Z Wikipedii

Współrzędne: 52°13'43.63" N 21°0'11.9" E52.2287861 21.0033056 (Warszawa Centralna)

Warszawa Centralna
Warszawa Centralna
Dane podstawowe
Liczba peronów	4+3(W-wa Śródmieście)+1(Metro)+1(WKD)
Liczba krawędzi peronowych	8+5+2+1
Kasy	czynne
Oznaczenie Kurs'90	242
Przejście nadziemne	czynne
Przejście podziemne	czynne
Historia
Data budowy	1975
Linie przechodzÄ…ce przez stacjÄ™
Linia 1. Warszawa Centralna - Katowice
Linia 2. Warszawa Centralna - Terespol
Położenie
Położenie stacji na mapie Warszawy
strona kolej.one.pl
Galeria zdjęć na Wikimedia Commons

Perony dworca, część środkowa

Hala główna dworca

Widok budynku dworca od strony zachodniej. Z lewej widoczny fragment "Złotych Tarasów"

Końcowa (wschodnia) cześć peronu 4, w tle widoczne wejście do przejścia podziemnego na Dworzec Warszawa Śródmieście

Warszawa Centralna – największy i najważniejszy dworzec kolejowy w Warszawie. Znajduje się w Śródmieściu, przy al. Jerozolimskich 54, u zbiegu z al. Jana Pawła II, nad tunelem średnicowym, łączącym dworzec z sąsiednimi stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia. Wg kategoryzacji PKP, dworzec ma kategorię najwyższą, A.

[edytuj] Dane ogólne

Dworzec stanowi centralny punkt warszawskiej linii średnicowej. Połączony jest przejściami podziemnymi z dwiema stacjami o znaczeniu lokalnym: dworcem Warszawa Śródmieście obsługującym pociągi podmiejskie i miejskie spółek Koleje Mazowieckie i Szybka Kolej Miejska oraz dworcem Warszawa Śródmieście WKD, stanowiącym końcowy przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej.

Tuż obok Dworca Centralnego powstał w 2007 kompleks Złote Tarasy, którego najwyższa część góruje nad budynkiem dworca.

Miejsce to stanowi również jeden z najważniejszych punktów na mapie warszawskiej komunikacji miejskiej. Zespół przystankowy "Dw. Centralny" obejmuje m.in. 4 przystanki tramwajowe oraz 16 autobusowych zlokalizowanych ze wszystkich stron dworca zwłaszcza od strony kompleksu "Złote Tarasy", PKiN oraz hotelu Marriott. Aktualna informacja szczegółowa rozmieszczenia przystanków zawarta jest na stronie ZTM.

[edytuj] Historia

Do 1944 najważniejszym dworcem Warszawy był Dworzec Główny, który został zniszczony przez Niemców po powstaniu warszawskim. Lokalizacja nowego centralnego dworca kolejowego dla stolicy w obecnym miejscu została wyznaczona przez Biuro Odbudowy Stolicy już w 1946. Przez kolejne ćwierćwiecze powstało kilka koncepcji układu i budynku dworca - wszystkie autorstwa architekta Arseniusza Romanowicza - jednak na przeszkodzie ich realizacji bezustannie stawały względy finansowe, zaś funkcję tymczasowego dworca pełniła Warszawa Główna Osobowa. Na wyznaczonym miejscu wybudowano w latach 1952-1954 tymczasowy dworzec dla pociągów podmiejskich, usytuowany w wykopie i obsługiwany przez drewniane pawilony zaadaptowane z dawnych kas wyścigów konnych. Funkcjonował on do czasu otwarcia dworca Warszawa Śródmieście w 1963, a następnie miał zostać wyburzony. Z braku alternatywy ponownie otwarto go jednak po wybudowaniu drugiej pary torów na warszawskiej linii średnicowej, tym razem w celu obsługi pociągów dalekobieżnych przejeżdżających przez centrum miasta.

Czas prowizorki skończył się w 1972, kiedy to na fali propagandy sukcesu podjęto w końcu decyzję o budowie nowoczesnego dworca dalekobieżnego. Ukończono go 5 grudnia 1975 i wkrótce potem przejął on obsługę większości pociągów dalekobieżnych w Warszawskim Węźle Kolejowym^[1][2][3]. Powstał wg projektu Arseniusza Romanowicza przy współpracy Piotra Szymaniaka, przy czym w trakcie budowy projekt był wielokrotnie zmieniany, co odbiło się nie tylko na jakości robót, ale także na funkcjonalności dworca. Zrezygnowano m.in. z betonowych estakad dla pieszych prowadzących do pobliskich wieżowców Hotel Marriott i Oxford Tower. Budowę prowadzono błyskawicznie w związku z planowaną wizytą Leonida Breżniewa. Budynek nie miał odbioru technicznego przed oficjalnym otwarciem, z powodu decyzji ówczesnego Komitetu Centralnego PZPR, i praktycznie przez następne kilkanaście lat był nieustannie remontowany.

Jak na swoje czasy i dotychczasowy kształt warszawskich dworców, budynek miał duże walory funkcjonalne i estetyczne, choć nadawane mu przez ówczesną propagandę miano "najnowocześniejszego dworca w Europie" było mocno na wyrost. Dworzec posiada cztery perony znajdujące się pod ziemią, o długości 400 metrów każdy. Główna hala dworcowa wykonana jest ze stali i szkła, a jej nowatorska konstrukcja zyskała sobie uznanie w oczach ówczesnych architektów. Potężny postmodernistyczny dach do dzisiaj zaskakuje swoimi futurystycznymi kształtami i stosunkowo dobrym stanem kontrastując ze zdewastowaną resztą budynku oraz ponurymi peronami. Podczas budowy stropy, drzwi automatyczne i elewacje z blachy sprowadzono ze Szwajcarii, schody ruchome z Paryża i Brukseli zaś elektroniczne zegary z Włoch. Budynek krytykowany jest przez wielu za swą "forteczność" i związane z tym wszelkie niedogodności komunikacyjne.

Pomimo zewnętrznej lekkości dachu wnętrze Dworca Centralnego kryje w sobie znaczne utrudnienia komunikacyjne dla pasażerów. Różnica kondygnacji wynosi aż 2 piętra z hali głównej na perony. Podstawą komunikacji są wielkie schody. Schody ruchome oraz ruchome chodniki są wąskie i często wyłączane z powodów technicznych oraz oszczędnościowych. Jedyna winda (towarowa) jest dostępna tylko dla pracowników PKP. Architekt nie pomyślał o niepełnosprawnych. Od niedawna mają oni do dyspozycji jedną, wadliwą elektryczną platformę uruchamianą na syrenę, która ma przywołać pracownika dworca. Perony są nierównomiernie oświetlone na niebiesko a miejscami ukryte w mroku. Barwy większości materiałów we wnętrzach nie odbijają światła. Zaletą stacji jest komisariat Policji wraz z centrum monitoringu. Dworzec, obecnie zaniedbany tak jak wszystkie dworce kolejowe w Warszawie, stanowi kuriozum dla turystów z Europy zachodniej. Władze Warszawy rozważają możliwość modernizacji (projekt architekta Bogdana Polaka),^{[4] [5]} budowy w tym miejscu nowego dworca. Modernizacja Dworca Centralnego zostanie rozpoczęta nie wcześniej niż w 2012. Wynika to z planów PKP dot. modernizowania w pierwszej kolejności innych przystanków i dworców kolejowych w tym stacji Warszawa Zachodnia i Warszawa Wschodnia (aktualnie zdewastowanej, w złym stanie technicznym). Remont generalny ma zostać wykonany przy okazji modernizacji drugiej części tunelu średnicowego, zaplanowanej na 2009.^[6]

[edytuj] Ranking dworców

W rankingu przeprowadzonym podczas wakacji 2008 przez Gazetę Wyborczą^[7][8] Dworzec Centralny uznano za jeden z najgorszych (czwarte miejsce od końca) wśród 23 dworców największych polskich miast. Na negatywną ocenę wpłynęły: funkcjonowanie kas dworcowych (kolejki), niemiła obsługa, zła informacja (szczególnie dla turystów obcojęzycznych), fatalne oznakowanie przejść podziemnych dworca, brak oznakowania dojść do czynnych toalet w nocy, obecność tolerowanych tu przez Straż Ochrony Kolei i policję bezdomnych (fotografowanych przez turystów z zagranicy!), słabe poczucia bezpieczeństwa (mimo komisariatu kolejowego), wszechobecny brud i nieprzyjemne zapachy.

[edytuj] Dworzec w filmie i sztuce teatralnej

• Podczas budowy Dworca Centralnego utrwalono wiele scen, ukazywanych później w serialu Czterdziestolatek opowiadajÄ…cym o życiu rodziny inż. Stefana Karwowskiego, który pracowaÅ‚ przy budowie dworca.
• Krzysztof KieÅ›lowski zrealizowaÅ‚ tu w 1980 swój film dokumentalny Dworzec.
• Warszawski Dworzec Centralny bÄ™dÄ…cy miejscem schronienia bezdomnego, który okazuje siÄ™ niespodziewanie doktorem filozofii utrwalono z udziaÅ‚em czołówki najwybitniejszych polskich aktorów w filmie z 1993 pt. Komedia małżeÅ„ska.
• Warszawski Dworzec Centralny posÅ‚użyÅ‚ za sceneriÄ™ krÄ™conych w 1989 scen uzupeÅ‚niajÄ…cych film Andrzeja Å»uÅ‚awskiego "Na Srebrnym Globie".
• Na Dworcu Centralnym utrwalono sceny ukazane w filmie z 1996 pt. ZÅ‚ote Runo.
• Grzegorz Jarzyna przemieniÅ‚ antresolÄ™ dworcowÄ… w teatr. Publiczność i pasażerowie oglÄ…dali Zaryzykuj wszystko George'a F. Walkera. Premiera spektaklu odbyÅ‚a siÄ™ 4 listopada 2003, w 2007 przedstawienie zostaÅ‚o przeniesione do siedziby TR Warszawa, na MarszaÅ‚kowskÄ….
• W ramach projektu "Solidarność, Solidarność" Filip Bajon zrealizowaÅ‚ w 2005 m.in. na Dworcu Centralnym 9 minutowy film Benzyna. DzieÅ‚o w opowiada o przygodzie mÅ‚odych ludzi z kanistrem benzyny w historycznym sierpniu 1980.
• Piotr Cieplak z zespoÅ‚em Teatru Montownia zrealizowaÅ‚ w przestrzeni Dworca Centralnego spektakl "Historia o narodzeniu Pana Jezusa na Dworcu Centralnym" autorstwa Wojciecha Tomczyka. Przedstawienie miaÅ‚o premierÄ™ 26 grudnia 2003, tego dnia zagrano też drugi spektakl, po czym zdjÄ™to sztukÄ™ z afisza.
• Dworzec Centralny byÅ‚ jednym z miejsc akcji filmu Janusza Majewskiego wg scenariusza Jerzego Pilcha z 2006 pt MiÅ‚ość w przejÅ›ciu podziemnym.
• Zarówno hala Dworca Centralnego, jak i jego perony byÅ‚y miejscem akcji niektórych scen popularnego serialu Magda M. oraz filmu Nigdy w życiu.

[edytuj] Podczas budowy

• Na budowie pracowali także żoÅ‚nierze Ludowego Wojska Polskiego.
• Wg anonimowych relacji niektórych robotników znaleziono podobno ciekawe przedmioty z czasów przedwojennych oraz wojny. Nigdy nie obwieszczono tego publicznie.
• NawiÄ…zywano kontakty handlowe z Zachodem. StanowiÅ‚o to awangardÄ™ Bloku Wschodniego w czasach podporzÄ…dkowania siÄ™ ZSRR.
• CiekawostkÄ… jest fakt, iż teoretycznie nie byÅ‚o żadnych ograniczeÅ„ finansowych a jedynie Å›cisÅ‚e ograniczenia czasowe dotyczÄ…ce zakoÅ„czenia budowy w zwiÄ…zku z wizytÄ… Breżniewa na zjeździe KC PZPR. Wiele rzeczy zaprojektowano i wybudowano w szkodliwym poÅ›piechu. Niedopracowano miÄ™dzy innymi dachu, który przeciekaÅ‚ od czasu otwarcia dworca a nawet po wielokrotnych remontach. PoÅ›piesznie i nieszczelnie wykonano także wiele instalacji wodnych i kanalizacyjnych. BudowÄ™ dworca sfinansowano m.in. dziÄ™ki gigantycznym kredytom od zachodnich paÅ„stw kapitalistycznych. Kredyty zaciÄ…gniÄ™to dziÄ™ki staraniom przywódcy PRL Edwardowi Gierkowi.

[edytuj] Ciekawostki zwiÄ…zane z pierwszym okresem funkcjonowania dworca

Ta sekcja może zawierać listę informacji trywialnych, plotkarskich i tym samym niepotrzebnych w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Jeśli "nie pasują" do treści - to czy na pewno są w artykule potrzebne? Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu.

• ZwyciÄ™ski tytuÅ‚ Mister Warszawy `75 w konkursie architektury.
• Na dworcu urzÄ…dzano pokazy mody (zgodnie z tradycjÄ… w niemal każdym nowootwartym budynku w ÅšródmieÅ›ciu urzÄ…dzano pokazy polskich dyktatorów mody PRL).
• WiÄ™kszość korytarzy byÅ‚a jasna i przestronna aż do czasu wybudowania budek ze sklepikami i barami oraz reklamami.
• Zainstalowano pierwsze w Polsce chodniki ruchome na pochylniach i pierwsze w Polsce schody ruchome nie pochodzÄ…ce z ZSRR (amerykaÅ„skie z Francji).
• Na stacji czekaÅ‚y na podróżnych wózki na bagaże, aby - tak jak chciaÅ‚ architekt - nikt nie musiaÅ‚ już dźwigać ciężkich toreb i waliz (oprócz dwu-kondygnacyjnych schodów prowadzÄ…cych na perony).
• Na zachodzie zakupiono nowoczesne, maÅ‚e, jednoosobowe pojazdy do czyszczenia i odkurzania posadzek w caÅ‚ym budynku.
• Dzieci z okolicznych kamienic i bloków chÄ™tnie przybiegaÅ‚y w niedzielne popoÅ‚udnia na lÅ›niÄ…cy od nowoÅ›ci i pachnÄ…cy czystoÅ›ciÄ… dworzec aby sprawdzić jak dziaÅ‚a mechanizm reagujÄ…cy na ciężar ludzkiego ciaÅ‚a w obszarze przed wejÅ›ciem i wyjÅ›ciem uruchamiajÄ…cy automatyczne drzwi oraz duży, radziecki, barwny telewizor na antresoli. FascynacjÄ™ samoczynnie otwierajÄ…cymi siÄ™ szklanymi drzwiami uwieczniono w pierwszym odcinku legendarnego serialu 07 zgÅ‚oÅ› siÄ™ z 1976 p.t. "Major opóźnia akcjÄ™".
• Zbudowano specjalny salon dla VIPów. Pierwszym goÅ›ciem byÅ‚ Leonid Breżniew. W 2007 w salonie PKP Intercity urzÄ…dziÅ‚a pierwszÄ… w Polsce zamkniÄ™tÄ… poczekalniÄ™ na dworcu kolejowym dla posiadaczy biletów pierwszej klasy na pociÄ…gi PKP Intercity pod nazwÄ… "Strefa VIP".
• Przez kilkanaÅ›cie miesiÄ™cy PKP zatrudniaÅ‚y hostessy ubrane w bordowe mundurki. InformowaÅ‚y one ciekawskich o cenach biletów a nawet repertuarach warszawskich teatrów. Postać hostessy z Dworca Centralnego uwieczniÅ‚a Irena Kwiatkowska jako Kobieta PracujÄ…ca w peÅ‚nometrażowym odcinku Czterdziestolatka pt. "Motylem jestem, czyli romans 40-latka".

Sklepy w miejscu dawnej lokalizacji fontanny w przejściu podziemnym prowadzącym do dworca

• Na Å›rodku dworcowego przejÅ›cia podziemnego pod skrzyżowaniem Al. Jerozolimskich z ul. ChaÅ‚ubiÅ„skiego staÅ‚a biaÅ‚o-czerwona marmurowa fontanna w ksztaÅ‚cie prostokÄ…tnym. UrzÄ…dzenie sprowadzono z WÅ‚och. Do fontanny goÅ›cie przyjeżdżajÄ…cy do stolicy wrzucali monety, żeby tu kiedyÅ› powrócić. W latach 90. XX fontanna znikÅ‚a. PojawiÅ‚y siÄ™ tam sklepy, którymi zabudowano znacznÄ… część podziemi w kompleksie dworca. Tradycja wrzucania monet i sama fontanna zostaÅ‚y uwiecznione w filmie Brunet wieczorowÄ… porÄ… w scenie z udziaÅ‚em Jana Himilsbacha i dziecka mówiÄ…cego gÅ‚osem Himilsbacha.
• W innym miejscu tego samego przejÅ›cia, w latach 80. pojawiÅ‚ siÄ™ pierwszy w Warszawie i przez caÅ‚Ä… dekadÄ™ bodajże jedyny w kraju automat sprzedajÄ…cy sÅ‚odycze, przekÄ…ski i napoje. UrzÄ…dzenie znajdowaÅ‚o siÄ™ mniej wiÄ™cej w tym miejscu, gdzie obecnie swÄ… siedzibÄ™ ma McDonalds.

[edytuj] Przyszłość

• Przed Euro 2012 planowana jest także poprawa wyglÄ…du Dworca Centralnego. Nie wczeÅ›niej niż w 2013 ma rozpocząć siÄ™ budowa nowego dworca, która potrwa co najmniej dwa lata^[9]. Jest ona jednak uzależniona od kilku czynników, m.in. wyników zleconej przez PKP ekspertyzy, majÄ…cej ocenić podÅ‚oże obecnego dworca^[10] oraz od rozstrzygniÄ™cia sprawy sÄ…dowej o dzierżawÄ™ części powierzchni.

[edytuj] Zobacz też

   

Zobacz galeriÄ™ na Wikimedia Commons:
Warszawa Centralna

• kategorie dworców kolejowych
• Warszawa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Warszawa Centralna w ogólnopolskiej bazie kolejowej
• Dworzec Warszawa Centralna z satelity
• interaktywna mapa instytucji i organizacji kolejowych w Warszawie
• Budowa Dworca Centralnego - cz. 1. - film na YouTube
• Budowa Dworca Centralnego - cz. 2. - film na YouTube

Przypisy

Warszawa Centralna
Linia 1. Warszawa Centralna - Katowice
		Warszawa Zachodnia odległość: 3,082 km
Linia 2. Warszawa Centralna - Terespol
		Warszawa Wschodnia Osobowa odległość: 3,908 km

p â€¢ d â€¢ e

Przystanki i stacje kolejowe w Warszawie

Główne dworce:  W-wa Centralna • W-wa Zachodnia • W-wa Wschodnia • W-wa GdaÅ„ska • W-wa WileÅ„ska

Kolej Obwodowa:  W-wa Wola • W-wa Kasprzaka • W-wa KoÅ‚o • W-wa Zoo     

Linia Åšrednicowa:  W-wa Ochota • W-wa ÅšródmieÅ›cie • W-wa PowiÅ›le • W-wa Stadion

WKD:  W-wa ÅšródmieÅ›cie WKD • W-wa Ochota WKD • W-wa Zachodnia WKD • W-wa Reduta Ordona • W-wa Al. Jerozolimskie WKD • W-wa Raków • W-wa Salomea

Kolej NadwiÅ›laÅ„ska:  W-wa Choszczówka • W-wa PÅ‚udy • W-wa Å»eraÅ„ • W-wa ToruÅ„ska • W-wa Praga • W-wa Olszynka Grochowska • W-wa GocÅ‚awek • W-wa Wawer • W-wa Anin • W-wa MiÄ™dzylesie • W-wa Radość • W-wa Miedzeszyn • W-wa Falenica

Inne:  W-wa GoÅ‚Ä…bki • W-wa Ursus • W-wa Ursus PÅ‚n. • W-wa WÅ‚ochy • W-wa Aleje Jerozolimskie • W-wa Rakowiec • W-wa Å»wirki i Wigury • W-wa SÅ‚użewiec • W-wa OkÄ™cie • W-wa Dawidy • W-wa Jeziorki • W-wa Rembertów • W-wa WesoÅ‚a • W-wa Wola Grzybowska