Z Wikipedii

Wietrzenie - rozpad mechaniczny i rozkład chemiczny skał wskutek działania energii słonecznej, powietrza, wody i organizmów. Zachodzi na powierzchni Ziemi i w jej powierzchniowej strefie zwanej strefą wietrzenia (głębokość od kilku do kilkudziesięciu metrów). Produktem wietrzenia są między innymi zwietrzelina, rumowisko, glina zboczowa, arkoza. Wietrzenie można podzielić na:

• fizyczne (mechaniczne) - rozpad skaÅ‚y bez zmiany jej skÅ‚adu chemicznego, zachodzi przy czÄ™stych zmianach temperatury i wilgotnoÅ›ci (głównie w klimacie umiarkowanym)
• chemiczne - rozkÅ‚ad skaÅ‚y przy zmianie jej skÅ‚adu chemicznego, niezbÄ™dnym warunkiem do jego zaistnienia jest obecność wody, głównymi czynnikami wietrzenia chemicznego sÄ…: woda opadowa, dwutlenek wÄ™gla, tlen oraz azot
• biologiczne - to rozpad i rozkÅ‚ad skaÅ‚y pod wpÅ‚ywem dziaÅ‚ania organizmów żywych (czÄ™sto nie wyróżnia siÄ™ wietrzenia biologicznego jako oddzielnego dziaÅ‚u, uznaje siÄ™ je jako wchodzÄ…ce w skÅ‚ad wietrzenia fizycznego i chemicznego)

Spis treści 1 Wietrzenie fizyczne: 2 Wietrzenie chemiczne: 3 Wietrzenie biologiczne: 3.1 Zobacz też

[edytuj] Wietrzenie fizyczne:

• mrozowe (zamróz, kongelacja)

woda zamarzająca w szczelinach skalnych zwiększa swoją objętość o ok. 9% rozsadzając skałę; produkty: rumowiska skalne, gołoborza, pył

• insolacyjne (termiczne, sÅ‚oneczne)

charakterystyczne dla obszarów o dużych amplitudach dobowych temperatur; intensywnie przebiega w przypadku skał ciemniejszych; może występować w dwóch formach: rozpad ziarnisty na skutek różnej rozszerzalności cieplnej oraz wietrzenia skorupowego (łuszczenie się skały), czyli odrywanie przypowierzchniowej warstwy skalnej, która była najbardziej narażona na wahania temperatury

• eskudacja (solne)

krystalizująca w szczelinach skalnych sól, podobnie jak woda, zwiększa swoją objętość i rozsadza skałę; gdy proces zachodzi na powierzchni skały, tworzą się polewy i skorupy zwane lakierem pustynnym

• deflokulacja (ilaste)

skały ilaste mają właściwości higroskopijne, pod wpływem wody znacznie pęcznieją; gdy woda odparowuje, skały kruszeją i powstają szczeliny

[edytuj] Wietrzenie chemiczne:

• solucja (rozpuszczanie)

skały takie jak gipsy, chlorki, dolomity, wapienie rozpuszczają się całkowicie, natomiast margle, piaskowce ulegają częściowemu rozpuszczeniu, w czasie rozpuszczania zachodzi proces solwatacji - łączenie sie cząstek rozpuszczalnika z cząsteczkami substancji rozpusczanej

ługowanie - proces rozpuszczania i wymywania minerałow

• hydroliza

zasadowo-kwasowy rozkład minerałów

• hydratacja (uwodnienie)

przemiana minerałów bezwodnych w słabo uwodnione, nie niszczy minerałów ale zmienia ich własciwosci fizyczne np. suche iły - zwięzłe, uwilgotnione - wzrasta objętośc, spada spoistosc

• karbonatyzacja (uwÄ™glanowienie)

przekształcenie minerałów (głównie krzemianów i glinokrzemianów) w węglany

• oksydacja (utlenienie)

minerały łączą się z tlenem np. zamiana siarczków na siarczany

redukcja - pozyskiwanie elektronów walencyjnych, zmiana formy utlenienia związku z wyższego poziomu na niższy

chelatyzacja - proces produkcji przez organizmy substancji organicznych (np. hemoglobina, chlorofil, kwasy humusowe i fulwowe), w centrum związku występuje metal, który jest zwiżany z pierwiastkami C,N,H,O, proces ten powoduje dekompozycje skał, które zawierają w swym składzie metale

[edytuj] Wietrzenie biologiczne:

• mechaniczne

korzenie roślin wciskają się w szczeliny skalne i rozpychają je

• chemiczne

działanie substancji organicznych będących produktami zwierzęcymi lub roślinnych

• dziaÅ‚anie bakterii

np. bakterie beztlenowe zamieniajÄ… gips w siarkÄ™

• dziaÅ‚anie zwierzÄ…t ryjÄ…cych

przedostawanie siÄ™ wody przez nory i korytarze wspomaga wietrzenie chemiczne

Produktem wietrzenia (zarówno fizycznego jak i chemicznego) jest zwietrzelina.

Intensywność i charakter wietrzenia zależą od rodzaju skały oraz od warunków klimatycznych (głównie od ilości wody oraz temperatury). W klimacie suchym (pustynnym) przeważa wietrzenie fizyczne. W klimacie gorącym i wilgotnym - wietrzenie chemiczne.

W wyniku wietrzenia fizycznego tworzą się skały okruchowe, wskutek wietrzenia chemicznego niektóre skały chemiczne jak na przykład boksyty, lateryty, terra rossa.

Procesy wietrzenia ułatwiają erozję. Powodują powstanie gleby i tworzenie swoistych form skalnych.

[edytuj] Zobacz też

• denudacja

Soczewki kontaktowe z elektronikÄ…

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Groźny detoks

Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.

Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy

90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".

Twoje piersi tego nie lubiÄ…!

Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.

Odkryto "pogromcę plemników"

Mężczyźni, którzy codziennie spożywają produkty sojowe produkują mniej plemników, niż mężczyźni, którzy nie jedzą ich wcale - informuje pismo "Human Reproduction".

Linki: Strona g³ówna