Z Wikipedii

Zanieczyszczenie wody w Japonii

Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze substancji nieorganicznych (stałych, płynnych, gazowych), organicznych, radioaktywnych czy wreszcie ciepła, które ograniczają lub uniemożliwiają wykorzystywanie wody do picia i celów gospodarczych.

[edytuj] Skład zanieczyszczonych wód

Zanieczyszczenie wód jest spowodowane głównie substancjami chemicznymi, bakteriami i innymi mikroorganizmami, obecnymi w wodach naturalnych w zwiększonej ilości.... Substancje chemiczne organiczne i nieorganiczne (mineralne) występują w postaci roztworów, roztworów koloidalnych i zawiesin. Skład chemiczny zanieczyszczeń jest kształtowany czynnikami naturalnymi, np. rozkładaniem substancji z gleb i skał, rozwojem i obumieraniem organizmów wodnych oraz czynnikami antropogenicznymi. Do najczęściej występujących antropogenicznych zanieczyszczeń wód powierzchniowych należą pestycydy, substancje powierzchniowo czynne, węglowodory ropopochodne, fenole, chlorowe pochodne bifenylu oraz metale ciężkie: ołów (Pb), miedź (Cu), chrom (Cr), kadm (Cd), rtęć (Hg) i cynk (Zn), a także wody podgrzane (zanieczyszczenie termiczne), które są szczególnie niebezpieczne dla wód powierzchniowych o małym przepływie lub wód stojących. Większość antropogenicznych zanieczyszczeń wód działa toksycznie na organizmy wodne. Zanieczyszczenia bardzo trwałe w środowisku wodnym i bardzo trudno ulegające chemicznym i biochemicznym procesom nazywa się substancjami refakcyjnymi.

[edytuj] Dlaczego woda jest zanieczyszczona?

Najwięcej zanieczyszczeń trafia do wód razem ze ściekami. Innymi źródłami zanieczyszczeń wód są transport wodny i lądowy, stosowanie pestycydów i nawozów sztucznych oraz odpady komunalne i przemysłowe. Wody ulegają zanieczyszczeniu także w wyniku eutrofizacji. Obieg wody w przyrodzie został zakłócony przez człowieka - wycinanie lasów, monokulturę rolnictwa, niewłaściwe i nadmierne zabiegi rolnicze, urbanizację.

[edytuj] Podział zanieczyszczeń

Ze względu na pochodzenie

• naturalne - takie, które pochodzÄ… z domieszek zawartych w wodach powierzchniowych i podziemnych - np. zasolenie, zanieczyszczenie zwiÄ…zkami żelaza;
• sztuczne - inaczej antropogeniczne, czyli zwiÄ…zane z dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… czÅ‚owieka - np. pochodzÄ…ce ze Å›cieków, spÅ‚ywy z terenów rolniczych, skÅ‚adowisk odpadów komunalnych. Zanieczyszczenia sztuczne także możemy podzielić na grupÄ™ biologicznych (bakterie, wirusy, grzyby, glony) oraz chemicznych (oleje, benzyna, smary, ropa, nawozy sztuczne, pestycydy, kwasy, zasady).

Ze względu na stopień szkodliwości

• bezpoÅ›rednio szkodliwe - fenole (gazownie, koksownie) kwasy cyjanowodorowy (gazownie), kwas siarkowy i siarczany (fabryki nawozów sztucznych, celulozownie, fabryki włókien sztucznych),
• poÅ›rednio szkodliwe - takie, które prowadzÄ… do zmniejszenia iloÅ›ci tlenu w wodzie poniżej poziomu niezbÄ™dnego do utrzymania przy życiu organizmów wodnych.

Wg kryterium trwałości zanieczyszczeń

• rozkÅ‚adalne - zawierajÄ…ce substancje organiczne, potencjalnie trujÄ…ce, lecz podlegajÄ…ce przemianom chemicznym do prostych zwiÄ…zków nieorganicznych przy udziale bakterii (Å›cieki domowe)
• nierozkÅ‚adalne - zawiehrajÄ…ce substancjne nie ulegajÄ…ce wiÄ™kszym przemianom chemicznym i nie atakowane przez drobnoustroje (sole metale ciężkich)
• trwaÅ‚e - zawierajÄ…ce substancje ulegajÄ…ynce rozkÅ‚adouwi biologicznemu w niewielkim stopniu i pozostajÄ…ce w Å›rodowisku w niezmiennej formie przez dÅ‚ugi okres czasu (pestycydy, fenole, produkty destylacji ropy naftowej)

bn

Ze względu na źródło

• źródÅ‚a punktowe – Å›cieki odprowadzane w zorganizowany suyposób systemami kanalizacyjnymi, pochodzÄ…ce głównie z zakÅ‚adów przemysÅ‚owych i z aglomeracji miejskich,
• zanieczyszczenia powiberzchniowe lub obszarowe – zanieczyszczenia spÅ‚ukiwane opadami atmosferycznymi z terenów zurbanizowanych nieposiadajÄ…ncych systemów kanalizacyjnych oraz z obszarów rolnych i leÅ›nych,
• zanieczyszczenia ze źródeÅ‚ liniowych lub pasmowych – zanieczyszczenia pochodzenia komunikacyjnego, wytwarzane przez Å›rodki transportu i spÅ‚ukiwane z powierzchni dróg lub torfowisk oraz pochodzÄ…ce z rurociÄ…gów, gazociÄ…gów, kanałów Å›ciekowych, osadowych.

[edytuj] Ocena stopnia zanieczyszczeń

StopieÅ„ zanieczyszczenia wód okreÅ›la siÄ™ za pomocÄ… tzw. wskaźników zanieczyszczenia, który mówi o stężeniu danej substancji w miligramach na 1 dm³ wody. Jednym z najważniejszych wskaźników zanieczyszczenia wód powierzchniowych jest stężenie rozpuszczonego tlenu, które może przyjmować maksymalnÄ… wartość 8,9 mg/dm3 - mniejsze stężenie tlenu Å›wiadczy o zanieczyszczeniu wód zwiÄ…zkami organicznymi, rozkÅ‚adalnymi biochemicznie; spadek stężenia tlenu poniżej 4 mg/dm3 powoduje obumieranie wielu organizmów wodnych. Innymi wskaźnikami zanieczyszczenia wód naturalnych sÄ…: biochemiczne zapotrzebowanie tlenu, bÄ™dÄ…ce miarÄ… zawartoÅ›ci rozkÅ‚adalnych biochemicznie zwiÄ…zków organicznych; chemiczne zapotrzebowanie tlenu - miara zawartoÅ›ci wszystkich zwiÄ…zków organicznych; obecność zawiesin mineralnych i organicznych, a także nieorganicznych i organicznych zwiÄ…zków azotu, fosforu.

Prócz sposobów oceny zanieczyszczenia wód opartych na wskaźnikach fizycznych i chemicznych stosuje się metody badania stanu biologicznego wody. Najczęściej jest stosowany tzw. system saprobowy, wykorzystujący wyniki analizy hydrobiologicznych wód.

W zależności od składu organizmów wodnych, wody dzieli się na:

• oligosaprobowe - czyste,
• zanieczyszczone
  • II klasa - woda do hodowli ryb z wyjÄ…tkiem Å‚ososiowatych, do hodowli zwierzÄ…t gospodarskich, urzÄ…dzania isk, rekreacji i sportów wodnych;
  • III klasa - woda sÅ‚użąca do nawadniania terenów rolniczych, ogrodniczych i upraw pod szkÅ‚em, zaopatrzenia zakÅ‚adów przemysÅ‚owych z wyjÄ…tkiem tych, które wymagajÄ… wody o jakoÅ›ci wody pitnej.

Ocena jakości jezior w Polsce w 2002 roku:

5,8 % - klasa I

39,2 % - klasa II

40,8 % - klasa III

14,2 % - wody nie odpowiadajÄ…ce normom

Unia Europejska stawia sobie za cel ochronę krajowych wód powierzchniowych, przepływowych, przybrzeżnych i gruntowych. Kraje członkowskie zostały zobowiązane do zapobiegania pogorszenia stanu wód oraz do odnowy wszelkich zasobów wód powierzchniowych.

[edytuj] Oczyszczanie ścieków

Zobacz więcej w osobnym artykule: Oczyszczanie ścieków.

Oczyszczanie ścieków - jest to usuwanie ze ścieków zawartych w nich zanieczyszczeń w celu zminimalizowania ich szkodliwego oddziaływania na wody powierzchniowe lub grunty. Do oczyszczania ścieków wykorzystuje się:

• Procesy fizyczne - cedzenie, sedymentacja, floatacja oraz filtracja - sÄ… wykorzystywane do usuwania ze Å›cieków staÅ‚ych zanieczyszczeÅ„;

• Procesy biologiczne - wynikajÄ…ce z dziaÅ‚alnoÅ›ci życiowej mikroorganizmów, m.in. bakterii, a także glonów i roÅ›lin - sÄ… wykorzystywane do usuwania koloidalnych i rozpuszczonych zanieczyszczeÅ„ organicznych i nieorganicznych ze Å›cieków oraz przetwarzania osadów Å›ciekowych w formÄ™ dogodnÄ… do ostatecznego ich zagospodarowania.

• Procesy chemiczne - sÄ… wykorzystywane do oczyszczenia Å›cieków przemysÅ‚owych, a także do usuwania ze Å›cieków bytowo-gospodarczych zwiÄ…zków biogennych.

Zespół urządzeń i obiektów służących oczyszczanie ścieków nosi nazwę oczyszczalni ścieków. W dużych oczyszczalniach ścieków, obsługujących centralne systemy kanalizacyjne, najczęściej stosowane są rozwiązania, w których poszczególne procesy oczyszczania prowadzone są w wydzielonych urządzeniach. W lokalnych systemach unieszkodliwiania ścieków zalecane są metody oczyszczania, umożliwiające jednoczesny przebieg procesów oczyszczania ścieków w jednym urządzeniu, co znacznie zmniejsza nakłady inwestycyjne i koszty eksploatacji. Do urządzeń takich należą:

• osadniki - w których zachodzÄ… głównie procesy sedymentacji i floatacji, powodujÄ…ce wydzielanie staÅ‚ych zanieczyszczeÅ„ ze Å›cieków oraz procesy beztlenowego rozkÅ‚adu osadów Å›ciekowych,
• filtry - w których zachodzÄ… głównie procesy filtracji i absorpcji, lecz również biologiczny rozkÅ‚ad zanieczyszczeÅ„ tlenowych z zatrzymanych Å›cieków,
• komory - z przedÅ‚użonym napowietrzaniem osadu czynnego lub ze zÅ‚ożami biologicznymi, w których zachodzÄ… przy intensywnym udziale mikroorganizmów biologiczne procesy tlenowe rozkÅ‚adu zanieczyszczeÅ„ w Å›ciekach i tlenowa stabilizacja osadów,
• stawy biologiczne i oczyszczalnie korzeniowe - stanowiÄ…ce rodzaj "ekologicznego reaktora", w których zachodzÄ… procesy wykorzystywane w sztucznych oczyszczalniach Å›cieków, a ponadto procesy charakterystyczne dla naturalnego Å›rodowiska ze znacznym udziaÅ‚em roÅ›linnoÅ›ci (fotosynteza, fotoutlenianie, pobór zanieczyszczeÅ„ przez roÅ›liny i inne)

W małych oczyszczalniach ścieków mogą być także wykorzystywane kultury mikroorganizmów w postaci tzw. osadu czynnego, wymieszanych ze ściekami bądź w postaci błony bakteryjnej, zaszczepionej na powierzchni złoża biologicznego.

Najbardziej powszechnym urządzeniem do oczyszczania ścieków w lokalnych systemach są osadniki gnilne nazywane inaczej dołami gnilnymi lub szambami. Objętość takiego osadnika musi być dostosowana do jego funkcji oczyszczania ścieków i przeróbki osadów, które wraz z kożuchem powinny być okresowo usuwane.

Ze względu na rodzaj i ilość oczyszczanych ścieków rozróżnia się oczyszczalnie: miejskie, grupowe, osiedlowe, domowe oraz przemysłowe

Stopień oczyszczania ścieków przemysłowych i komunalnych w 2003 roku:

Na 2,2 km3/rok ścieków wymagających oczyszczenia oczyszczone zostały 2 km3 ścieki oczyszczone, z czego:

0,6 km3/rok - ścieki oczyszczone procesami fizycznymi

0,2 km3/rok - ścieki oczyszczone procesami chemicznymi

0,6 km3/rok - ścieki oczyszczone procesami biologicznymi

0,6 km3/rok - oczyszczanie z podwyższonym usuwaniem biogenów

[edytuj] Zobacz też

   

Zobacz galeriÄ™ multimediów na Wikimedia Commons:
Zanieczyszczenia wody

• zanieczyszczenie powietrza

[edytuj] Bibliografia

• TuszyÅ„ska L.: Edukacja ekologiczna dla nauczycieli i studentów. Warszawa: Wyższa SzkoÅ‚a Pedagogiczna TWP w Warszawie, 2006. 
• PyÅ‚ka-Gutowska E: Ekologia z ochronÄ… Å›rodowiska. Przewodnik. OÅ›wiata, Marzec 2004. 
• Górka K., B. Poskrobko, W. Radecki: Ochrona Å›rodowiska. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2001.