Z Wikipedii

Rohacka Dolina

Rohackie Stawy

Spalona Dolina

Dolina Zuberska, Zuberska Dolina (słow. Studená Dolina) – dolina walna w słowackiej części Tatr Zachodnich.

[edytuj] Topografia

Jest jedną z trzech największych tatrzańskich dolin i jako jedyna ma przebieg wschodnio-zachodni.

Znajduje się na Orawie, a u jej wylotu znajduje się miejscowość Zuberec, od której dolina wzięła obecną polską nazwę. Dolina ma powierzchnię aż 37 km², w najniższym punkcie ma wysokość 875 m n.p.m., w najwyższym (Banówka) 2178 m n.p.m. Od południowej strony ogranicza ją 15 kilometrowej długości odcinek grani głównej Tatr z takimi szczytami, jak: Rohacze, Trzy Kopy, Hruba Kopa, Banówka, Pachola, Spalona Kopa, Salatyny, od wschodu boczny grzbiet biegnący od Wołowca przez Rakoń do Grzesia. W Zwierówce dolina rozgałęzia się na dwa główne ramiona: północne – Łataną Dolinę i południowe – Rohacką Dolinę.

[edytuj] Opis

Dolina Zuberska, uważana za najpiękniejszą w słowackiej części Tatr Zachodnich, rzeczywiście zasługuje na taką oceną. Charakteryzuje się bogactwem krajobrazów – od alpejskich, polodowcowych okolic Doliny Smutnej i Spalonej, przez „bieszczadzkie” krajobrazy Salatynów po wapienne formy Osobitej i Siwego Wierchu. Do tego słynne Rohackie Stawy, ukryte w lesie Rohackie Wodospady i skalna, eksponowana perć od Jamnickiej Przełęczy po Banikowska Przełęcz, zwana słowacką Orlą Percią. W dolinie zachowały się jeszcze nienaruszone siekierą pierwotne lasy. Tadeusz Zwoliński pisał w 1930 r. o Dolinie Rohackiej: „...gęsty las, prawdziwą puszczę dziewiczą”. Również budowa geologiczna doliny jest skomplikowana. Większość stanowią skały krystaliczne, a wśród nich licznie występują granity tworzące typową wysokogórską rzeźbę polodowcową. W górnych partiach typowe kotły lodowcowe z ryglami skalnymi, niżej dostrzec można wały moren bocznych i czołowych. Na obrzeżach doliny (Osobita, Siwy Wierch, Biała Skała) skały osadowe (wapienie i dolomity). Ciekawym zjawiskiem jest znajdujący się powyżej wylotu doliny duży ponor, w którym giną wody potoku Zimna Woda. We wzniesieniu, na którym znajdują się Rohackie Stawy geomorfolodzy doszukują się fragmentu trzeciorzędowego zrównania przemodelowanego przez lodowiec. Obecnie z większych zwierząt stale żyją tutaj: niedźwiedź, kozice, świstaki. Z górskich roślin licznie występuje m. in goryczka kropkowana, starzec kraiński, miłosna górska.

[edytuj] Historia

W przeszłości nosiła różne nazwy: Dolina Studzienicy, Dolina Studziennej Wody. Przez polskich pasterzy jej górna część (obecna Dolina Rohacka) nazywana była Doliną Podbielską, gdyż po 2 połowę XIX w. wypasali na niej pasterze z miejscowości Podbiel. Pasterstwo w tym rejonie ma zresztą bardzo dobrze udokumentowaną historię, sięgającą 1615 r. Była też Dolina Zuberska ulubionym miejscem polowań. Dużą rolę odegrała dolina w czasie II wojny światowej – ukrywały się w niej liczące ok. 1000 partyzantów oddziały partyzantów słowackich i radzieckich. U wylotu Łatanej Doliny znajduje się cmentarzyk partyzancki, na którym pochowano 20 partyzantów poległych 8 XII 1944 r. w czasie bitwy w Zwierówce, gdzie część z nich (sztab) w schronisku została zaskoczona przez Niemców. Na Skrajnym Salatynie znajdował się polowy szpital. W słynnej akcji polskiego TOPR w styczniu 1945 r. ranni partyzanci i personel zostali z niego przetransportowani przez Łuczniańską Przełęcz do Zakopanego.

Dolina Zuberska przed wojną była turystycznie odwiedzana, głównie przez Polaków. Bywali tu m.in. Marian Smoluchowski, Mariusz Zaruski, Tytus Chałubiński, Mieczysław Karłowicz. W komunistycznej powojennej Czechosłowacji turystyka w tej dolinie stała się powszechna. Powstały plany wielkiej infrastruktury turystyczno-narciarsko-rekreacyjnej. W Zwierówce i Adamculi miały być wybudowane biura turystyczne, sklepy, 2 skocznie narciarskie, poczta, szkoła sportowa, 2 duże kolejki linowe i 8 wyciągów narciarskich, restauracje oraz całe osiedle hotelowo-mieszkalne na 1750 miejsc noclegowych. Na szczęście dla przyrody Tatr zrezygnowano z zatwierdzonych już w 1973 r. planów tej rozbudowy. Zdążono tylko wybudować wyciąg narciarski w Skrajnej Salatyńskiej Dolinie, szosę łączącą Zwierówkę z bufetem Rohackim i 2 hotele. 1 kwietnia 1987 r. cała dolina włączona została do obszaru TANAP (odpowiednik polskiego Tatrzańskiego Parku Narodowego).

[edytuj] Baza turystyczna

• baza noclegowa: hotele: Primula, Osobita, pensjonat Šindľovec, schronisko na Zwierówce, kwatery prywatne w Zuberecu
• parkingi samochodowe: przy skansenie, w Zwierówce przy schronisku, oraz dwa w początkowym odcinku drogi przez Dolinę Rohacką
• wyciąg narciarski: w Skrajnej Salatyńskiej Dolinie
• gastronomia: restauracja w hotelu Primula, Osobita i Šindľovec, bufet przy parkingu w Rohackiej Dolinie, bufet Rohacki
• muzeum: skansen Muzeum Wsi Orawskiej przy drodze od Zuberca do Zwierówki

[edytuj] Szlaki turystyczne

– z Zuberca, obok skansenu, przez Zwierówkę i Dolinę Rohacką do bufetu Rohackiego.

– ze Zwierówki przez Przełęcz pod Osobitą na Grzesia (4 h, ↑ 3:30 h)

– ze Zwierówki przez Dolinę Łataną i Zabrat na Rakonia (3:45 h, ↑ 3:10 h)

– z Zuberca na Palenicę Jałowiecką (3:25 h, ↑ 2:45 h)

– ze Zwierówki na Brestową (3 h, ↑ 2:15 h)

– z Adamculi przez Dolinę Spaloną na Banikowską Przełęcz (2 h, ↑ 3 h)

– od bufetu Rohackiego na Smutną Przełęcz (1:45 h,↑ 1:15 h)

– od bufetu Rohackiego obok Rohackich Stawów na Banikowską Przełęcz (3:30 h, ↑ 2:45 h)

[edytuj] Bibliografia