Wikipedysta:Rdrozd/brudnopis2 - Google

Wikipedysta:Rdrozd/brudnopis2

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Biblia Tysiąclecia
Pełna nazwa Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia
Inne nazwy „Tysiąclatka”, Biblia Tyniecka
Skrót(y) BT
Kanon Katolicki
Język Polski
Opublikowanie kompletnego przekładu 1965 (wydanie I)
Księgi deuterokanoniczne Tobiasza, Judyty, 1 Machabejska, 2 Machabejska, Mądrości, Mądrość Syracha, Barucha
Wydawca Wydawnictwo Pallottinum
Przynależność religijna Katolicyzm
Wersja online http://online.biblia.pl/
Księga Rodzaju (1 Mojżeszowa) 1:1-3
Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem: ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód, a Duch Boży unosił się nad wodami. Wtedy Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!» I stała się światłość.
Ewangelia Jana 3:16
Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne.


Biblia Tysiąclecia – tłumaczenie Biblii z języków oryginalnych zainicjowane przez opactwo benedyktynów tynieckich z Krakowa, wydane przez Pallottinum. Tłumaczenie katolickie, pierwsze polskie tłumaczenie całej Biblii zrywające z tradycyjnym językiem biblijnym.

Tłumaczenie obejmuje pełny kanon katolicki, ukazało się pięć jego wydań.

Przekład przyjęty jako liturgiczny w polskim Kościele katolickim.

Spis treści

[edytuj] Historia przekładu i opis poszczególnych wydań

[edytuj] Geneza przekładu

[edytuj] Wydanie I (1965)

[edytuj] Problem języków oryginalnych

Według noty na pierwszych stronach, tłumaczenia dokonano z języków oryginalnych.

Korzystano z następujących edycji tekstów oryginalnych:

  • Do tekstu hebrajskiego (i fragmentów aramejskich) ST: Biblia Hebraica, ed. R. Kittel, A. Alt, O. Eissfeldt, Stuttgart 1945, 2 tomy - z uwzględnieniem odkryć w Qumran.
  • Do tekstu greckiego ST: Septuaginta..., ed: A. Rahlfs, Stuttgart 1943, 2 tomy.
  • Do tekstu greckiego NT: Novum Testamentum Graece at Latine, ed. A. Merk, Romae 1951.[1]

Jednak ks. Eugeniusz Dąbrowski w swoim tekście krytycznym poświęconym Biblii Tysiąclecia pisał o olbrzymim wpływie francuskiej Biblii Jerozolimskiej na polski tekst Biblii Tysiąclecia. Wg Dąbrowskiego wiele fragmentów Starego Testamentu przetłumaczono nie z hebrajskiego, a właśnie z francuskiego. Na dodatek, tłumacze czasami nie znali na tyle języka francuskiego, aby poprawnie przełożyć niektóre wieloznaczne terminy francuskie na język polski. Dąbrowski podaje przykład z księgi Ezechiela. Nagłówek w rozdziale 3 tej księgi: "Avant le siege de Jérusalem" został przetłumaczony jako "Przed stolicą w Jerozolimie", podczas gdy znaczy naprawdę "Przed oblężeniem Jerozolimy"[2]. Krytyka ta dotyczyła jednak tylko pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia, w następnych (szczególnie 3 i 5) nastąpiły znaczne zmiany.

Michał Wojciechowski wyjaśniał tę sprawę następująco : "Pierwsze wydanie Biblii Tysiąclecia spotkało się z pewną krytyką. Oprócz pojedynczych niedociągnięć zauważono korzystanie z przekładu francuskiego Biblii Jerozolimskiej. Jeśli nawet niektórzy tłumacze sięgali do niej zbyt często, samego wzorowania się na niej nie należy uważać za wadę. Gdy powstawała Biblia Tysiąclecia, Biblia Jerozolimska była właściwie jedynym nowoczesnym naukowym przekładem całego Pisma Świętego, i to nie tylko w świecie katolickim"[3].


[edytuj] "Biblia tysięcy błędów"

Najbardziej znacząca krytykę BT przeprowadził polski biblista i tłumacz, ks. Eugeniusz Dąbrowski. Swoje studium wydał w 1967 w Londynie, gdyż żadne z krajowych wydawnictw nie chciało książki opublikować.


Tych, którzy na Biblię Tysiąclecia czekali jako na ważne wydarzenie w życiu katolicyzmu polskiego spotkał niemały zawód. Jest to nie tyle "Biblia Tysiąclecia" ile Biblia tysięcy błędów, merytorycznych i formalnych, a zwłaszcza językowych ze względu na jej sakralny charakter.


  • Eugeniusz Dąbrowski: Nowy polski przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych. Krytyczna ocena tzw. Biblii Tysiąclecia. Londyn: 1967. 

[edytuj] Tłumaczenie psałterza

[edytuj] Wydanie II (1971)

[edytuj] Tekst liturgiczny

[edytuj] Wydanie III (1976)

[edytuj] Problem imienia Jahwe

[edytuj] Wydanie IV (1983)

[edytuj] Wydania pirackie w latach 80.

Na IV wydaniu Biblii Tysiąclecia oparte są też jej wersje elektroniczne.

[edytuj] Wydanie V (1999)

Na piątym wydaniu Biblii Tysiąclecia oparło się polskie wydanie Biblii Jerozolimskiej (2006), co zostało podkreślone w nocie wstępnej prymasa Polski, kardynała Józefa Glempa: Dobrze, że...


[edytuj] Ocena Biblii Tysiąclecia

[edytuj] Przyszłość Biblii Tysiąclecia

Zarówno w


[edytuj] Język tłumaczenia

Według informacji we wstępie do pierwszego wydania, celem kolegium redakcyjnego było uzyskanie współczesnego języka literackiego, odmiennego od tradycyjnego języka Biblii Wujka. Wyjaśniano to następująco:

Zapytywana ostatnio w sprawie przekładów biblijnych Stolica Apostolska wyrażała życzenie, by w nich stosować dzisiejszy nowoczesny język literacki: Toteż, kontynuując próby poczynione już u nas w kraju, postanowiliśmy - nie bez pewnego lęku i żalu - świadomie odstąpić od czcigodnej tradycji Wujkowej, gdy idzie o słownictwo i styl, zachowując jednak jego najgłębszą zasadę - dostojeństwo godne tekstu natchnionego. Pisarze święci stosowali język nie archaiczny, lecz sobie współczesny. Taki też język niech trafia do dzisiejszego słuchacza i czytelnika, dla którego pewien archaizm formy łatwo może z sobą nieść sugestię, że w Piśmie św. mowa jest tylko o czcigodnych zabytkach przeszłości.[1]

W praktyce do wydania IV widoczne były różnice w stylu między poszczególnymi księgami, tłumaczonymi przez różne osoby i co najmniej w niektórych księgach trudno mówić o współczesnym języku literackim. Styl był poprawiany i ujednolicany w kolejnych wydaniach, a niektóre księgi były tłumaczone na nowo (na przykład Księga Psalmów).

Pierwsze wydanie przekładu spotkało się z krytyką części biblistów, np. ks. Eugeniusz Dąbrowski użył określenia "Biblia tysiąca błędów".

Niejasności językowe poprawiano w kolejnych wydaniach, były one też bodźcem do rozwijania innych przekładów katolickich, takich jak Biblia Poznańska i Biblia Warszawsko-Praska.

Spotyka się twierdzenia, że główne wady pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia wynikały ze słabego poziomu polskiej biblistyki w owym czasie, że nieznane były nowe odkrycia w dziedzinie znaczenia niektórych pojęć i wyrażeń (szczególnie semityzmów). Jednak takie stanowisko nie jest uzasadnione: 10 lat po ukończeniu I wydania Biblii Tysiąclecia ukończone zostały dwa tłumaczenia Biblii: protestancka Biblia Warszawska i katolicka Biblia Poznańska. Praca nad tymi dwoma przekładami była dokonywana latami, a one same nie wymagały poważnych rewizji.

[edytuj] Źródła tłumaczenia

Pierwsze wydanie (z 1965) korzystało z następujących edycji tekstów oryginalnych:

  • Do tekstu hebrajskiego (i fragmentów aramejskich) ST: Biblia Hebraica, ed. R. Kittel, A. Alt, O. Eissfeldt, Stuttgart 1945, 2 tomy - z uwzględnieniem odkryć w Qumran.
  • Do tekstu greckiego ST: Septuaginta..., ed: A. Rahlfs, Stuttgart 1943, 2 tomy.
  • Do tekstu greckiego NT: Novum Testamentum Graece at Latine, ed. A. Merk, Romae 1951.[1]

W późniejszych wydaniach wykorzystywano nowsze wersje powyższych opracowań, przy czym dla tekstu greckiego NT korzystano także z The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren.

Według noty na pierwszych stronach, tłumaczenia dokonano z języków oryginalnych, jednak ks. Eugeniusz Dąbrowski w swoim tekście krytycznym poświęconym Biblii Tysiąclecia pisał o olbrzymim wpływie francuskiej Biblii Jerozolimskiej na polski tekst Biblii Tysiąclecia. Wg Dąbrowskiego wiele fragmentów Starego Testamentu przetłumaczono nie z hebrajskiego, a właśnie z francuskiego. Na dodatek, tłumacze czasami nie znali na tyle języka francuskiego, aby poprawnie przełożyć niektóre wieloznaczne terminy francuskie na język polski. Dąbrowski podaje przykład z księgi Ezechiela. Nagłówek w rozdziale 3 tej księgi: "Avant le siege de Jérusalem" został przetłumaczony jako "Przed stolicą w Jerozolimie", podczas gdy znaczy naprawdę "Przed oblężeniem Jerozolimy"[4]. Krytyka ta dotyczyła jednak tylko pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia, w następnych (szczególnie 3 i 5) nastąpiły znaczne zmiany.

Michał Wojciechowski wyjaśniał tę sprawę następująco : "Pierwsze wydanie Biblii Tysiąclecia spotkało się z pewną krytyką. Oprócz pojedynczych niedociągnięć zauważono korzystanie z przekładu francuskiego Biblii Jerozolimskiej. Jeśli nawet niektórzy tłumacze sięgali do niej zbyt często, samego wzorowania się na niej nie należy uważać za wadę. Gdy powstawała Biblia Tysiąclecia, Biblia Jerozolimska była właściwie jedynym nowoczesnym naukowym przekładem całego Pisma Świętego, i to nie tylko w świecie katolickim"[3].

[edytuj] Tekst liturgiczny

Biblia Tysiąclecia jest oficjalnym tłumaczeniem liturgicznym Kościoła katolickiego w Polsce. W lekcjonarzu i ewangeliarzu są zawarte teksty z 2. wydania przekładu.

Psalmy używane w liturgii mszalnej i brewiarzowej nieco się różnią od przekładu Biblii Tysiąclecia. Zostały one dla tego celu przystosowane tak, by można było je śpiewać. Tej adaptacji dokonał o. Placyd Galiński, benedyktyn z Tyńca, i poeta Marek Skwarnicki[5].

W wywiadzie udzielonym we wrześniu 2007, podczas 45. Sympozjum Biblistów Polskich w Pelpinie, ks. Waldemar Chrostowski, przewodniczący Stowarzyszenia Biblistów Polskich przyznał, że istnieje potrzeba nowego tłumaczenia Pisma Świętego, które być może w jakiejś perspektywie czasowej zastąpi tłumaczenie Biblii Tysiąclecia obecnie używanej w liturgii.[6]

[edytuj] Tłumacze poszczególnych ksiąg

(spis dotyczy wydania IV, oprac. na podstawie strony Biblia Online)

[edytuj] Spis ksiąg, sigla

[edytuj] Stary Testament

Lp. Tytuł księgi Sigla
1. Księga Rodzaju Rdz
2. Księga Wyjścia Wj
3. Księga Kapłańska Kpł
4. Księga Liczb Lb
5. Księga Powtórzonego Prawa Pwt
6. Księga Jozuego Joz
7. Księga Sędziów Sdz
8. Księga Rut Rt
9. 1 Księga Samuela 1 Sm
10. 2 Księga Samuela 2 Sm
11. 1 Księga Królewska 1 Krl
12. 2 Księga Królewska 2 Krl
13. 1 Księga Kronik 1 Krn
14. 2 Księga Kronik 2 Krn
15. Księga Ezdrasza Ezd
16. Księga Nehemiasza Ne
17. Księga Tobiasza Tb
18. Księga Judyty Jdt
19. Księga Estery Est
20. 1 Księga Machabejska 1 Mch
21. 2 Księga Machabejska 2 Mch
22. Księga Hioba Hi
23. Księga Psalmów Ps
24. Księga Przysłów Prz
25. Księga Koheleta Koh
26. Pieśń nad pieśniami PnP
27. Księga Mądrości Mdr
28. Mądrość Syracha Syr
29. Księga Izajasza Iz
30. Księga Jeremiasza Jr
31. Lamentacje Jeremiasza Lm
32. Księga Barucha Ba
33. Księga Ezechiela Ez
34. Księga Daniela Dn
35. Księga Ozeasza Oz
36. Księga Joela Jl
37. Księga Amosa Am
38. Księga Abdiasza Ab
39. Księga Jonasza Jon
40. Księga Micheasza Mi
41. Księga Nahuma Na
42. Księga Habakuka Ha
43. Księga Sofoniasza So
44. Księga Aggeusza Ag
45. Księga Zachariasza Za
46. Księga Malachiasza Ml

[edytuj] Nowy Testament

Lp. Tytuł księgi Sigla
1. Ewangelia wg św. Mateusza Mt
2. Ewangelia wg św. Marka Mk
3. Ewangelia wg św. Łukasza Łk
4. Ewangelia wg św. Jana J
5. Dzieje Apostolskie Dz
6. List do Rzymian Rz
7. 1 List do Koryntian 1 Kor
8. 2 List do Koryntian 2 Kor
9. List do Galatów Ga
10. List do Efezjan Ef
11. List do Filipian Flp
12. List do Kolosan Kol
13. 1 List do Tesaloniczan 1 Tes
14. 2 List do Tesaloniczan 2 Tes
15. 1 List do Tymoteusza 1 Tm
16. 2 List do Tymoteusza 2 Tm
17. List do Tytusa Tt
18. List do Filemona Flm
19. List do Hebrajczyków Hbr
20. List św. Jakuba Jk
21. 1 List św. Piotra 1 P
22. 2 List św. Piotra 2 P
23. 1 List św. Jana 1 J
24. 2 List św. Jana 2 J
25. 3 List św. Jana 3 J
26. List św. Judy Jud
27. Apokalipsa św. Jana Ap


[edytuj] Wydania

  1. 1965
  2. 1971
  3. 1976
  4. 1983 (faktycznie reprint wydania 3.)
  5. 1999 (ukazywały się też publikacje z tekstem V wydania NT i IV wydania ST)

Drugie wydanie (1971) zawierało znaczne zmiany stylistyczne, a niektóre księgi: Jeremiasza, Daniela i Psalmów, zostały na nowo przełożone przez innych tłumaczy.[7]

Począwszy od wydania trzeciego (1976), w wielu miejscach tłumaczenie hebr. imienia Boga JHWH zostało zmienione z "Jahwe" na "Pan".


[edytuj] Ciekawostki

  • Do czasu wydania Przekładu Nowego Świata (1994/1997), polscy Świadkowie Jehowy korzystali z Biblii Tysiąclecia, ale wyłącznie z wydań I i II, tam bowiem zachowano imię Boże "Jahwe".
  • Księgi deuterokanoniczne z Biblii Tysiąclecia przedrukowane są jako dodatek w niektórych wydaniach polskich Biblii protestanckich.
  • Biblia Tysiąclecia była ulubionym przekładem Jana Pawła II, który wykorzystywał ją do przygotowania swoich pism w języku polskim.
  • Łączny nakład Biblii Tysiąclecia osiągnął do 2000 r. ok. 4 milionów egzemplarzy, głównie w przedrukach nieautoryzowanych [3].
  • Od listopada 2006 nakładem wydawnictwa Hachette co dwa tygodnie ukazują się kolejne księgi Biblii Tysiąclecia ilustrowane obrazami. Dostępne są w prenumeracie oraz kioskach.[8]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Z uwag wstępnych kolegium redakcyjnego do pierwszego wydania
  2. ↑ ks. Eugeniusz Dąbrowski - Nowy polski przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych. Krytyczna ocena tzw. Biblii Tysiąclecia. s. 21 (cyt. za [1]
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Raymond E. Brown SS, D. W. Johnson SJ, Kevin G. O'Connel SJ, Michał Wojciechowski, Tekst i przekłady Pisma Świętego, w: Katolicki komentarz biblijny, Warszawa 2000, s. 1705. ISBN 83-7146-080-5
  4. ↑ ks. Eugeniusz Dąbrowski - Nowy polski przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych. Krytyczna ocena tzw. Biblii Tysiąclecia. s. 21 (cyt. za [2]
  5. ↑ ks. Julian Warzecha SAC, Psallite Domino. Śpiewajcie Panu psalm (Ps 97,5), "Nasz Prąd" nr 56, kwiecień-czerwiec 2006, s. 20-21.
  6. ↑ Pelplin: 45. Sympozjum Biblistów Polskich, e-kai.pl, 20.09.2007
  7. ↑ Słowo wstępne redakcji naukowej do drugiego wydania
  8. ↑ Ilustrowana Biblia Tysiąclecia, Radio Vaticana, 2006-11-04

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne


p • d • e
Polskie przekłady Biblii
p • d • e
Przekłady historyczne (XV-XIX w.)

Katolickie: Biblia królowej Zofii • Biblia Leopolity • Biblia Jakuba Wujka

Protestanckie: Biblia Brzeska • Biblia Nieświeska • Biblia Gdańska
Tylko Nowy Testament: Stanisława Murzynowskiego • Marcina Czechowica • Walentego Szmalca • Bolesława Goetze (+Psalmy)

 
p • d • e
Przekłady współczesne (XX-XXI w.)

Katolickie: Biblia Tysiąclecia • Biblia Poznańska • Biblia Warszawsko-Praska • Biblia Lubelska • Biblia Paulistów

Tylko Nowy Testament: Eugeniusza Dąbrowskiego • Seweryna Kowalskiego • Przekład na Wielki Jubileusz

Protestanckie: Biblia Warszawska • Nowa Biblia Gdańska

Tylko Nowy Testament: Słowo Życia • Współczesny Przekład • Biblia Ewangeliczna: Przekład dosłowny • Przekład literacki

Inne: Biblia Ekumeniczna • Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata • Biblia w przekładzie mariawickim

Specjalistyczne: Polskie synopsy Ewangelii • Hebrajsko-polski Pięcioksiąg

Literackie: Czesława Miłosza • Romana Brandstaettera

Adaptacje gwarowe i środowiskowe: Dobra Czytanka wg św. ziom'a Janka • Biblia Ślązoka • Przekład na gwarę góralską

 
 

[[Kategoria:Polskie przekłady Biblii|Tysiąclecia, Biblia]] [[Kategoria:Katolickie przekłady Biblii|Tysiąclecia, Biblia]]


UPR apeluje o dotrzymanie obietnicy likwidacji poboru
Unia Polityki Realnej apeluje do Ministra Obrony Narodowej o dotrzymanie obietnicy i zakończenie poboru do wojska w 2008 roku .
Krajowa "czwórka" już odblokowana
Przejezdna jest już droga krajowa nr 4 w miejscowości Świlcza (Podkarpackie). Przed południem doszło tam do zderzenia dwóch samochodów osobowych.
TK zbada przepis o "pomówieniu narodu polskiego"
Do 19 września Trybunał Konstytucyjny odroczył wydanie wyroku w sprawie przepisu przewidującego karę do 3 lat więzienia za "publiczne pomówienie narodu polskiego" o udział, organizowanie lub odpowiedzialność za zbrodnie komunistyczne lub nazistowskie.
"Dorodne" winobranie - 5 promili w wydychanym powietrzu
Ponad 5 promili alkoholu w wydychanym powietrzu miał 31-letni mieszkaniec Zielonej Góry, śpiący na jednym z placów miasta. Mężczyzna brał udział w winobraniu, które w sobotę rozpoczęło się w Zielonej Górze.
Krajowa "czwórka" zablokowana
Po wypadku zablokowana została droga krajowa nr 4 w miejscowości Świlcza (Podkarpackie). Doszło tam do zderzenia dwóch samochodów osobowych.
Linki: Strona gwna