Z Wikipedii

Współrzędne: 51°09'01" N 15°00'31" E51.1502778 15.0086111 (Zgorzelec)

Zgorzelec
Herb Zgorzelca Flaga Zgorzelca
Województwo	dolnośląskie
Powiat	zgorzelecki
Gmina  - rodzaj	Zgorzelec miejska
Założono	X w.
Prawa miejskie	1303
Burmistrz	Rafał Gronicz
Powierzchnia	15,88 km²
Położenie	51° 09'01'' N 15° 00'31'' E
Liczba mieszkańców (2006)  - liczba ludności  - gęstość	32 730 2061 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	75
Kod pocztowy	59-900 do 59-903
Tablice rejestracyjne	DZG
Położenie na mapie Polski Zgorzelec
TERC10 (TERYT)	5020125021
Miasta partnerskie	Avion Görlitz Mirhorod Nausa
Urząd miejski3 ul. Domańskiego 7 59-900 Zgorzelec tel. 75 775-66-00; faks 75 775-64-21 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Zgorzelec (grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc cz. Zhořelec, niem. Görlitz ^* ) - miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Górnych Łużyc, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część Görlitz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Zgorzelec jest siedzibą dwóch gmin: gminy miejskiej (miasto Zgorzelec) i gminy wiejskiej oraz powiatu ziemskiego. Miasto należy do Związku Miast Polskich.

Według danych z 2006²¹, miasto miało 32 730 mieszkańców.

Spis treści 1 Dane statystyczne 1.1 Struktura powierzchni: 1.2 Demografia: 2 Historia: 2.1 Kalendarium 2.2 Zabytki 2.3 Ciekawostki 3 Gospodarka i infrastruktura 3.1 Komunikacja 3.2 Edukacja 3.3 Opieka zdrowotna 3.4 Sklepy wielkopowierzchniowe 3.4.1 Planowane lub w budowie: 4 Kultura i sztuka 4.1 Kina 5 Sport i rekreacja 5.1 Obiekty sportowe 5.2 Kluby i zespoły 6 Kościoły i związki wyznaniowe 7 Media 8 Panoramy miasta 9 Bibliografia 10 Przypisy 11 Zobacz też 12 Linki zewnętrzne

[edytuj] Dane statystyczne

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1234,76 zł.

[edytuj] Struktura powierzchni:

Według danych z roku 2002⁶, Zgorzelec ma obszar 15,86 km², w tym:

• użytki rolne: 40%
• użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 1,89% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia:

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	33 278	100	17 422	52,4	15 856	47,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	2098,2		1098,5		999,7

[edytuj] Historia:

[edytuj] Kalendarium

• na przełomie X i XI w. gród Serbołużyczan zajęty i włączony do Polski wraz z Łużycami przez Bolesława I Chrobrego; po jego śmierci przejściowo pod panowaniem margrabiów brandenburskich, następnie Czech
• 1071 - pierwsza pisemna wzmianka o "villa goreliz" (Gorelic)
• 1076 - osada wraz ze wschodnią częścią Górnych Łużyc przyłączona do Czech
• 1131 - powstał gród nad Nysą Łużycką z polecenia czeskiego księcia Sobiesława

• 1303 - prawa miejskie^[1]
• 1319 - 1329 - miasto pod panowaniem Henryka I Jaworskiego
• 1346 - 1815 - miasto-członek górnołużyckiego Związku Sześciu Miast
• 1377 - powstało oddzielne księstwo Görlitz utworzone przez króla czeskiego i cesarza niemieckiego Karola IV
• 1466 - pod panowaniem króla węgierskiego Macieja Korwina
• 1618 - 1648 - zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej
• 1635 - 1815 - z Łużycami Górnymi we władaniu książąt saskich
• 1815 - po kongresie wiedeńskim włączony został do Prus i stał się częścią prowincji Śląsk (Schlesien),
• od 1848 połączenie kolejowe z Węglińcem, od 1865 z Lubaniem i Jelenią Górą
• w czasie II wojny światowej 1939–45 obóz dla jeńców — podoficerów i szeregowych różnej narodowości (Stalag VIII A), przez który wg szacunków przeszło ponad 100 tysięcy więźniów, a zginęło kilka tysięcy jeńców - głównie radzieckich i włoskich;
• kwiecień 1945 - zacięte walki o sforsowanie Nysy Łużyckiej na północ od Zgorzelca w okolicach Toporów, miasto nie zostało dotknięte bezpośrednimi działaniami wojennymi. Wysadzenie wszystkich mostów na Nysie Łużyckiej przez oddziały SS
• 1945 - prawobrzeżna część miasta w Polsce, ustalenie granicy na Nysie Łużyckiej
• 1948 - data powstania obowiązującej nazwy miasta (zamiast Zgorzelice)
• 6 lipca 1950 podpisano tu układ zgorzelecki między PRL a NRD uznający formalnie granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej

• Po II wojnie światowej osiedlono tu (oraz w Policach w woj. zachodniopomorskim) dużą kolonię

greckich uchodźców (głównie komunistycznych partyzantów), którzy szukali schronienia w Polsce po greckiej wojnie domowej 1946-1948. Łącznie ich liczba sięgała 14 tysięcy osób. Wielu z nich wróciło do Grecji po upadku dyktatury wojskowej i amnestii dla uczestników wojny. Dziś w mieście odbywa się festiwal piosenki greckiej (→ Eleni) pod patronatem ambasady greckiej organizowany przez Nikosa (Nikolaosa) Rusketosa.

• 1959 - 1965 - niedaleko Zgorzelca zlokalizowano odkrywkową Kopalnię Węgla Brunatnego Turów oraz Elektrownię Turów.
• 1998 - 5 maja proklamowano powołanie wraz z Görlitz Europamiasta Zgorzelec/Görlitz (Europastadt Görlitz/Zgorzelec)
• 2004 - Görlitz wraz ze Zgorzelcem ubiegają się o przyznanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury (w 2006 roku przegrywają z Essen)

[edytuj] Zabytki

• kościół pw. św. Bonifacego z 1929-30
• Dom Kołodzieja - dom przysłupowy w pobliżu Reala
• Przedmiescie Nyskie - zespół architektoniczny - najstarsza częśc Zgorzelca od XVII w
• Wieża Ciśnień na ulicy św. Jana
• Dworzec PKP Zgorzelec Ujazd
• dawne dwory z XVIII w.
• domy mieszkalne z XVIII/XIX w.
• neoromański kościół pw. św. Jana Chrzciciela z 1905-1907
• monumentalny gmach Miejskiego Domu Kultury, miejsce podpisania Układu zgorzeleckiego
• Dom Jakuba Boehme
• wiadukt kolejowy na Nysie
• Dom Studzienny na Placu Pocztowym
• Kruczy Folwark -Dom Pomocy Społecznej na ulicy Przechodniej

[edytuj] Ciekawostki

• Pierwszą znaną nazwą Zgorzelca w dokumencie cesarza Henryka IV przekazującego z rąk pewnego banity dla biskupa miśnieńskiego Benona 8 łanów królewskich ziemi wraz z osadą Goreliz była Villa Goreliz.
• Barwy herbu i flagi Zgorzelca (niebiesko-żółte) są identyczne jak we fladze Górnych Łużyc, na terenie których Zgorzelec leży.
• Światową sławę zdobył Jakub Böhme (1575 - 1624), mieszkaniec Zgorzelca, mistyk, myśliciel i teolog, który zapoczątkował nowożytną filozofię niemiecką. Jego pierwsze dzieło jest znane pod tytułami Morgen Rothe im Auffgang lub Aurora, czyli Jutrzenka o poranku. 7 stycznia 2006 roku, z powodu zainteresowania Jakubem Böhme miasto, jak i sąsiednie Görlitz, odwiedził Nicolas Cage.
• Przez Zgorzelec prowadzą szlak Via Regia oraz dwa szlaki pątnicze: Wielkopolska i Dolnośląska Droga św. Jakuba, które przez Most staromiejski łączą się z europejską siecią Camino de Compostela.
• W 1945 roku, w wyniku ustalenia granicy na Nysie Łużyckiej stał się niezależną jednostką administracyjną. Wcześniej był wschodnim przedmieściem Görlitz.
• Gorlice zostały założone w XIV wieku przez osadników z Görlitz.

[edytuj] Gospodarka i infrastruktura

[edytuj] Komunikacja

Zgorzelec leży na trasie europejskiej E40 , która łączy francuskie Calais z kazachskim Ridder. Jej elementami są biegnące od przejścia granicznego w Jędrzychowicach: autostrada A4 oraz biegnącą niemal równolegle do niej, na odcinku do Krzywej droga krajowa 4 . Na przecięciu tych dwóch dróg planowany jest węzeł autostradowy. Ważnym traktem komunikacyjnym jest również droga krajowa 30 łącząca Zgorzelec z Jelenią Górą. Ponadto przez samo miasto przebiega droga wojewódzka 317 oraz prowadząca do przejścia granicznego Bogatynia-Kunratice droga wojewódzka 352 . Miasto posiada jedną linię autobusową nr 50, obsługiwaną przez PPKS sp. z o.o. w Zgorzelcu. Dawniej miasto posiadało sieć tramwajową, planowana jest reaktywacja tego transportu miejskiego.

Przez Zgorzelec przebiegają dwie niezelektryfikowane linie kolejowe: E30 (stanowiąca część III Paneuropejskiego Korytarza Transportowego z Drezna do Lwowa) oraz linia 274 (Wrocław Świebodzki-Jelenia Góra-Görlitz). Na terenie miasta znajdują się dwie stacje kolejowe: Zgorzelec Miasto oraz Zgorzelec. Na obydwu znajdują się dworce kolejowe. Na terenie miasta znajdują się 3 wiadukty kolejowe oraz jeden drogowy.

[edytuj] Edukacja

• przedszkola - 8
• szkoły podstawowe - 3
• gimnazja - 4
• szkoły średnie - 4
• szkoły wyższe - 1
• szkoły muzyczne - 1

[edytuj] Opieka zdrowotna

Na terenie miasta świadczenia zdrowotne zapewniają:

• Wielospecjalistyczny Szpital im. Jana Pawła II SP ZOZ w Zgorzelcu (23 poradnie specjalistyczne oraz 3 poradnie ogólne)
• Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej
• Indywidualne praktyki lekarskie
• Apteki - 12

[edytuj] Sklepy wielkopowierzchniowe

• Carrefour (Galeria Słowiańska)
• Kaufland
• Real

W mieście funkcjonuje też wiele supermarketów i dyskontów, m.in.: Lidl, Rossmann, Plus, Biedronka (4), Komfort, Avans, Mix Electronics.

[edytuj] Planowane lub w budowie:

• centrum handlowo-rozrywkowe Plaza
• centrum handlowe Park handlowy EDEN
• centrum meblowe Meble Agata
• Castorama
• Leroy Merlin

[edytuj] Kultura i sztuka

• Miejski Dom Kultury
• Biblioteka Miejska w Zgorzelcu
• Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia
• Muzeum Łużyckie
• Dom Jakuba Boehme
• Młodzieżowa Orkiestra Mandolinistów
• Grupa Teatralna "Widziadło"
• Dziecięcy Teatr Baśni

[edytuj] Kina

• "Grunwald"
• "DKF PoZa"

[edytuj] Sport i rekreacja

[edytuj] Obiekty sportowe

• Centrum Sportowo-Rekreacyjne:
  • stadion: dwa boiska do piłki nożnej, kompleks boisk sztucznych
  • hala sportowa
  • basen kryty
  • basen odkryty
  • korty tenisowe
  • siłownia, sauna, gabinet odnowy biologicznej
  • hala sportowa (ul. Traugutta)

[edytuj] Kluby i zespoły

• KKS Turów Zgorzelec (koszykówka)
• MKS Osa Zgorzelec (lekkoatletyka, żeńska koszykówka)
• Zgorzelecki Klub Bokserski (boks)
• MKS Nysa Zgorzelec (piłka nożna)
• UKS Energetyk Zgorzelec (pływanie)
• KS Turów Zgorzelec (żeglarstwo)

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia św. Bonifacego
  • Parafia św. Jana Chrzciciela
  • Parafia św. Józefa Robotnika
  • Parafia św. Jadwigi Śląskiej
  • Parafia Matki Bożej Łaskawej
• Kościół Prawosławny
  • Parafia św. Równych Apostołom Konstantyna i Heleny
• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Parafia Ewangelicko-Augsburska

[edytuj] Media

• Gazeta Powiatowa - dolny śląsk
• "Kurier Gazeta Regionalna"
• "Gazeta Wojewódzka"
• "zgorzelec.info"
• Telewizja Kablowa "Tomków"

[edytuj] Panoramy miasta

Panorama Zgorzelca - Przedmieście Nyskie

[edytuj] Bibliografia

• Zbyszek Dobrzyński i Krzysztof Fokt, Pod stuletnią kopułą, Wyd. "Obrzeża", 2003

[edytuj] Przypisy

1. ↑ 1303 wg Encyclopædia Britannica. wg PWN ok. 1215 roku

[edytuj] Zobacz też

• Görlitz
• Gmina Zgorzelec
• Powiat zgorzelecki
• Turów Zgorzelec
• Nysa Zgorzelec
• Europamiasto
• Euroopera
• Miejski Dom Kultury
• Ludność Zgorzelca

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Zgorzelec
• Informacja Turystyczna Zgorzelca
• Bardzo dokładna satelitarno-drogowa mapa Zgorzelca

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Segment pism dla rodziców zanotował wzrost sprzedaży

Wszystkie miesięczniki dla rodziców zanotowały w lutym br. wyższą sprzedaż ogółem w porównaniu z lutym ub.r. – wynika z danych Związku Kontroli Dystrybucji Prasy.

Zawitkowski nowym naczelnym "Dziewczyny"

Robert Zawitkowski będzie redaktorem naczelnym miesięcznika młodzieżowego "Dziewczyna" (Axel Springer Polska).

Minister skarbu państwa chce kuratora sądowego Polskiego Radia

Minister skarbu państwa Aleksander Grad zwrócił się do sądu o ustanowienie kuratora Polskiego Radia. Chce w ten sposób przeciwdziałać paraliżowi we władzach spółki.

TVN24 wyrusza na Euro 2008 helikopterem

Komentatorami rozgrywek Euro 2008 w TVN24 będą Jan Tomaszewski i Olaf Lubaszenko. Do obsługi mistrzostw Europy w piłce nożnej stacja wykorzysta też śmigłowiec Błękitny 24, który poleci do Austrii.

Polsat News ruszy 1 czerwca i z brytyjską koncesją

Kanał informacyjny Polsatu wystartuje 1 czerwca br. i będzie nadawał z brytyjską koncesją – dowiedział się "Presserwis".

Linki: Strona g��wna