Z Wikipedii

Vanguard
Zdjęcie rakiety Vanguard opublikowane przez NASA w dniu 23 stycznia 1958
Producent	USA
Rodzina rakiet	Viking
Przeprowadzone starty	12
Nieudane starty	4
Udane starty	67 %
Data pierwszego startu	23 października 1957
Data ostatniego startu	18 września 1959
Koszt wystrzelenia	5,66 mln. USD
Zdolność wynoszenia	9kg na wys. 200km
Siła ciągu przy starcie	124 kN
Wymiary
Długość	23 m
Średnica	1,1 m
Masa całkowita	10 050 kg
Człony
Człon 1.	Vanguard
Człon 2.	Delta A
Człon 3.	Vanguard 3

Vanguard - pierwsza amerykańska rakieta nośna. Powstała na bazie cywilnych rakiet atmosferycznych Viking. Konstrukcję rakiety nadzorowała Marynarka Wojenna USA. Vanguard, w ramach Międzynarodowego Roku Geofizyki, miał wynieść pierwszego amerykańskiego sztucznego satelitę. Jednak fiasko programu (wysoka zawodność) zadecydowało, że pierwszego satelitę USA wyniosła rakieta Jupiter C. Drugi stopień rakiety był później użyty w rakietach rodzin Able, Delta, Able-Star. Trzeci stopień na paliwo stałe był używany w rakietach Scout, pociskach UGM-27 Polaris i LGM-30 Minuteman.

[edytuj] Tło historyczne

W 1955, USA zapowiedziały plany wyniesienia w kosmos satelity naukowego mającego działać w ramach Międzynarodowego Roku Geofizyki, 1957/1958. Istniało wówczas trzech możliwych kandydatów na rakietę nośną dla zapowiedzianego statku: SM-65 Atlas Sił Powietrznych, pochodne pocisków IRBM Redstone Wojsk Lądowych, i atmosferyczna rakieta Viking Marynarki Wojennej. Ponieważ pociski balistyczne Atlas i Redstone były projektami czysto wojskowymi, nie chciano, aby były opóźnione z powodu nowego zastosowania. Dlatego też, we wrześniu 1955 wyznaczono Marynarkę Wojenną na rozpoczęcie programu budowy rakiety nośnej, pod nazwą Vanguard. Firma Martin, producent rakiet Viking, został wybrany na głównego kontrahenta. Ministerstwo Obrony postawiło przed Marynarką trzy cele do osiągnięcia do wiosny 1958:

• umieścić satelitę na orbicie w czasie Międzynarodowego Roku Geofizyki
• wykonać eksperymenty naukowe na orbicie
• śledzić lot satelity i utrzymywać zadaną orbitę

W wyborze Vanguarda duże znaczenie miały kwestie polityczne. Rakieta oparta na pociskach Redstone byłaby prawdopodobnie gotowa wcześniej. Vanguard nadzorowany przez Naval Research Laboratory, placówkę znaną bardziej jako naukową niż wojskową, miał jednak pomóc w podkreśleniu, że misja przyszłego satelity nie ma znaczenia militarnego. Miało to znaczenie w uniknięciu dyskusji, czy przelot satelity nad obcymi krajami będzie legalny czy nie.

Pierwsze dwa loty programu Vanguard, oznaczone jako Test Vechicle TV i numerami 0, 1, 2, nie były lotami całej rakiety. Lot TV-0 i TV-1, to loty rakiet Viking. TV-0 wystrzelono 8 grudnia 1956 - miał testować system telemetrii. TV-1 wystrzelono 1 maja 1957. Miał testować człon na paliwo stałe.

Lot z ładunkiem TV-3, 6 grudnia 1957 był pierwszą amerykańską próbą wystrzelenia sztucznego satelity. Jednak zakończył się porażką i upokorzeniem USA. Ponieważ start był transmitowany przez telewizję, cała Ameryka zobaczyła, jak 2 sekundy po starcie, ledwie oderwawszy się od ziemi, rakieta eksploduje. Amerykanie i amerykańskie media określały wówczas to wydarzenie, jako ogromnie upokarzające (słowa senatora Lyndona B. Johnsona) i porażka amerykańskiego programu kosmicznego. Radzieccy delegaci przy ONZ ironicznie pytali swoich amerykańskich odpowiedników, czy przypadkiem USA nie chce przystąpić do prowadzonego przez ZSRR programu przekazywania technologii krajom zacofanym. Następnego dnia rano aukcje producenta rakiety, firmy Martin spadły tak znacząco, że o 11:50 dyrektor nowojorskiej giełdy zawiesił obrót udziałami spółki. O 13:23 obrót przywrócono, mimo to cena akcji znacząco spadła.

[edytuj] Konstrukcja

Vanguard nie posiadał stateczników. Pierwszy i trzeci stopień kierowane były dyszami wylotowymi. Systemy telemetryczne, autopilot i układ kierowania inercyjnego były umieszczone w drugim stopniu. Stopień trzeci stabilizowany był obrotowo. Ruch obrotowy inicjowało odłączenie drugiego członu.

[edytuj] Chronologia

• 19 marca 1955: USA planuje wysłanie satelity w ramach Roku Geofizyki. Dr Alan T. Waterman z National Science Foundation prezentuje prezydentowi USA, Dwightowi Eisenhowerowi, plan realizacji tego zadania.
• 29 lipca 1955: Zatwierdzenie planu przez Eisenhowera.
• 1 sierpnia 1955: specjalny komitet wyznacza Marynarkę Wojenną z programem Vanguard do wystrzelenia pierwszego amerykańskiego satelity.
• 9 września 1955: Komitet Stewarta przy Departamencie Obrony głosuje 7 do 2 za porzuceniem Projektu Orbiter (rakiet bazujących na IRBM Redstone na rzecz rozwoju rakiet bazujących na rakietach Viking. Departament Obrony upoważnia Navy Research Laboratory do prac nad programem Vanguard.
• Kontrahentem w programie Vanguard zostaje firma Martin Co.
• 11 kwietnia 1957: test sprzętu Vanguard (nadajniki, termometry, barometry, czujniki promieniowania kosmicznego i pyłu meteorytowego) na pokładzie rakiety atmosferycznej. Rakieta wznosi się na wysokość ponad 200km.
• 1 maja 1957: suborbitalny test dwuczłonowej rakiety złożonej ze zmodyfikowanej rakiety Viking i rakiety na paliwo stałe (przyszłego 3. członu). Rakieta wznosi się na wysokość ok. 194km i wykonuje założone cele.
• 1 października 1957: zakończenie budowy systemu namierzania i śledzenia dla rakiety Vanguard
• Prezydent Eisenhower, w oświadzczeniu prasowym, gratuluje Sowietom wysłania Sputnika.

1. 23 października 1957, ? GMT; s/n TV-2; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: brak; Uwagi: start udany. Start po parukrotnych, przerywanych próbach. Drugi i trzeci człon niedziałający. Udany test rozdzielenia 1. członu od 2. i wprawienia w ruch obrotowy członu trzeciego

Eksplozja rakiety Vanguard w 2. sekundzie lotu

1. 6 grudnia 1957, 16:44:35 GMT; s/n TV-3; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 1A; Uwagi: start nieudany - 2 sekundy po starcie, rakieta straciła ciąg i eksplodowała; pierwsza amerykańska próba wystrzelenia satelity - media USA określały ją wówczas, jako ogromny wstyd i porażka amerykańskiego programu kosmicznego
2. 5 lutego 1958, 07:33 GMT; s/n TV-3BU; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 1B; Uwagi: start nieudany - utrata kontroli nad rakietą w 57 sekundzie lotu
3. 17 marca 1958, 12:15:41 GMT; s/n TV-4; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 1C; Uwagi: start udany. Orbitę osiągnął trzeci stopień rakiety (COSPAR: 1958-002A)
4. 29 kwietnia 1958, 02:53 GMT; s/n TV-5; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 2A; Uwagi: start nieudany z powodu nieodpalenia się 3. członu
5. 28 maja 1958, 03:46 GMT; s/n SLV-1; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 2B; Uwagi: start nieudany - stopień 3. uzyskał niewłaściwą orbitę
6. 26 czerwca 1958, 05:00:52 GMT; s/n SLV-2; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 2C; Uwagi: start nieudany - przedwczesne wyłączenie się 2. stopnia rakiety
7. 26 września 1958, 15:38 GMT; s/n SLV-3; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 2D; Uwagi: start nieudany - 2. stopień rakiety osiągnął za małą moc

Ostatni lot rakiety Vanguard, 18 września 1959. Na pokładzie: Vanguard 3

1. 17 lutego 1959, 15:55 GMT; s/n SLV-4; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 2; Uwagi: start udany. Silnik 3. stopnia rakiety osiągnął orbitę (COSPAR: 1959-001B)
2. 14 kwietnia 1959, 02:49:46 GMT; s/n SLV-5; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 3A; Uwagi: start nieudany
3. 22 czerwca 1959, 20:16:09 GMT; s/n SLV-6; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 3B; Uwagi: start nieudany
4. 18 września 1959, 05:20:17 GMT; s/n SLV-7; miejsce startu: Przylądek Canaveral (LC18A), USA
   Ładunek: Vanguard 3; Uwagi: start udany

   

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Vanguard (rakieta)

[edytuj] Bibliografia

• Anglojęzyczna Wikipedia - hasło Vanguard rocket
• Encyclopedia Astronautica - hasło Vanguard
• Historia programu Vanguard na stronach NASA
• Oryginał dokumentacji inżynierskiej rakiety Vanguard