Z Wikipedii

Wojna polsko-austriacka V koalicja antyfrancuska, wojny napoleońskie
Bitwa pod Raszynem
Data	10 kwietnia - 14 października 1809
Miejsce	Księstwo Warszawskie, Galicja
Wynik	zwycięstwo Polaków, powiększenie terytorium Księstwa Warszawskiego
Strony konfliktu Księstwo Warszawskie, Saksonia Austria Dowódcy Józef Poniatowski

Pozbawione osłony wojsk francuskich Księstwo Warszawskie mogło liczyć jedynie na pomoc wojsk saskich

Wojna polsko-austriacka – wojna będąca częścią wojny Napoleona z V koalicją, prowadzona jednak samodzielnie przez wojska polskie pod dowództwem Wodza Naczelnego Wojsk Polskich księcia Józefa Poniatowskiego, przy wsparciu wojsk saskich.

Po wybuchu w kwietniu 1809 nowej wojny austriacko-francuskiej, liczący 32 tys. korpus wojsk austriackich dowodzony przez arcyksięcia Ferdynanda d'Este uderzył na Księstwo Warszawskie. Nie było w nim wtedy wojsk francuskich, zaś polskie liczyły tylko 14 tys. żołnierzy. Niewielka liczba żołnierzy polskich wynikała z faktu zaangażowania przez Napoleona większości wojsk Księstwa w kampaniach poza granicami kraju. Stacjonujące na miejscu siły pozostawały pod dowództwem ks. Poniatowskiego. Postanowił on stawić opór Austriakom na przedpolach Warszawy. Po nierozstrzygniętej bitwie 19 kwietnia pod Raszynem Austriacy zajęli Warszawę. Gen. Poniatowski oddał nieufortyfikowaną stolicę i przegrupował swoje siły na prawą stronę Wisły. Próbujący ścigać Polaków Austriacy zostali pobici w bitwachw w Raszynie-Falentach, Sandomierzu, pod Grochowem i Górą Kalwarią (gdzie gen. Sokolnicki wziął ponad 1000 jeńców). Zmusiło ich to do pozostania na lewym brzegu.

Wojska polskie kontynuowały natarcie na południe, do Galicji (zaboru austriackiego). Trzymając się przy tym blisko Wisły tak, aby kontrolować sytuację. W ramach marszu spod Zamościa, i wejścia do Galicji Piotr Strzyżewski 27 maja 1809 r., ze swoim oddziałem, ruszył na południe, w kierunku na Sokal i na Lwów, skierował się na Busk, Brody, Złoczów. Prezesem polskiego rządu złoczowskiego mianował Tomasza Dąbskiego, a wiceprezesem Kownackiego. P. Strzyżewski pospieszył na uczynione od obywateli wezwanie do Tarnopola, gdzie nominował miejscowe władze cyrkułowe z prezesem Michałem Konopką i z wiceprezesem Zabilskim. I tu zgłosił się do Strzyżewskiego chorąży krzemieniecki Gabriel Rzyszczewski, wraz z 300 konnymi i z oddziałami kawalerii hr. Marcin Tarnowski - 60 ludźmi, hr. Adam Potocki ze 200 konnymi, Józef Dwernicki, hr. Dulski oraz Augustyn Trzecieski, każdy ze 100 ludźmi. Organizacją piechoty miał w Tarnopolu zająć się Józef Marchocki i starano się formować batalion strzelców. W sumie oddział P. Strzyżewskiego liczył ok. 1200 ludzi nie licząc formującej się piechoty. Do powstańczego miasta zdążały piesze i konne oddziały z cyrkułów Stryjskiego i Samborskiego, zorganizowane przez kpt. Piotra Terleckiego. Ruszyła kampania 1809 r. przeciw Austrii pod Tarnopolem, Wieniawką, Chorostkowem, Brzeżanami, Adamówką i Zaleszczykami, gdzie doszło do bitwy przeciw gen. Bickingowi w dniu 18 czerwca 1809 r. (Np. w czasie wojny z Austrią, na wieść o nadchodzącym wojsku polskim uformowano w Brzeżanach szwadron kawalerii pod dowództwem Alojzego Cykowskiego, a zarządca dóbr książąt Lubomirskich. Nowicki wystawił kompanię strzelców z dóbr Brzeżany). W sumie oblicza siły płk Piotra Strzyżewskiego(1777-1854) na 250 kawalerzystów liniowych, 400 ochotników konnych, 300 strzelców pieszych oraz 4 000 pospolitego ruszenia.

Rezultatem działań wojennych na południu kraju, było zajęcie Lublina, Sandomierza, Zamościa (w wyniku nocnego ataku na fortecę w ręce polskie dostało się 2000 jeńców i 40 armat), Lwowa i Krakowa. Zmusiło to główny korpus austriacki do opuszczenia Warszawy i podjęcia kontrofensywy, ale po klęsce wojsk austriackich w bitwie z Francuzami pod Wagram i wystąpieniu przeciw nim Rosji, sprzymierzonej na krótko z Francją, wojska austriackie opuściły terytorium Księstwa Warszawskiego.

2 czerwca 1809 na wyzwolonych ziemiach Galicji Wschodniej i Galicji Zachodniej książę Józef Poniatowski powołał w imieniu cesarza Napoleona I Rząd Centralny Wojskowy Tymczasowy Obojga Galicji.

[edytuj] Skutki wojny

Zwycięska kampania sił polskich przyniosła (w połączeniu ze skutkami wojny francusko-austriackiej i bitwy pod Wagram korzyści terytorialne i konsekwencje historyczne.

Księstwo Warszawskie powiększyło się w 1809 o obszar III (tzw. Nowa Galicja) i częściowo I zaboru austriackiego (rejon Zamościa). Przyniosło to wzrost terytorium państwa z 103 do 155 tys. km², a ludności z 2,6 do 4,3 mln osób. Nowe nabytki podzielone zostały na 4 departamenty (krakowski, lubelski, radomski i siedlecki) i 40 powiatów. Bogaty w złoża soli rejon Wieliczki stał się autonomicznym okręgiem pod wspólną administracją Księstwa i Austrii. Część zaboru austriackiego, a mianowicie obwód tarnopolski, przekazany został Rosji, podobnie jak wcześniej obwód białostocki, część zaboru pruskiego, przy utworzeniu Księstwa Warszawskiego w 1807.

Tereny opanowane przez działania Piotra Strzyżewskiego na Lwowszczyźnie i Tarnopolszczyźnie, a będące objęte tworzącą się administracją polską Napoleon Bonaparte 14 października 1809 w traktacie pokojowym w Schönbrunn, kończącym wojnę z Austrią roku 1809 przekazał te tereny Rosji, ufając w przyjaźń z carem Aleksandrem. Wobec radości wygranej wojny obronnej i powiększenia Księstwa nie rozbudziło to tak jak po pokoju w Tylży (w roku 1807: białostocczyznę Rosji a Żuławy, Warmię i Mazury Prusom, a także wyodrębniając Gdańsk w wolne miasto) negatywnych nastrojów wśród Polaków.

Utworzona w ten sposób nowa południowa granica Księstwa Warszawskiego, po utworzeniu Królestwa Polskiego w 1815 przetrwała w zasadzie bez zmian jako granica rosyjsko-austriacka do 1914.

[edytuj] Bitwy i główne wydarzenia wojny austriacko-polskiej

• Bitwa pod Raszynem (19 kwietnia)
• Bitwa pod Grochowem (25 kwietnia)
• Bitwa pod GórÄ… KalwariÄ… (2-3 maja)
• ZajÄ™cie Lublina (14 maja)
• Atak na fortyfikacje Sandomierza i zajÄ™cie tego miasta (18 maja)
• Atak na fortecÄ™ w ZamoÅ›ciu i zajÄ™cie tego miasta (20 maja)
• ZajÄ™cie Lwowa (27 maja)
• Bitwa pod Jankowicami (11 czerwca)
• Bitwa pod Zaleszczykami, 18 czerwca 1809
• Obrona zamku sanockiego pod dowództwem gen. Ksawerego Krasickiego przed austriakami (czerwiec)
• Bitwa pod Gorzycami (inna nazwa: bitwa pod Wrzawami) (12 czerwca)
• Odbicie Sandomierza przez siÅ‚y arcyksiÄ™cia Ferdynanda (18 czerwca)
• Bitwa pod JeziornÄ… (na Lwowszczyźnie, 1 lipca 1809, pod dowództwem Piotra Strzyżewskiego)
• Bitwa pod ZagroblÄ… (na Lwowszczyźnie, 3 lipca 1809, pod dowództwem Piotra Strzyżewskiego)
• Książę Poniatowski rozpoczyna ofensywÄ™ z rejonu Radomia na poÅ‚udnie (5 lipca)
• Starcia forpoczty Rożnieckiego pod Krakowem (14 lipca)
• Wkroczenie ksiÄ™cia Poniatowskiego do Krakowa (15 lipca)
• Ziemie wyzwolone z wyjÄ…tkiem rejonu Lwowa przyÅ‚Ä…czone traktatem do KsiÄ™stwa Warszawskiego (14 października)
• Bitwa pod ChmielówkÄ… (na Lwowszczyźnie, 16-18 lipca 1809, pod dowództwem Piotra Strzyżewskiego)

[edytuj] Źródło

• B. PawÅ‚owski - Historia wojny polsko-austriackiej 1809 roku, Warszawa 1935
• J. DudziÅ„ski - DziaÅ‚ania Piotra Strzyżewskiego w Galicji Wschodniej w czasie wojny polsko-austriackiej roku 1809 [1]

[edytuj] Zobacz też

• Bitwy i potyczki epoki napoleoÅ„skiej
• Konflikty zbrojne w historii Polski

p â€¢ d â€¢ e

Armia Księstwa Warszawskiego

Naczelni wodzowie wojsk polskich X.W. * Wielka Armia * Legia Polsko-Włoska * Legia Nadwiślańska * Dywizja Polska

Dywizje: 1 Dywizja * 2 Dywizja * 3 Dywizja 1812: Dywizja Jazdy Rożnieckiego * 4 Dywizja Kamieńskiego * 16 Dywizja Zajączka * 17 Dywizja Dąbrowskiego * 18 Dywizja Kamienieckiego 1813: Dywizja Kawalerii Sułkowskiego * 7 Dywizja Sokolnickiego * 26 Dywizja Kamienieckiego * 27 Dywizja Krasińskiego

Pułki piechoty: 1 * 2 * 3 * 4 * 5 * 6 * 7 * 8 * 9 * 10 * 11 * 12 * 13 * 14 *15 * 16 * 17 * 18 * 19 * 20 * 21 * 22 ułanów: 2 * 3 * 4 * 6 * 7 * 8 * 9 * 11 * 12 * 15 * 16 * 17 * 18 * 19 * 20 * Pułk Krakusów huzarów: 10 * 13 kirasjerów: 14 szaserów: 1 * 4 * 5 * 21 artylerii: artylerii pieszej * artylerii konnej