walki otrzymał buławę marszałka Francji jego dowódca książę Józef Poniatowski

[edytuj] Bitwa pod Lipskiem

Napoleon i ks. Józef Poniatowski pod Lipskiem, obraz Suchodolskiego.

Bitwa pod Lipskiem

Śmierć ks. Poniatowskiego w Elsterze

Zobacz więcej w osobnym artykule: Bitwa pod Lipskiem.

Dla wojsk Korpusu bitwa pod Lipskiem rozpoczeła się 16 października w godzinach rannych. Na wieś Markkleeberg ruszyło sześć pułków sprzymierzonych. Naprzeciw nich stanęła dywizja generała Krasińskiego. Po zaciętych walkach zatrzymała ona natarcie Austriaków.

Nad rzeką Pleisse walczyła dywizja gen. Kamienieckiego. I tu nie osiągnął przeciwnik żadnych decydujących sukcesów.

Na koniec dnia VIII Korpus miał około 35% strat.

Trzeci dzień bitwy, 18 października, miał przynieść rozstrzygnięcie. O 10 rano wzmógł się nacisk nieprzyjaciela na odcinku VIII Korpusu koło Probstheide. Walczyli tu, obok Poniatowskiego marszałkowie Augereau i Oudinot. Dywizja Krasińskiego, dywizja konna Sokolnickiego, batalion Kurcyusza i w tym dniu biły się dzielnie nieustannie kontratakując silniejszego liczebnie przeciwnika.

Walki 19 października były chyba najkrwawsze i ostatnie w dziejach korpusu. Oddziały polskie VIII Korpusu i wojska marszałka Macdonalda odpierały główne uderzenie nieprzyjaciela i osłaniały odwrót Wielkiej Armii na zachód. W bojach tych VIII Korpus znów poniósł ciężkie straty broniąc zaciekle odcinka Dölitz-Probsthejde. Jednak zbyt wczesne zniszczenie mostu na Elsterze spowodowało zgubę wielu oddziałów. W rzece znalazł również śmierć książę Józef Poniatowski, wódz naczelny Wojska Polskiego i najmłodszy marszałek Francji.

VIII Korpus Wielkiej Armii przestał istnieć.

[edytuj] Bibliografia

• BronisÅ‚aw Gembarzewski, Wojsko polskie. KsiÄ™stwo Warszawskie. 1807-1814 (1905);
• Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleoÅ„skiej 1795-1815, PoznaÅ„ 1912;
• Gabriel Zych, Armia Ksiestwa Warszawskiego 1807-1812.

[edytuj] Zobacz też

• IV Korpus Jazdy Odwodowej
• Wojsko Polskie KsiÄ™stwa Warszawskiego