Wieczna zmarzlina
Z Wikipedii
Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym lub (ang.) permafrostem - zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej -11 stopni Celsjusza). Obejmuje około 4/5 Alaski, większość północnej Kanady i 2/3 Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i w Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, sa też znane z Alp.
Jej głębokość na tych obszarach, na których przetrwała od plejstocenu waha się w granicach od 150-300 metrów w północnej Kanadzie (maksymalnie dochodzi tam do 700m), we wschodniej Syberii dochodzi do 1500 m. Przeważnie ma kilkadziesiąt metrów. W miesiącach letnich wierzchnia warstwa gruntu - do około 2 metrów - ulega rozmarznięciu, wskutek czego staje się on często grząskim bagnem, w głąb którego nie może (z powodu zamarzniętych głębszych warstw) wsiąknąć nadmiar wody. Sytuacja ta utrudnia rozwój roślinności, uniemożliwiając m.in. zasiedlanie pokrytych wieczną zmarzliną obszarów drzewom o głębszym systemie korzeniowym, także z powodu niedostatecznej spoistości gleby w miesiącach letnich.
Wieloletnia zmarzlina ma charakter reliktowy. Jest pozostałością zlodowacenia, które w plejstocenie obejmowało znaczną część obszarów lądowych półkuli północnej. Zanikanie zmarzliny (podobnie jak zanikanie lodowców i lądolodów) jest, wbrew obiegowym opiniom, zjawiskiem naturalnym, nie indukowanym przez człowieka.
Bliższy prawdzie jest termin "wieloletnia zmarzlina", gdyż w przyrodzie nic nie jest wieczne. Jak mawiał jeden z polskich geografów "Wieczne jest tylko odpoczywanie, zmarzlina jest wieloletnia".
Marzłoć to warstwa gruntu, leżąca na różnych głębokościach, która co najmniej przez dwa kolejne lata zachowuje temperaturę niższą niż 0°C (poniżej punktu zamarzania). Rodzaje marzłoci:
- sucha – nie zawiera lodu jako materiału spajającego (np. skała)
- wilgotna – najczęściej spotykana, lód wypełnia wolne przestrzenie gruntu lub pory skał
Typy marzłoci (ze względu na zasięg warstwy odmarzającej):
- ciągła - grunt pozostaje zamarznięty na całym obszarze, przy średniej temperaturze roku poniżej –8°C
- nieciągła – z niezamarzniętymi "wyspami", przy średniej temperaturze roku od –4°C do –8°C
- sporadyczna - płaty marzłoci w niejednolicie zamarzającym gruncie, przy średniej temperaturze roku od –1°C do –4°C
Poziom amplitudy zerowej to głębokość, na której ustają wahania temperatury wiecznej marzłoci.
Warstwy w strefie marzłoci (od powierzchni w głąb gruntu, ich grubość może być różna):
- warstwa czynna - odmarzająca w lecie (ok. 1 w ciągłej, ok. 3 m w nieciągłej zmarzlinie),
- pereletok – warstwa przejściowa, czasem odmarza, czasem pozostaje zamarznięta.
- marzłoć
- strop wieloletniej zmarzliny), "zwierciadło marzłoci", nieprzepuszczalny dla wody, odporny na ciśnienie
- spÄ…g wieloletniej zmarzliny
- talik, na terenach sporadycznej i nieciągłej marzłoci - warstwa wewnątrz wiecznej marzłoci, rozmarzająca w lecie.
Odległość pomiędzy stropem a spągiem to miąższość wieloletniej zmarzliny
[edytuj] Bibliografia
- Barry Lopez. Zamrożony pejzaż. National Geographic (polska edycja), 12.
| Steinbach: Niemcy niewolniczo pracowali dla Polaków |
 - Miliony Niemców było zmuszanych przed wypędzeniem do pracy przymusowej - nie tylko dla Związku Radzieckiego, ale także dla Polski, Czechosłowacji i Jugosławii - stwierdziła szefowa Związku Wypędzonych Erika Steinbach. - Ta wypowiedź jest skandaliczna - ocenił w TVN24 poseł Paweł Zalewski.
|
| Rosja do NATO: albo my, albo Gruzja |
 - Jeśli NATO przyjmie dla Gruzji plan na rzecz członkostwa (tzw. MAP), Rosja zerwie wszelką współpracę i kontakty z sojuszem - oświadczył stały przedstawiciel Rosji przy Pakcie Północnoatlantyckim Dmitrij Rogozin w wywiadzie dla francuskiego "Le Monde".
|
| UE obiecuje zniesienie sankcji wobec Białorusi |
 Po ociepleniu stosunków na linii USA-Białoruś, nad zniesieniem sankcji wobec Mińska - na wniosek Polski - zastanawia się też Unia Europejska. - Unia Europejska podejmie pozytywne decyzje w sprawie Białorusi, by odpowiedzieć na zwolnienie przez reżim wszystkich więźniów politycznych - mówił w Awinionie wysoki przedstawiciel ds. polityki zagranicznej UE Javier Solana. - Odnotowujemy pozytywną ewolucję władz białoruskich w niektórych sprawach - mówi szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.
|
| Polacy na Wyspach uwięzili rodaka |
 Kolejni skazani Polacy na emigracji. Angielski sąd skazał dwóch naszych rodaków na 20 miesięcy więzienia za uwięzienie i próbę wymuszenia okupu - podaje w sobotę na swych internetowych stronach lokalna gazeta "News & Star".
|
| 31 osób zginęło pod kamieniami |
 Przynajmniej 31 osób zginęło, a 23 zostały poważnie ranne, gdy na domy w kairskich slumsach Manszijet Nasser osunęło się w sobotę kamieniste zbocze.
|