Z Wikipedii

Welociraptor
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
NadrzÄ…d	dinozaury
RzÄ…d	dinozaury gadziomiedniczne
PodrzÄ…d	teropody
InfrarzÄ…d	tetanury
Takson	celurozaury
Nadrodzina	deinonychozaury
Rodzina	dromeozaury
Rodzaj	welociraptor
Nazwa systematyczna
Velociraptor
Osborn,1924
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Porównanie proporcji ciała welociraptora i przeciętnego człowieka

Welociraptor (Velociraptor) rodzaj niewielkich teropodów z rodziny dromeozaurów, dwunożny drapieżnik zamieszkujący tereny dzisiejszej Mongolii pod koniec okresu kredy 83 do 70 milionów lat temu. Obecnie wyróżniane są tylko dwa gatunki należące do tego rodzaju - Velociraptor mongoliensis i V. osmolskae.

Dinozaury te anatomicznie znacznie bardziej przypominały dzisiejsze ptaki niż gady. Ich kości nadgarstka przypominały kości ptasich skrzydeł.

Welociraptory były bardzo szybkie i dosyć zwinne (m. in. dzięki ułatwiającemu manewrowanie usztywnionemu ogonowi).

[edytuj] Dane podstawowe

Welociraptor był małym dromeozaurem, osiągał około 2.07 metrów długości, 0.8 metra wysokości w kłębie,wysokość całkowita: ok. 1 metr , waga: 15 kilogramów ^[1].

• Szybkość: ok. 50 km/h
• Rok odkrycia: 1924
• Znaczenie nazwy: szybki rabuÅ›
• Gatunki:
  • Velociraptor mongoliensis (Osborn, 1924)
  • Velociraptor osmolskae^[2] (Godefroit et al., 2008)

[edytuj] Polowanie

Welociraptor jest często przedstawiany jako zwierzę stadne, polujące w zorganizowanych watahach nawet na dużo większe ofiary, podobnie jak dzisiejsze lwy czy wilki. Jednak w rzeczywistości nie ma bezpośrednich dowodów na to, że ten drapieżnik żył w grupach. Część paleontologów przyjmuje to założenie przez analogię z deinonychem, innym przedstawicielem rodziny dromeozaurów, uważanym przez wielu naukowców za stadnego łowcę (choć i w jego wypadku dowody na życie i polowanie w stadach są kwestionowane - patrz: Deinonych). W polowaniu welociraptorowi pomagały sierpowate szpony na kończynach tylnych, które służyły do ataku i zabijania zdobyczy. Jedną z najczęstszych ofiar welociraptora był prawdopodobnie pospolity na terenach dzisiejszej Mongolii niewielki roślinożerny protoceratops.

Niezwykłe odkrycie miało miejsce w 1971 roku w Mongolii. Znaleziono dwa szkielety - drapieżcy i ofiary. Welociraptor o długości 1,8 m zaatakował równie wielkiego dinozaura rogatego i sam odniósł znaczne rany. Oba zwierzęta, wczepione w siebie pazurami i zębami straciły życie nie puszczając przeciwnika.

[edytuj] Mózg

Dromeozaury, do których należał welociraptor, to - razem z troodonami - rodzina o największym współczynniku encefalizacji (EQ) spośród wszystkich dinozaurów nienależących do ptaków^[3]. Jeden z przedstawicieli tej rodziny, bambiraptor, miał największy w stosunku do masy całego ciała mózg ze wszystkich znanych dinozaurów nie należących do ptaków; jego EQ był porównywalny z tym spotykanym u przeciętnego współczesnego ptaka.

[edytuj] Upierzenie?

Welociraptor

Pozostaje przedmiotem sporu, czy welociraptor był upierzony; często jest rekonstruowany jako taki, ze względu na występowanie piór u niektórych starszych dromeozaurów, jak sinornitozaur czy mikroraptor.

Turner i in. (2007), po przebadaniu prawej kości łokciowej okazu welociraptora oznaczonego IGM 100/981, stwierdzili występowanie struktur odpowiadających występującym u dzisiejszych ptaków wzgórkom, na których osadzone są lotki drugorzędowe. Naukowcy odkryli na kości IGM 100/981 6 takich wzgórków, szacując przy tym, że było na niej miejsce jeszcze na dodatkowych 8 wzgórków; sugeruje to występowanie u welociraptora 14 lotek drugorzędowych (dla porównania - Archaeopteryx miał ich 12, Microraptor - 18, a Rahonavis - 10). Ich zdaniem nie tylko dowodzi to występowania piór u welociraptora, ale sugeruje też, że zwierzę to - choć samo niezdolne do lotu - mogło pochodzić od latających przodków (choć autorzy zaznaczają, że u przodków welociraptora lotki mogły też spełniać funkcje inne niż umożliwianie lotu)^[4].

[edytuj] Welociraptor w kulturze masowej

Welociraptory zostały rozsławione przez książkę Michaela Crichtona "Park Jurajski" i film Stevena Spielberga pod tym samym tytułem. W rzeczywistości były jednak o połowę mniejsze, niż gady przedstawione w książce i filmie. Zwierzęta z książki i filmu bardziej odpowiadają rozmiarami deinonychom, a w książce Crichtona wprost stwierdza się, że obecnie przeważa pogląd, że "Deinonychus" to także "Velociraptor".^[5] Tezę, że gatunek Deinonychus antirrhopus należał do rodzaju Velociraptor, rzeczywiście wysunął w latach 80. XX wieku Gregory Paul^[1][6], nie została ona jednak powszechnie przyjęta wśród paleontologów. Do tego prawdopodobnie "Park Jurajski" przedstawia welociraptory jako o wiele bardziej inteligentne, niż były w rzeczywistości; w książce Crichtona stwierdza się wręcz, że są co najmniej równie inteligentne jak szympansy^[7].

Przypisy