Z Wikipedii

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Rok założenia	1934
Adres	ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. centrali: (0-22) 623-30-00
Prezes	Sylwester Rypiński
Strona www

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oficjalny skrót ZUS) – państwowa instytucja publicznoprawna realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce.

Zakres działania, zadania i funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określają art. 66-72 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.) oraz statut ZUS (Dz. U. z 2008 r. Nr 28, poz. 164).

Główna siedziba Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Centrala ZUS) znajduje się w Warszawie przy ulicy Czerniakowskiej 16.

[edytuj] Historia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych został utworzony w 1934 na mocy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Rozporządzenie to doprowadziło do połączenia 5 instytucji (Izby Ubezpieczeń Społecznych, Zakładu Ubezpieczenia na Wypadek Choroby, Zakładu Ubezpieczenia od Wypadków, Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych, Zakładu Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników) w jeden podmiot, nazwany Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

W 1955 ZUS został zlikwidowany, a jego funkcje przejęły związki zawodowe, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej oraz rady narodowe. Jednak już w 1960 doszło do jego reaktywowania i od tego czasu nieprzerwanie funkcjonuje do dziś.

[edytuj] Najważniejsze zadania

• Realizacja przepisów o ubezpieczeniach spoÅ‚ecznych,
• Dysponowanie Å›rodkami finansowymi Funduszu UbezpieczeÅ„ SpoÅ‚ecznych (FUS), Funduszu Rezerwy Demograficznej (Å›rodki FRD mogÄ… być uruchomione najwczeÅ›niej w 2009 r.) oraz Funduszu Alimentacyjnego w stanie likwidacji,
• Realizacja umów i porozumieÅ„ miÄ™dzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeÅ„ spoÅ‚ecznych oraz kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolnoÅ›ci do pracy.

[edytuj] Stawki składek ubezpieczeniowych

Stawki składek ubezpieczeniowych na rok 2007:

• Ubezpieczenia emerytalne: 19,52% podstawy wymiaru skÅ‚adki (pÅ‚atnik i ubezpieczony opÅ‚acajÄ… po poÅ‚owie).
• Ubezpieczenia rentowe: 13% podstawy wymiaru skÅ‚adki (pÅ‚atnik i ubezpieczony opÅ‚acajÄ… po poÅ‚owie); od 01.07.2007 obowiÄ…zuje obniżona skÅ‚adka: 10%, przy czym ubezpieczony pÅ‚aci 3,5%, natomiast pÅ‚atnik - 6,5%.Od 2008 obowiÄ…zuje 6% przy czym ubezpieczony pÅ‚aci 1,5%, pÅ‚atnik 4,5%.
• Ubezpieczenia chorobowe: 2,45% podstawy wymiaru skÅ‚adki (opÅ‚acane przez ubezpieczonego).
• Ubezpieczenia wypadkowe: 0,67% do 3,60% (w zależnoÅ›ci od PKD) podstawy wymiaru skÅ‚adki (ogólnie przyjÄ™ta stawka to 2,45%, opÅ‚acane przez pÅ‚atnika).^[1]

[edytuj] Inne ubezpieczenia

Pozostałe ubezpieczenia pobierane przez ZUS, przekazywane innym instytucjom:

• Zdrowotne – 9% podstawy wymiaru skÅ‚adki, przekazywane do NFZ
• Fundusz Pracy – 2,45%, przekazywane do instytucji rynku pracy (PUP, WUP)
• Fundusz Gwarantowanych ÅšwiadczeÅ„ Pracowniczych – 0,10%, przekazywane FGÅšP

[edytuj] Struktura organizacyjna ZUS

• Prezes ZUS – powoÅ‚ywany jest przez Prezesa Rady Ministrów
• ZarzÄ…d – liczy od 2 do 4 czÅ‚onków powoÅ‚ywanych przez RadÄ™ NadzorczÄ… na wniosek Prezesa ZUS
• Rada Nadzorcza (powoÅ‚ywana na piÄ™cioletniÄ… kadencjÄ™) w tym:

czterech członków Rady, w tym przewodniczącego, powołuje się na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji pracodawców, również po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji związkowej, jednego członka Rady powołuje się na wniosek ogólnokrajowych organizacji emerytów i rencistów.

W skład ZUS wchodzi Centrala Zakładu oraz terenowe jednostki organizacyjne, którymi są oddziały oraz podlegające im inspektoraty i biura terenowe (oddziały wojewódzkie zostały zniesione 6 marca 2008 r.).

[edytuj] Sytuacja finansowa

W praktyce ZUS od wielu lat jest instytucją deficytową i dofinansowywaną z budżetu państwa. W systemie działającym do 1999 roku w oparciu przepisy wywodzące się z PRL niekorzystny trend demograficzny oraz ogólny kryzys ekonomiczny spowodował ryzyko kryzysu emerytalnego. Do 1981 roku składka emerytalna wynosząca 25% pensji nie wystarczała na pokrycie świadczeń i była konsekwentnie podnoszona do 38% pod koniec lat 80., by w latach 90. sięgnąć 45% wynagrodzenia. W latach 90. ZUS był nadal corocznie dofinansowany ze skarbu państwa kwotami sięgającymi 16 mld nowych złotych (1995). Zgodnie z prognozami, przy utrzymaniu starego systemu, w 2020 roku składka musiałaby wzrosnąć do 70% wynagrodzenia^[2].

Sytuację finansową ZUS miała poprawić reforma emerytalna w 1999 roku, która wprowadziła mieszany system redystrybutywno-kapitałowy (I i II Filar ZUS) oraz szereg mechanizmów bezpieczeństwa takich jak Fundusz Rezerwy Demograficznej. Fundusz miał gromadzić środki na kompensację tzw. "powojennego wyżu demograficznego", który według przewidywań zwiększy liczbę osób pobierających świadczenia o 60%. Fundusz miał być zasilany m.in. zyskami z prywatyzacji^[3] i do 2009 roku miał zgromadzić 20 mld złotych. Wobec faktu, że do 2005 roku udało się zgromadzić zaledwie 1,5 mld złotych^[4] realne jest ryzyko, że Fundusz nie spełni swojego zadania.

Według prognoz ZUS w latach 2009-2013 na wypłatę emerytur może zabraknąć 157-265 mld złotych^[5][6].

[edytuj] Krytyka działań ZUS

W 1999r. w wyniku transakcji z firmą "Infolex" łódzki oddział ZUS kupił za 25 milionów złotych biurowiec i grunty, podczas gdy, jak się okazało, szacunkowa wartość nieruchomości wynosiła ok. 11 mln. Prokuratura wszczęła śledztwo i w wyniku procesu 11 lipca 2008r. łódzki sąd rejonowy skazał byłego dyrektora oddziału łódzkiego ZUS Bolesława Parzyjagłę na wyrok 2-óch lat więzienia w zawieszeniu na pięć lat za działanie na szkodę ZUS i narażenie go na stratę 14,5 mln zł.^[7]

Krytykowany jest sposób wdrożenia Kompleksowego Systemu Informatycznego (KSI), budowanego od 1999 roku przez firmę Prokom (obecnie Asseco). Przede wszystkim zwracano uwagę na błędy funkcjonowanie systemu i brak egzekwowania ich naprawy ze strony zamawiającego oraz zawyżone koszty budowy systemu^[8].

Liczne kontrowersje wokół ZUS-u budzi fakt, iż pomimo jego złej sytuacji finansowej zarządy niektórych oddziałów ZUS podejmowały się budowania nowych siedzib zakładu, których koszty pochłaniały wiele milionów złotych (tzw. "pałace ZUS")^{[9] [10] [11]}

Co pewien czas usłyszeć można o kontrowersyjnych decyzjach wydawanych przez zarządców ZUS, jak:

• w 2007r., nauka j. angielskiego dla ówczesnej prezes Aleksandry Wiktorow i jej ówczesnego zastÄ™pcy RypiÅ„skiego (koszt 13 tys. zÅ‚/miesiÄ…c)^[12]

W styczniu 2008 Gazeta Wyborcza poinformowała, że ZUS nie przelał na konta emerytalne milionów kobiet składek za urlopy macierzyńskie i wychowawcze w latach 1999-2001, przez co mogą otrzymać one niższe emerytury. ZUS tłumaczy to błędem systemu komputerowego^[13].

Przypisy

[edytuj] Prezesi ZUS (od 1960)

• Stefan BÄ™dkowski od kwietnia 1960 do listopada 1981
• Henryk BiaÅ‚czyÅ„ski od listopada 1981 do listopada 1983
• Ireneusz SekuÅ‚a od grudnia 1983 do lutego 1988
• Zofia TarasiÅ„ska od marca 1988 do stycznia 1990
• Wojciech TopiÅ„ski od lutego 1990 do sierpnia 1991
• Lech Milewicz od wrzeÅ›nia 1991 do 1 sierpnia 1995
• Anna BaÅ„kowska od 1 sierpnia 1995 do stycznia 1998
• StanisÅ‚aw Alot od stycznia 1998 do 8 października 1999
• LesÅ‚aw Gajek od 8 października 1999 do 18 maja 2001
• Aleksandra Wiktorow od 18 maja 2001 do 1 czerwca 2007
• PaweÅ‚ Wypych od 1 czerwca 2007 do 26 listopada 2007
• Sylwester RypiÅ„ski od 26 listopada 2007

[edytuj] Zobacz też

• Ubezpieczenia spoÅ‚eczne
• Emerytura
• PÅ‚atnik
• Janosik
• przeglÄ…d zagadnieÅ„ z zakresu ekonomii

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona ZUS
• Elektroniczny UrzÄ…d Podawczy ZUS
• Serwis obsÅ‚ugi klientów ZUS
• Wysokość przyszÅ‚ej emerytury z ZUS
• Informacje z zakresu informacji o stanie konta osoby ubezpieczonej w ZUS

Informacje NIK o o wynikach kontroli:

• wykonania zadaÅ„ z zakresu rehabilitacji leczniczej realizowanej przez ZUS i KRUS oraz wydatkowania Å›rodków na ten cel PDF (2006);
• funkcjonowania systemu orzecznictwa lekarskiego ZUS dla celów rentowych oraz systemu orzekania o niepeÅ‚nosprawnoÅ›ci (2005);
• egzekucji na rzecz ZUS należnoÅ›ci z tytuÅ‚u skÅ‚adek (2002);
• komputeryzacja ZUS PDF (2000);
• wykorzystania Å›rodków finansowych PHARE na przygotowanie ZUS do reformy systemu ubezpieczeÅ„ spoÅ‚ecznych w zakresie wdrożenia indywidualnych kont ubezpieczonych oraz realizacji kompleksowego systemu informatycznego ZUS PDF (2000);
• dziaÅ‚alnoÅ›ci ZUS w zakresie prewencji rentowej (1998);
• dziaÅ‚alnoÅ›ci inwestycyjnej ZUS PDF (1997)

Krytyka ZUS

• "Jak nie pÅ‚acić ZUS"
• Kalkulator ZUS- Oblicz sobie emeryturÄ™
• Inicjatywa zlikwidowania obowiÄ…zku korzystania z usÅ‚ug ZUSu
• projekt Reformy Emerytalno Podatkowej