Wybory w Polsce
Z Wikipedii
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka Polski |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| WÅ‚adza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| WÅ‚adza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| WÅ‚adza sÄ…downicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| SamorzÄ…d terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (po 1989):
prezydenckie: |
Wybory w Polsce obecnie przeprowadza się dla wyboru Prezydenta RP (wybory prezydenckie), posłów na Sejm i senatorów (wybory parlamentarne), posłów do Parlamentu Europejskiego (wybory europejskie), a także radnych sejmików województw, rad powiatów i gmin oraz prezydentów lub burmistrzów miast i wójtów (wybory samorządowe).
Za organizację i przebieg wyborów odpowiada w Polsce Państwowa Komisja Wyborcza wraz z jej organem wykonawczym – Krajowym Biurem Wyborczym.
Spis treści |
[edytuj] Historia wyborów w Polsce
[edytuj] I Rzeczpospolita
Wybory w Polsce mają długą tradycję, od czasów pierwszego Sejmu walnego w 1493 r., który był przedstawicielstwem szlachty wybranej na sejmikach ziemskich; Sejm zwoływany był co 2 lata na okres 6 tygodni, sejmiki zaś wybierały po 2 posłów (związanych instrukcjami).
W czasach I Rzeczypospolitej najdonioślejsze znaczenie miał wybór monarchy, dokonywany w wyniku wolnej elekcji, zorganizowanej po raz w 1573 r. Pierwszym królem wybranym w drodze wolnej elekcji był Henryk Walezy, ostatnim – wybranym w 1764 r. – Stanisław August Poniatowski. Instytucja elekcji viritim przetrwała aż do upadku państwa po III rozbiorze w 1795 r., będąc - obok liberum veto - w znacznej mierze przyczyną zagłady Rzeczypospolitej. Konstytucja 3 Maja przewidywała ustanowienie dziedzicznej monarchii, tron oddając dynastii Wettinów.
[edytuj] II Rzeczpospolita
Pierwsze na ziemiach polskich demokratyczne wybory do Sejmu Ustawodawczego (powszechne, tajne, równe i bezpośrednie), z proporcjonalnym podziałem mandatów (wybory pięcioprzymiotnikowe) odbyły się 19 stycznia 1919, niedługo po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918; dekret Naczelnika Państwa o ordynacji wyborczej czynne i bierne prawo wyborcze przyznawał także kobietom — prawa wyborcze przysługiwały wszystkim obywatelom, liczącym 21 lat w dniu rozpisania wyborów, bez różnicy płci.
Konstytucja marcowa utrzymała powszechność praw wyborczych, ograniczając jedynie cenzus wieku w wyborach do Senatu: 30 lat dla czynnego, i 40 lat dla biernego prawa wyborczego. Wybory parlamentarne do Sejmu i Senatu przeprowadzono w 1922, 1928 i w 1930 (tzw. wybory brzeskie).
Konstytucja kwietniowa, wprowadzająca system prezydencki, zmieniła system wyborów na nieproporcjonalne i nie całkiem wolne – 1/3 senatorów mianował Prezydent RP. W tym systemie przeprowadzono wybory 1935 i 1938 r., co do których uczciwości istnieją współcześnie wątpliwości.
[edytuj] Polska Rzeczpospolita Ludowa
W okresie powojennym pierwsze wybory zorganizowano w 1947 r. w celu wyłonienia członków Sejmu Ustawodawczego. Ich wyniki sfałszowano, oddając władzę w ręce komunistów. W PRL-u ordynacja wyborcza "bez skreśleń" stwarzała jedynie pozory demokracji, preferując wyłącznie kandydatów PZPR. Wybory odbywały się regularnie, regularnie również były fałszowane.
[edytuj] III Rzeczpospolita
Następne (częściowo) wolne wybory odbyły się 4 czerwca 1989 r. Zgodnie z ustaleniami Okrągłego Stołu w wolnych wyborach wybrano wszystkich senatorów oraz 35% posłów (tzw. Sejm kontraktowy), pozostałe miejsca zagwarantowane były dla PZPR i partii satelickich. Wybory te uznaje się często za początek III Rzeczypospolitej, w której odbywają się całkowicie wolne wybory pięcioprzymiotnikowe.
[edytuj] Zobacz też
 |
|
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Demokracja urn - Tygodnik "Wprost", Nr 1192 (09 października 2005)
- Strona Państwowej Komisji Wyborczej
| Rozmowy o tarczy na kamiennej Å‚aweczce |
 - Zapadły pewne konkrety organizacyjne w sprawie tarczy antyrakietowej - poinformował Lech Kaczyński po spotkaniu z George'm W. Bushem w Jerozolimie. Prezydent "poskarżył się" też, że rozmowa, która dotyczyła także Gruzji, toczyła się przy lodowatym wietrze na kamiennej ławeczce.
|
| Konflikt Bush - Obama z PolskÄ… w tle |
 Rozmawiać z terrorystami to tak, jakby próbować powstrzymać Hitlera przed atakiem na Polskę - tak George Bush podsumował zapowiedzi Baracka Obamy, że zamierza rozmawiać z przywódcami państw wrogich USA. Na dodatek zrobił to w Knesecie, w przemówieniu krytykującym politykę appeasmentu. Na odpowiedź Obamy nie trzeba było długo czekać.
|
| PrzeproszÄ… za "polskie obozy koncentracyjne" |
 Minister Radosław Sikorski rozmawiał z brytyjskim ambasadorem w Polsce na temat publikacji północnoirlandzkiego "Tyrone Courier" - mówi tvn24.pl rzecznik MSZ Piotr Paszkowski. W środę gazeta wydrukowała relację z wizyty w "polskich obozach koncentracyjnych". Wydawca gazety zapewnił w rozmowie z dziennik.pl, że przeprosi Polaków za to stwierdzenie.
|
| Zobacz Donalda Tuska na Machu Picchu |
 Zapierające dech w piersiach widoki, niezwykła architektura i serdeczne przyjęcie przez przez potomków Inków. Premier Donald Tusk razem z żoną Małgorzatą zwiedzał ruiny słynnego miasta Inków Machu Picchu.
|
| Wymordował rodzinę, bo wstydził się długów |
 39-letni Austriak Reinhard S., który zamordował żonę, siedmioletnią córkę, rodziców i teścia, zeznał, że popełnił tę zbrodnię, ponieważ wstydził się długów - ponad 300 tysięcy euro - poinformowała w czwartek austriacka policja. Mężczyzna zadłużył się na spekulacyjnych transakcjach giełdowych.
|