Z Wikipedii

Współrzędne: 53°23'52" N 20°56'46" E53.3977778 20.9461111 (Wielbark)

Wielbark
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	szczycieński
Gmina	Wielbark
Położenie	53° 23' 52'' N 20° 56' 46'' E
Liczba mieszkańców  • liczba ludności	2943
Strefa numeracyjna (do 2005)	89
Kod pocztowy	12-160
Tablice rejestracyjne	NSZ
Położenie na mapie Polski Wielbark

Wielbark (niem. Willenberg) – wieś (do 1945 miasto) w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Wielbark.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Wielbark. Położona jest przy ujściu rzeki Sawicy do Omulwi, w otoczeniu lasów. Znajduje sie tu stacja kolejowa (linia PKP Ostrołęka - Olsztyn, Wielbark - Nidzica), przystanek PKS, apteka, ośrodek zdrowia, poczta, sklepy, karczma, stacja benzynowa, istniało kino.

[edytuj] Historia

Wielbark został założony przez komtura Fryderyka von Willenberga (1317-1327). Najpierw powstała strażnica krzyżacka, zwana Wildhaus. Wokół niej powstała osada bartników i hutników (wytwarzanie węgla drzewnego, dziegciu i smoły). Osada wzięła nazwę od strażnicy. W w 1361 r. wymieniany w dokumentach był prokurator w Wielbarku.

Murowany zamek wzniesiono pod koniec XIV w. Był on użytkowany jeszcze przez księcia Albrechta, potem popadł w ruinę. Na resztkach wzniesiono w połowie XVIII w. urząd domeny królewskiej - późniejszy ratusz. Pod koniec XIV w. przy zamku osadzano bartników, później także karczmarzy i hutników. W ten sposób powstały odrębne jednostki osadnicze: Bartniki, Rudy, Wieś Karczmarska, które wraz z Ostrówkiem (czyli dawnym zamkiem) złożyły sie na Wielbark w obecnych granicach.

Osada była położona na szlaku Warszawa - Królewiec, co sprzyjało rozwojowi. W Wielbarku rozwijało się sukiennictwo i tkactwo. w 1723 r. osada otrzymała prawa miejskie - początkowo bez Bartników, które przyłączono do miasta dopiero w 1745 r. Pod względem ludności było to jedno z najmniejszych miast na Mazurach. Okolice znane były w XIX w. z eksploatacji bursztyny. W czasie kampanii napoleońskiej, w dniach 21 stycznia - 2 lutego 1807 w Wielbarku kwaterował Napoleon. Później, bo w roku 1813 kwaterował tu car Aleksander. W czasie powstania styczniowego (1863) przez Wielbark przerzucano broń dla powstańców.

W latach 1872-1887 proboszczem w Wielbarku był ks. Jan Szadowski, działacz religijno-społeczny, obrońca mowy polskiej. Dzięki jego staraniom złożono petycję do władz pruskich, domagającą się utrzymania języka polskiego w szkołach ludowych. Był inicjatorem budowy kościoła w Wielbarku. Opracował kilka zbiorów pieśni religijnych.

W czasie I wojny światowej miasto dwukrotnie zajęły wojska rosyjskie. W 1920 internowano tu uciekające z Polski, rozbite wojska bolszewickie. We wrześniu 1939 r. węzeł kolejowy w Wielbarku został zbombardowany przez polskie samoloty. W wyniku znacznych zniszczeń w 1945 r. Wielbark utracił prawa miejskie.

[edytuj] Zabytki

• Kościół ewangelicki, wybudowany w 1721 r., został rozebrany w 1819 r., a w latach 1823-1827 wybudowano nowy kościół, wykorzystując starsze elementy. Obecnie nie jest użytkowany. Jest to duża, salowa budowla z wysuniętą od strony zachodniej wieżą, konsekrowana w 1827 r., zaliczana do ładniejszych przykładów nurtu eklektyczno-klasycyzującego Karola Fryderyka Schinka we współczesnej mu architekturze Prus.
• Neogotycki kościół katolicki p.w. św. Jana Nepomucena, wybudowany w latach 1879-1880.
• Domy z XIX w.
• Neogotycka kapliczka z 1885 r.
• Park.

Bibliografia:

• Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
• Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Gminy Wielbark
• Strona poświęcona Gminie Wielbark

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Ponieważ treść tego artykułu związanego z woj. warmińsko-mazurskim ma formę zaledwie zalążkową, pomóż nam ją rozbudować, o ile dysponujesz odpowiednimi źródłami.
Prosimy, zapoznaj się najpierw z zasadami oraz zaleceniami edytowania Wikipedii.

p • d • e

Gmina Wielbark

Siedziba gminy: Wielbark

Wsie sołeckie: Baranowo • Ciemna Dąbrowa • Głuch • Jesionowiec • Kipary • Kołodziejowy Grąd • Kucbork • Lejkowo • Lesiny Wielkie • Łatana Wielka • Nowojowiec • Olędry • Piwnice Wielkie • Przeździęk Mały • Przeździęk Wielki • Sędrowo • Szymanki • Wesołowo • Wielbark • Wyżegi • Zabiele • Zieleniec

Miejscowości niesołeckie: Borki Wielbarskie • Dąbrowa • Jakubowy Borek • Jankowo • Lesiny Małe • Łatana Mała • Łysak • Maliniak • Ostrowy • Róklas • Stachy • Wesołówko • Zapadki • Zieleniec Mały